II SA/Gl 330/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Starszy referent Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w K. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 13 stycznia 2026 r. nr WINB-WOA.7721.55.2025.AT w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania w sprawie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.

Wspólnota Mieszkaniowa [...] K. (dalej strona, wnioskodawca) pismem z dnia 29 listopada 2024 r. wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. o wznowienie postępowania administracyjnego sprawy zakończonej decyzją ostateczną nr [...] PINB z dnia 20 lutego 2024 r., ze względu na pojawienie się nowych istotnych okoliczności, które wyszły na jaw w dniu wydania decyzji ostatecznej nr [...] nieznanych organowi. Wspólnota wskazała, że nową istotną okolicznością jest m.in. projekt techniczny - odbudowy balkonów na [...] piętrze w budynku przy ul. [...] i [...] w K., dz. nr [...] z wykorzystaniem istniejącej konstrukcji wsporczej po zdemontowanych balkonach. Decyzją z dnia 20 stycznia 2025 r. [...] organ odmówił uchylenia przedmiotowego aktu. Wskazał, że podniesione przez stronę okoliczności nie stanowią nowych istotnych okoliczności, które wyszły na jaw i nie były znane organowi rozstrzygającemu sprawę. Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat zarzucając organowi administracji naruszenie: - art. 6, art. 7 i art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie dowodów i niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w tym w szczególności w zakresie pominięcia okoliczności - podnoszonej w postępowaniu przez stronę i wynikającej z dołączonych dokumentów - iż pierwotnie zrealizowana konstrukcja balkonów wykonana z materiałów lekkich spełnia warunki nośności wymagane dla konstrukcji stalowych, a nadto, że istnieje możliwość odbudowy balkonów z materiałów lżejszych niż płyta żelbetowa, z wykorzystaniem istniejących stalowych wsporników, a zatem możliwe jest wykonanie odbudowy balkonów na [...] piętrze w budynku przy ul. [...] z wykorzystaniem istniejącej konstrukcji wsporczej po zdemontowanych balkonach, zgodnie z zalecaniami dotyczącymi nieprzekraczania nośności istniejącej konstrukcji stalowej; - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, w tym w szczególności poprzez pominięcie wezwania strony do uzupełnienia materiału dowodowego, tj. projektu technicznego - w zakresie informacji dotyczących kotew chemicznych, w tym w szczególności w zakresie obliczeń nośności kotew chemicznych; - art. 8 § 1 i art. 10 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, polegające na nieuwzględnieniu zasady proporcjonalności oraz nadużyciu przysługujących organowi uprawnień ze szkodą dla jednostki, jak również poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału na każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co skutkowało zebraniem fragmentarycznego materiału dowodowego w sprawie, który nie mógł stanowić podstawy prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych, jako iż część ustaleń organu została oparta na niewyjaśnionych wątpliwościach. Zaskarżoną obecnie decyzją Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach orzekł uchylić decyzję [...] z dnia 20 stycznia 2025 r. organu pierwszej instancji w całości praz umorzyć postępowanie prowadzone przed organem pierwszej instancji. Wskazał, że decyzją z dnia 9 grudnia 2025 r., znak: [...] stwierdził nieważność decyzji nr [...] z dnia 20 lutego 2024 r. Wskazał, że w związku z usunięciem z obrotu prawnego decyzji, co do której prowadzono postępowanie wznowieniowe, zasadne było uchylenie zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia i umorzenie postępowania przed organem I instancji. Bezprzedmiotowość postępowania, w rozumieniu przyjętym na gruncie art. 105 § 1 k.p.a., zachodzi wówczas, gdy w sprawie nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego w formie decyzji administracyjnej. W tej sytuacji jakiekolwiek rozstrzygniecie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Skarga na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka reprezentowania przez profesjonalną pełnomocnik. Domagając się uchylenia zaskarżonego aktu oraz zasądzenia kosztów postępowania, zarzuciła organowi II instancji naruszenie 1) art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art, 105 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie pomimo braku ku temu podstaw, a tym samym wadliwe uznanie, iż ze względu na stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z dnia 20 lutego 2024 r., organ jest zobowiązany do skorzystania z uprawień orzeczniczych zawartych w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania I instancji jako bezprzedmiotowego, podczas gdy: - w dalszym ciągu istnieje przedmiot postępowania administracyjnego albowiem na podstawie pisma z dnia 29 listopada 2024 r. skarżąca zawnioskowała o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z dnia 20 lutego 2024 r., nakładającą na Wspólnotę Mieszkaniową [...] obowiązek usunięcia nieprawidłowości w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul.[...] , która to decyzja poprzedzona była decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z dnia 12 października 2022 r. - wydaną w ramach jednego postępowania administracyjnego, - konieczne jest uchylenie i wstrzymanie wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z dnia 12 października 2022 r., a tym samym w dalszym ciągu istnieje sprawa administracyjna wymagająca merytorycznego rozstrzygnięcia, - decyzja stwierdzająca nieważność jest decyzją deklaratoryjną, działającą ex tunc, a zatem należało przyjąć, iż skutkiem stwierdzenia nieważności jest powrót sprawy do ponownego rozpatrzenia, do postępowania głównego, a tym samym organ zobowiązany był do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej o wznowienie postępowania z dnia 29 listopada 2024 r., w treści którego to skarżąca zawnioskowała nie tylko o uchylenie i wstrzymanie wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z dnia 20 lutego 2024 r., lecz także o uchylenie i wstrzymanie wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z dnia 12 października 2022 r., a tym samym stwierdzenie nieważności jednej z decyzji nie dostarczało podstaw do umorzenia postępowania prowadzonego przed organem I instancji w całości; 2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego, w szczególności poprzez pominięcie okoliczności, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w ramach jednego postępowania administracyjnego, prowadzonego pod znakiem sprawy [...] wydał dwie niezależne od siebie decyzje - po raz pierwszy w dniu 12 października 2022 r. (decyzja nr[...]) i po raz drugi w dniu 20 lutego 2024 r. (decyzja nr[...]), a wniosek skarżącej o wznowienie postępowania obejmował obie te decyzje, w związku z czym organ błędnie ustalił, iż postępowanie przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowalnego w K. - zainicjowane wnioskiem o wznowienie postępowania z dnia 29 listopada 2024 r. - uznać należy za bezprzedmiotowe; 3) art. 15 k.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, polegające na pozbawieniu skarżącej prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ II instancji wskutek nieuprawnionego przyjęcia, iż postępowanie przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowanego w K. - zainicjowane wnioskiem o wznowienie postępowania z dnia 29 listopada 2024 r. - uznać należy za bezprzedmiotowe, co skutkowało jego wadliwym umorzeniem, a w konsekwencji uniemożliwieniem rozpatrzenia przez Śląskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (tj. organ II instancji) odwołania skarżącej z dnia 5 lutego 2025 r. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w K. nr [...] z dnia 20 stycznia 2025 r. na mocy której organ I instancji odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w K. nr [...] z dnia 20 lutego 2024 r., w konsekwencji czego żądanie skarżącej, która domagała się uchylenia i wstrzymania wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia 20 lutego 2024 r., a także uchylenia i wstrzymania wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z dnia 12 października 2022 r. nie zostało poddane realnej kontroli instancyjnej, pomimo iż w dalszym ciągu istnieje decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z dnia 12 października 2022 r., która ingeruje w prawa i obowiązki skarżącej; 4) art. 7 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy oraz prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie strony do organów władzy publicznej, polegające na bezpodstawnym przyjęciu bezprzedmiotowości postępowania wznowieniowego i umorzeniu go bez merytorycznego odniesienia się do całości żądań skarżącej, w tym w szczególności do wniosku o uchylenie i wstrzymanie wykonania decyzji nr [...] z dnia 12 października 2022 r., pozostającej nadal w obrocie prawnym i ingerującej w jej prawa i obowiązki. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 142, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r., poz. 1267) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Kontrolowaną obecnie decyzją Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach uchylił decyzję organu I instancji wydaną w ramach wznowionego postępowania oraz umorzył postępowanie w sprawie. W ocenie Sądu Zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Zgodnie z art. 138 k.p.a. organ odwoławczy może wydać następujące rozstrzygnięcia. Może on: - utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję (art. 138 § 1) - uchylić zaskarżoną decyzję całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2), - uchylić zaskarżoną decyzję całości albo w części i umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części w (art. art. 138 § 1 pkt 2 in fine), - umorzyć postępowanie odwoławcze (art. 138 § 1 pkt 30), - uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 138 § 2). W rozpatrywanej sprawie obecnie skarżąca wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją nr [...] PINB z dnia 20 lutego 2024 r. Do wznowienia doszło, jednakże PINB odmówił uchylenia decyzji nr [...]. W postępowaniu odwoławczym Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach stwierdził, że decyzja, której dotyczyło postępowanie wznowieniowe rażąco narusza prawo. Stwierdził zatem jej nieważność. Przestała ona obowiązywać w obrocie prawnym. W konsekwencji był zobowiązany uchylić decyzję z dnia 20 stycznia 2025 r. (gdyż rozstrzygała ona w przedmiocie aktu już nieobowiązującego) i umorzyć postępowanie wznowieniowe. Zupełnie odrębną kwestią jest zgodność budynku skarżącej z przepisami prawa budowlanego i ewentualna konieczność wykonania określonych robót budowlanych. Tu kluczową rolę odgrywa decyzja PINB nr [...] z dnia 12 października 2022 r. Jest ona ostateczna. Jeśli nie zostanie usunięta z obrotu prawnego to skarżąca będzie związana nałożonymi tam obowiązkami. Ze skargi wynika, że wnosiła o usunięcie z obrotu prawnego także tego aktu. Jeśli faktycznie tak było, to można sprawę rozpatrywać w kategoriach bezczynności organu administracji. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.