II SA/Gl 225/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2026 r. sprawy ze skargi D sp. z o.o. sp. komandytowej w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 1 grudnia 2025 r. nr SKO.OS/41.9/930/2025/17086/KK w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie opłaty za usunięcie drzew oddala skargę.

Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia 30 września 2025 r., znak [...], działając na podstawie art. 124 i in. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm., dalej - k.p.a.), w związku z wnioskiem spółki D. sp. z o.o. sp.k. (dawniej D. sp. z o.o.) z siedzibą w L. (dalej: strona, spółka, skarżąca) z dnia 1 sierpnia 2025 r., odmówił wznowienia postępowania w sprawie dot. umorzenia lub uiszczenia odroczonej na okres 3 lat opłaty w wysokości 94 115,50 zł, ustalonej w pkt. 5 decyzji Prezydenta Miasta K. Nr [...] z dnia 29 lipca 2019 r. W uzasadnieniu wskazano m. in., że postępowanie w sprawie odroczonej opłaty zostało uprzednio zakończone ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia 4 marca 2025 r., od której strona odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: SKO). Decyzją z dnia 16 maja 2025 r. SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Następnie strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Według informacji zawartych w przesłanym uzupełnieniu wniosku strona zwróciła się o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Organ jednak na każdym etapie informował stronę pisemnie o wszystkich podjętych w sprawie czynnościach, a pisma były przez nią odbierane, o czym świadczą potwierdzenia odbioru w aktach sprawy. Organ stwierdził przy tym niedopuszczalność wznowienia tego postępowania ze względów przedmiotowych, ponieważ wniosek został złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Strona w uzupełnieniu wniosku z dnia 15 września 2025 r. wskazała, że powzięła informację o nasadzonych drzewach na początku miesiąca czerwca, tj. w dniach 6-7 czerwca 2025 r., natomiast wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do urzędu dnia 1 sierpnia 2025 r., czyli po upływie miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Strona złożyła zażalenie na ww. postanowienie. Zarzucono, że przed jego wydaniem strona nie miała możliwości zapoznania się z materiałem sprawy i przejrzenia akt. Zawiadomienie o możliwości przejrzenia akt wpłynęło do strony skarżącej w dniu 23 października 2025 r. pocztą elektroniczną. Zawiadomienie to zostało wydane z datą 6 października 2025 r., a więc po wydaniu postanowienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej SKO) postanowieniem z dnia 1 grudnia 2025 r., nr SKO.OS/41.9/930/2025/17086/KK, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i in. k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe. SKO podzieliło ww. ustalenia faktyczne i prawne Prezydenta Miasta. Strona złożyła skargę na ww. postanowienie SKO i zarzuciła tendencyjne ustosunkowanie się do wniosku, wyłącznie w zakresie terminu jego złożenia, który rzekomo zgodnie z k.p.a. nie został zachowany, co uniemożliwia nie tylko uwzględnienie tego wniosku, ale również rozpatrzenie zarzutów merytorycznych. W Wydziale Kształtowania Środowiska toczy się inne postępowanie dotyczące nałożenia ponownego obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych, o którym skarżąca nie jest informowana, a wszystkie pisma kierowane z Urzędu noszą tą samą sygnaturę, co uniemożliwia jednoznaczne określenie toczących się spraw. W sprawie istotne są fakty naruszenia prawa związane z wizją lokalną z dnia 9 stycznia 2025 r. i zarzuty te ponownie należy podnieść. To one powinny być podstawą wznowienia postępowania z urzędu. Naruszenie prawa jest tutaj jaskrawe, a dotyczy ograniczenia praw strony postępowania, poprzez uniemożliwienie jej udziału w wizji lokalnej (brak ponownego wezwania na drugi wyznaczony termin wizji lokalnej), a ponadto braków formalnych podnoszonych przez stronę skarżącą (braku sporządzenia protokołu z wizji lokalnej z inwentaryzacją istniejących nasadzeń już w dacie 9 stycznia 2025 r.). Wydana decyzja z dnia 4 marca 2025 r. już w tym dniu z mocy prawa była nieważna. Tak więc ograniczenie się do zbadania terminu złożenia skargi w oparciu o datę stwierdzenia nasadzeń jest bezprawne, gdyż nadrzędnym obowiązkiem drugiej instancji jest sprawdzenie, czy wydane postanowienie nie narusza obowiązującego prawa, a roszczenie skarżącej przedawnia się z okresem 5 lat. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie postanowienia SKO. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. W świetle art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2); 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Art. 148 § 1 k.p.a. stanowi, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. § 2 tego przepisu z kolei mówi, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Postępowanie w sprawie obowiązku uiszczenia odroczonej opłaty za brak nasadzeń drzew zostało uprzednio zakończone decyzją Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia 4 marca 2025 r., od której strona odwołała się do SKO. Organ ten decyzją z dnia 16 maja 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Następnie strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Uczestniczyła zatem na każdym etapie postępowania i wiedziała jaka zapadła decyzja. Przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w praktyce nie zaistniała, co oznacza, że nie ma zastosowania art. 148 § 2 k.p.a., regulujący sposób obliczania terminu do wniesienia podania o wznowienia postępowania. Art. 148 § 1 k.p.a. wymaga z kolei złożenia ww. podania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Strona tymczasem w uzupełnieniu wniosku (podania) z dnia 15 września 2025 r. wskazała, że powzięła informację o nasadzonych drzewach w dniach 6-7 czerwca 2025 r., natomiast wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do urzędu dnia 1 sierpnia 2025 r., czyli po upływie miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Uchybiła zatem terminowi ustawowemu. Treść art. 147 k.p.a. nie oznacza, że organ miałby postępowanie wznawiać z urzędu, skoro nie dostrzega ku temu żadnych przesłanek. W skardze strona pisze o nieważności decyzji. Nie można jednak zastępować jednego trybu nadzwyczajnego (wznowieniowego) innym (nieważnościowym). Każdy z nich oparty jest na odmiennych przesłankach. Nie jest też dopuszczalne przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby zarazem stanowić jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji (np. wyrok NSA z 17 sierpnia 1999 r., II SA/Gd 1704/97, LEX nr 44092). Na marginesie można dodać (choć nie miało to znaczenia przesądzającego), że tut. Sąd wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2026 r., sygn. II SA/Gl 995/25, po rozpoznaniu sprawy ze skargi ww. spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 16 maja 2025 r., nr [...], w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew, oddalił skargę. Nawet z odwołania w tamtej sprawie wynikało (i o czym Sąd pisze tam w uzasadnieniu wyroku, znanym z urzędu), że ww. spółka nie dokonała żadnych nasadzeń, skoro kwestionując decyzję organu I instancji wnosiła o "przesunięcie terminów realizacji nasadzeń do końca roku 2026" (s. 1 odwołania z 7 kwietnia 2025 r. od decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia 4 marca 2025 r.). Trudno zatem dociec, na czym miałyby polegać owe "istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3, 138 § 1 pkt 1, 147, 148 § 1 k.p.a., ani też innych przepisów w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.