II SA/Gl 1445/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2026 r. ze skargi P. L. na czynność Prezydenta Miasta G. z dnia 17 października 2025 Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kodu PSZOK p o s t a n a w i a odrzucić skargę.

Wnioskiem z 1 października 2025 r. P. L. (dalej jako strona lub skarżący) zwrócił się do Prezydenta Miasta G. o wydanie indywidualnego numeru uprawniającego do korzystania z Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych w G. przy ul. [...] (dalej kod PSZOK) dla nieruchomości obejmującej lokal mieszkalny położony w G. przy ul. [...]. Pismem z 2 października 2025 r. Zastępca Dyrektora Wydziału Usług Komunalnych Urzędu Miejskiego w G. poinformowała skarżącego, że w przypadku lokalu znajdującego się w nieruchomości wielorodzinnej właściciel (lokator) powinien dołączyć do wniosku zaświadczenie od zarządcy lub zarządu wspólnoty mieszkaniowej potwierdzające, że na dany lokal została naliczona opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wyjaśniono bowiem, że zarządcy składają łączne deklaracje na całe budynki (klatki) i dlatego Urząd nie posiada informacji, czy dany lokal jest zamieszkały oraz, czy owa opłata jest od niego uiszczana. W odpowiedzi na powyższe, skarżący w piśmie z 6 października 2025 r. zażądał wskazania przepisu prawa stanowiącego podstawę zwrócenia się doń o wspomniane zaświadczenie zarządcy. Podkreślił bowiem, że w świetle art. 220 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej, żądając od strony zaświadczenia na potwierdzenie faktów jest bezwzględnie obowiązany podać konkretny przepis, z którego wynika wymóg urzędowego potwierdzenia tych faktów w drodze zaświadczenia. Wywiódł przy tym, że zgodnie z jego wiedzą, w ustawie z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2025 r., poz. 733 ze zm.) jak również w innych ustawach oraz w aktach prawa miejscowego brak jest norm, które nakładałaby na zarządców nieruchomości obowiązek wydawania takich zaświadczeń na potrzeby Urzędu Miasta, a tym bardziej takich które uzależniałyby prawa mieszkańca od przedstawienia takiego dokumentu. Równocześnie oświadczył, że jest właścicielem lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w G., lokal ten jest objęty zbiorczą deklaracją o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składaną przez zarządcę nieruchomości, a przedmiotowa należność uiszczana jest w ramach opłat czynszowych. Skarżący wywiódł, że oświadczenie tej treści stanowi jego zdaniem wystarczający dowód na okoliczność potwierdzenia przysługujących mu uprawnień do korzystania z Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych i w związku z tym ponowił wniosek o wydanie kodu umożliwiającego realizację rzeczonego uprawnienia. Odpowiedzi na powyższe udzieliła Zastępca Dyrektora Wydziału Usług Komunalnych Urzędu Miejskiego w G. pismem z 17 października 2025 r., nr [...] wyjaśniając, że żądanie przedłożenia informacji od zarządcy nieruchomości przy wniosku o wydanie kodu PSZOK ma charakter wyłącznie techniczny i organizacyjny, zatem nie chodzi tu o urzędowe zaświadczenie w rozumieniu art. 220 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz o działanie pomocnicze, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego i prawnego, a mianowicie potwierdzenia, że dany lokal mieszkalny jest objęty systemem gospodarowania odpadami komunalnymi. W tych ramach ponownie wskazano, że złożone przez skarżącego oświadczenie nie jest wystarczające, ponieważ w przypadku nieruchomości wielorodzinnych deklaracje dotyczące opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi składa zarządca nieruchomości bądź zarząd wspólnoty mieszkaniowej a Urząd Miejski nie posiada danych pozwalających na samodzielne potwierdzenie, że konkretny lokal wchodzący w skład takiego budynku jest objęty systemem i że opłata jest od niego faktycznie naliczana oraz pobierana w czynszu. Równocześnie poinformowano stronę, że nieprzedłożenie wspomnianej informacji od zarządcy nieruchomości skutkuje tym, że wnioskodawca będzie mógł korzystać z Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych jedynie w okresie przejściowym, czyli do końca 2025 roku, z kolei od 1 stycznia 2026 r., dostęp do tego Punktu będzie możliwy wyłącznie dla mieszkańców posiadających nadany indywidualny kod PSZOK, wydawany po przedłożeniu informacji od zarządcy nieruchomości, potwierdzającej objęcie lokalu systemem opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Na powyższą czynność Prezydenta Miasta G. uzewnętrznioną w powołanym piśmie z 17 października 2025 r. