II SA/Gl 966/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant specjalista Ewa Bojarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2026 r. sprawy ze skargi E.K., M.K. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 16 maja 2025 r. nr WINB-WOA.7721.138.2023.AT w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 16 maja 2025 r. nr WINB-WOA.7721.138.2023.AT, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (ŚWINB, organ odwoławczy) utrzymał w mocy w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. (PINB, organ I instancji) nakazującej E. i M. K. rozbiórkę muru oporowego wraz z ogrodzeniem, zlokalizowanego na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] od strony działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] w Z. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy. PINB decyzją z 6 marca 2023 r. nr [...] nakazał E. K. i M.K. (uczestniczka postępowania, skarżący, a łącznie inwestorzy) rozebrać mur oporowy wraz z ogrodzeniem, zlokalizowany na działce nr [...] w Z.od strony działki nr [...]. Podstawę prawną decyzji organu I instancji stanowiły przepisy art. 48 ust. 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm. - dalej "p.b.") w związku z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 471 - dalej "ustawa zmieniająca") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.- dalej "k.p.a."). W uzasadnieniu decyzji przedstawiono przebieg postępowania administracyjnego dotyczącego legalności budowy muru oporowego z ogrodzeniem na działce o numerze ewidencyjnym [...] w Z., od strony działki o numerze ewidencyjnym [...] w Z. W toku postępowania podejmowanych było szereg rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego i sądów administracyjnych. Sprawa została zainicjowana przez K. T., który pismem z 10 września 2013 r. zwrócił się do PINB o sprawdzenie legalności robót budowlanych wykonanych w granicy działek nr [...] i [...]. Po przeprowadzeniu kontroli 15 października 2013 r. PINB postanowieniem z 16 października 2013 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Postanowienie to - wskutek zażalenia K. T. - zostało uchylone postanowieniem ŚWINB z 31 grudnia 2013 r. Po rozpoznaniu sprawy organ I instancji decyzją z 4 marca 2014 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie. Decyzja ta została zaskarżona przez K. T. do ŚWINB, który decyzją z 19 sierpnia 2014 r. uchylił decyzję PINB. Z kolei ww. decyzja ŚWINB została zaskarżona przez inwestorów do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Gliwicach, który wyrokiem z 12 marca 2015 r. o sygn. akt II SA/Gl 1397/14 uchylił zaskarżoną decyzję ŚWINB. ŚWINB rozpoznając ponownie sprawę decyzją z 7 sierpnia 2015 r. uchylił w całości decyzję PINB z 4 marca 2014 r. nr [...] i przekazał organowi I instancji sprawę do ponownego rozpoznania celem ustalenia, czy roboty wykonano na podstawie zgłoszeń, a następnie odniesienia dokonanych ustaleń do obowiązujących przepisów p.b. Decyzją z 27 września 2016 r. nr [...] organ I instancji ponownie umorzył postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy ogrodzenia działki nr [...] od strony działki nr [...] w Z. Powołując się na wynik oględzin, PINB ustalił, że na działce inwestorów nr [...] w odległości 35 – 90 cm od osi dna zagłębienia terenowego, dzielącego powyższe działki, znajduje się ogrodzenie, składające się z betonowej podmurówki o wysokości zmiennej od 60 do 120 cm, słupów stalowych o wysokości 110 cm i siatki metalowej. Długość ogrodzenia wynosi 46,7 m. Ogrodzenie to zlokalizowane jest na krawędzi skarpy zagłębienia terenowego. Stąd poziom gruntu od strony działki nr [...] jest wyższy od poziomu dna zagłębienia terenowego o około 60-120 cm. Na podstawie informacji uzyskanych od Starostwa Powiatowego w Z. organ nadzoru budowlanego ustalił, że inwestorzy 6 kwietnia 2011 r. dokonali zgłoszenia zamiaru realizacji robót, polegających na budowie ogrodzenia betonowego o wysokości 2,2 m. Do zgłoszenia dołączono szkic sporządzony na kopii mapy zasadniczej z uwidocznionym zagłębieniem terenowym, na skarpie którego zaznaczono lokalizację ogrodzenia. Na wezwanie Starosty, inwestorzy przedłożyli wymagane uzgodnienia z administratorem drogi (ul. [...]) oraz administratorem rowu pomiędzy działkami. Następnie zgłoszenie to zostało przyjęte bez sprzeciwu (pismo Starosty [...] z 5 maja 2009 r.). Organ I instancji stwierdził zatem, że inwestorzy dokonali wymaganego zgłoszenia przed realizacją robót. Co prawda, betonowa podmurówka ogrodzenia ze względu