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się stwierdzenia bezskuteczności tej czynności, zobowiązania organu do wydania kodu PSZOK dla spornej nieruchomości w terminie 14 dni od daty doręczenia wyroku oraz zasądzenia na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący podniósł zarzut naruszenia norm prawa materialnego, a to art. 6r ust. 2d w związku z art. 3 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez bezprawne uzależnienie realizacji jego ustawowego uprawnienia do korzystania z Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych od spełnienia dodatkowego, nieprzewidzianego w prawie warunku, co koliduje z zasadą ekwiwalentności świadczeń oraz z ustawowym nakazem zapewnienia łatwego dostępu do takiego punktu. Nadto zarzucił naruszenie norm procesowych zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a mianowicie: art. 220 § 2 w związku z § 1 pkt 2 tego przepisu, poprzez zaniechanie wskazania jakiejkolwiek podstawy prawnej nałożonego nań obowiązku, a także poprzez żądanie potwierdzenia faktu, który jest możliwy do ustalenia przez organ na podstawie posiadanych danych; art. 6 w związku z art. 7 Konstytucji RP, poprzez działanie bez podstawy prawnej i nałożenie na niego obowiązku, który nie ma oparcia w żadnej normie; art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, poprzez bezprawne przerzucenie nań ciężaru udowodnienia faktu oraz arbitralne odrzucenie środka dowodowego w postaci złożonego przezeń oświadczenia; art. 8 § 1, poprzez arbitralne prowadzenie postępowania, ignorowanie formalnych wniosków i argumentacji strony oraz "stosowanie wybiegów semantycznych". W uzasadnieniu skargi strona wywiodła, że kwestionowane przezeń pismo stanowi "inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), jako że w sposób władczy i ostateczny rozstrzyga o jego uprawnieniu. Nadto zaprezentowała argumentację na poparcie swoich zarzutów. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta G. reprezentowany przez radcę prawnego wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. W pierwszej kolejności podkreślił, że prowadząc postępowanie był obowiązany do ustalenia stanu faktycznego i w tych ramach mógł zażądać od skarżącego przedstawienia stosowych dokumentów na potwierdzenie istotnych dla sprawy okoliczności. Wywiódł przy tym, że żądany od skarżącego dokument był rzeczywiście niezbędny do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż Urząd Miejski w G. nie w swojej dyspozycji danych pozwalających na samodzielne potwierdzenie, że dany lokal mieszkalny wchodzący w skład nieruchomości wielorodzinnej jest objęty systemem gospodarowania odpadami komunalnymi i że opłata faktycznie jest dlań naliczana i wnoszona wraz z czynszem. Równocześnie zaznaczył, że obowiązek przedłożenia spornego zaświadczenia wynika pośrednio z pkt 2. 5 Regulaminu Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych dla mieszkańców Miasta G., który określa, że kod PSZOK to indywidualny numer przypisany do danej nieruchomości na terenie tego miasta, uprawniający do korzystania z wspomnianego Punktu, o jego wydanie może wystąpić właściciel, współwłaściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca nieruchomości objętej systemem gospodarowania odpadami komunalnymi, przy czym wniosek o wydanie tego kodu dla nieruchomości wielorodzinnych wypełnia tylko administrator (zarządca) nieruchomości. W związku z wprowadzeniem obowiązku posiadania nowych kart z kodami QR umożliwiającymi dostęp do Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych, Miasto ustaliło sposób starania się o te karty. W komunikacie Urzędu Miejskiego w G. wskazano, że w przypadku budynków wielorodzinnych, o wydanie kart może występować zbiorczo spółdzielnia, wspólnota lub zarządca zaś w sytuacji składania wniosku samodzielnie, konieczne jest dołączenie doń zaświadczenia od zarządcy lub administratora nieruchomości potwierdzającego naliczenie opłaty za gospodarowanie odpadami. Celem wprowadzenia takiego rozwiązania było usprawnienie systemu, zapobieżenie nadużyciom, to jest np. korzystania z punktu przez osoby nieuprawnione oraz umożliwienie lepszej kontroli nad gospodarką odpadami zgodnie z zasadą ekwiwalentności świadczeń i nakazem zapewnienia łatwego dostępu do punktu. Nadto organ zakwestionował zarzut naruszenia art. 220 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślił bowiem, że w § 1 tego przepisu w sposób enumeratywny wyszczególniono przypadki, w których organ nie może żądać od obywateli i innych podmiotów zaświadczeń wymieniając między innymi sytuację, gdy chodzi o potwierdzenie faktów i stanu prawnego, które są organowi znane z urzędu lub które organ może ustalić samodzielnie. Tymczasem w niniejszym przypadku organ nie może we własnym zakresie potwierdzić faktu naliczania i wnoszenia opłat w ramach czynszu, gdyż nie posiada danych mogących potwierdzić, jako że w odniesieniu do nieruchomości wielorodzinnej w skład której wchodzi należący do strony lokal złożona została jedynie deklaracja zbiorcza sporządzona przez zarządcę, dotycząca tego całego budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zakres działania sądów administracyjnych został ukształtowany w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawowym kryterium, które określa i statuuje kognicję sądów administracyjnych do kontroli rozstrzygnięć administracyjnych jest rodzaj i charakter prawnej formy działania administracji publicznej, wyznaczony przez art. 3 § 2 powołanej ustawy zawierający katalog działań tych organów, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W unormowaniu tym, poza decyzjami administracyjnymi (pkt 1) i określonego rodzaju postanowieniami (pkt 2 i 3), wskazano także między innymi (w pkt. 4) inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Wbrew twierdzeniom strony, zaskarżona czynność uzewnętrzniona w piśmie Prezydenta Miasta G. z 17 października 2025 r. nie mieści się w katalogu aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W treści przedmiotowego pisma zawarto wyjaśnienie stanowiące odpowiedź na wcześniejsze pismo skarżącego, w którym zwrócił się o wskazanie przepisu prawa, na podstawie którego wezwano go do uzupełnienia wniosku o wydanie kodu PSZOK. W tych ramach wyżej wymienionego poinformowano, że złożone przezeń oświadczenie o naliczeniu i uiszczaniu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w odniesieniu do należącego doń lokalu jest niewystarczające, gdyż powinno zostać poparte informacją (zaświadczeniem) zarządcy potwierdzającym ów fakt. Równocześnie skarżącego pouczono o zasadach wydawania kodów PSZOK dla lokali wchodzących w skład nieruchomości wielorodzinnych wskazując, że nieprzedłożenie wspomnianej informacji od zarządcy nieruchomości skutkuje tym, że będzie mógł korzystać z Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych jedynie w okresie przejściowym, czyli do końca 2025 roku, natomiast począwszy od 1 stycznia 2026 r., dostęp do tego Punktu będzie możliwy wyłącznie dla mieszkańców posiadających nadany indywidualny kod PSZOK, wydawany po przedłożeniu informacji od zarządcy nieruchomości, potwierdzającej objęcie lokalu systemem opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W ocenie Sądu treść powyższego pisma wskazuje jasno, że ma ono w istocie charakter informacyjny i nie stanowi decyzji administracyjnej w ujęciu materialnoprawnym ani też innego aktu rozstrzygającego o prawach i obowiązkach strony. Niezbędnym i podstawowym elementem decyzji administracyjnej jest bowiem rozstrzygnięcie, a więc władcze ukształtowanie określonego stosunku administracyjnoprawnego (por: postanowienie NSA z 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 4147/18). Tymczasem w zaskarżonym piśmie wskazano wprawdzie na uwarunkowanie uzyskania spornego kodu PSZOK od zachowania wymogu, który skarżący kwestionuje, jednak owo pismo nie wywiera skutku prawnego polegającego na negatywnym załatwieniu jego wniosku zwłaszcza, że nie zawarto w nim kategorycznego sfomułowania o odmownym rozstrzygnięciu przedmiotowego żądania. Pismo to nie konkretyzuje więc w sposób władczy żadnego przepisu prawa materialnego, w tym nie skutkuje samo w sobie ograniczeniem prawa do korzystania z Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych wynikającego z art. 3 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zdaniem składu orzekającego nie można się także zgodzić ze stanowiskiem, jakoby wzmiankowane pismo z 17 października 2025 r. stanowiło inny akt lub czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Akt lub czynność, o której mowa w tej normie powinny bowiem pozostawać w ścisłym związku z przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek danego podmiotu (por. postanowienie NSA z 11 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 265/07 - dostępne w CBOSA), czyli innymi słowy wyraźnie ustalać (odmawiać ustalenia), stwierdzać (odmawiać stwierdzenia) bądź potwierdzać (odmawiać potwierdzenia) określone uprawnienia lub obowiązki przewidziane przepisami prawa administracyjnego. Akt lub czynność w rozumieniu powyższego uregulowania musi zatem wywoływać dla określonego podmiotu wiążące skutki prawne. Zaskarżone pismo powyższych cech nie posiada, gdyż nie potwierdza ani nie zaprzecza, że dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikających wprost z ustawy. Podejmując tę czynność, organ prowadzący postępowanie poinformował stronę, że pozytywne załatwienie jej wniosku możliwe będzie jedynie w przypadku uzupełnienia braków, a mianowicie po przedłożeniu zaświadczenia (dokumentu) potwierdzającego określony stan faktyczny. Taki sposób reakcji na wniosek strony zasadniczo nie pozbawia jej uprawnienia do merytorycznego rozpoznania sprawy. Jeżeli zatem skarżący uważa, że jego wniosek spełniał kryterium kompletności, a mimo to sprawa nie została zakończona czynnością materialno-techniczną polegającą na wydaniu kodu PSZOK, może złożyć skargę na bezczynność organu i dopiero wynik tego postępowania przesądzi o tym, czy wniosek spełniał wszystkie wymogi, a w konsekwencji, czy organ pozostawał bezczynnym w sprawie. Z kolei sama czynność uzewnętrzniona w zaskarżonym piśmie z 17 października 2025 r., nie może zostać zakwalifikowana - z przyczyn opisanych wyżej - ani jako decyzja administracyjna ani też jako inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, lecz ma charakter jedynie informacyjny i dlatego nie mieści się w katalogu działań objętych kontrolą sądu administracyjnego. W takiej sytuacji skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie bowiem z tym przepisem, odrzucenie skargi następuje, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie z tego powodu ma miejsce w szczególności wówczas, gdy skarga nie dotyczy aktu lub czynności objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego (wskazanych w art. 3 § 2, § 2a i § 3 oraz w art. 4 powołanej ustawy) albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu (art. 5 wskazanej ustawy). Mając na względzie powyższe postanowiono jak w sentencji działając na podstawie powołanego art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.