na różnicę poziomów terenu pełni w jakimś stopniu funkcję oporową, to jednak zdaniem PINB, skoro wynikało to ze zgłoszenia, do obowiązków organu architektoniczno-budowlanego należała ocena, czy przedsięwzięcie wymaga pozwolenia na budowę. Nie daje to jednak podstaw do stwierdzenia, że przedmiotowa inwestycja powstała w warunkach samowoli budowlanej, objętej jurysdykcją art. 48 p.b. Nadto, zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do wydania nakazów w trybie art. 51 p.b. Stąd też postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Od powyższej decyzji odwołał się K. T. Na skutek jego odwołania ŚWINB decyzją z 31 maja 2017 r. uchylił decyzję PINB z 27 września 2016 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Ww. decyzja ŚWINB została zaskarżona przez inwestorów do WSA w Gliwicach, który wyrokiem z 15 grudnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 726/17 oddalił skargę. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że mur, który pełni funkcję konstrukcji oporowej zabezpieczającej przed osuwaniem się ziemi z terenu wyżej położonego, nie jest ogrodzeniem. Taki zaś przypadek ma miejsce w niniejszej sprawie, co wynika ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego. Skarżący zgłosili roboty w postaci budowy ogrodzenia betonowego o wysokości 2,20 m. Wybudowali jednak mur oporowy o zmiennej wysokości od 50 do 147 cm, w którym zabetonowano słupki stalowe, na których rozpięto siatkę o wysokości 110 cm. Sąd podkreślił, że nie chodzi jedynie o odstępstwo od warunków zgłoszenia (m.in. w zakresie wysokości), lecz budowę innego obiektu, a mianowicie muru oporowego, na którym dopiero wykonano ogrodzenie z siatki zamontowanej na zabetonowanych słupkach. W takim stanie rzeczy brak podstaw do wdrożenia trybu z art. 50 i art. 51 p.b. Chodzi bowiem o przypadek zrealizowania bez wymaganego pozwolenia na budowę muru oporowego jako innego obiektu niż zgłoszone ogrodzenie, co podlega pod tryb z art. 48 p.b. Od ww. wyroku WSA w Gliwicach inwestorzy złożyli skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wyrokiem z 12 marca 2020 r. o sygn. akt II OSK 1193/18 oddalił skargę kasacyjną inwestorów. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że podzielić należy zapatrywanie Sądu I instancji wyrażone w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II SA/Gl 726/17 z 15 grudnia 2017 r. co do tego, że mur, który pełni funkcję konstrukcji oporowej zabezpieczającej przed osuwaniem się ziemi z terenu wyżej położonego, nie jest ogrodzeniem. Ponadto zdaniem NSA, nawet dokonanie przez inwestora zawiadomienia o zakończeniu budowy, czy też prowadzenia robót budowlanych, co do którego organ nie zgłosił sprzeciwu nie stanowi przeszkody do wdrożenia procedury naprawczej. W celu uaktualnienia materiału dowodowego, PINB 10 września 2020 r. przeprowadził doraźną kontrolę nieruchomości inwestorów. W trakcie kontroli stwierdzono, że mur oporowy i ogrodzenie znajdują się na działce nr [...] w Z. w dotychczasowej lokalizacji i formie. Postanowieniem z 11 września 2020 r. PINB wstrzymał roboty budowlane związane z budową muru oporowego z ogrodzeniem usytuowanym na działce nr [...] od strony działki nr [...] w Z. i zobowiązał inwestorów w terminie do 31 grudnia 2020 r. do sporządzenia i przedstawienia dokumentacji w trybie art. 48 ust. 2 i ust. 3 p.b. Z uwagi na nieprawidłowe doręczenie ww. postanowienia, ŚWINB postanowieniem z 5 lutego 2021 r. uchylił je i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z 16 lutego 2021 r. PINB ponownie wstrzymał roboty budowlane związane z budową muru oporowego z ogrodzeniem oraz zobowiązał inwestorów do przedłożenia w terminie do 31 maja 2021 r. dokumentacji w trybie art. 48 ust. 2 i ust. 3 p.b. Następnie ŚWINB postanowieniem z 13 maja 2021 r. uchylił zaskarżone postanowienie PINB z 16 lutego 2021 r. w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego nim obowiązku i w tym zakresie wyznaczył nowy termin – 31 sierpnia 2021 r., a w pozostałym zakresie utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy. Inwestorzy wnieśli o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia ŚWINB wskazując, że składając zażalenie na postanowienie PINB z 16 lutego 2021 r. informowali ŚWINB o śmierci K. T. będącego stroną postępowania. Postanowieniem z 22 grudnia 2021 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia ŚWINB z 13 maja 2021 r., zaś postanowieniem z 10 lutego 2022 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z 13 maja 2021 r. Inwestorzy zaskarżyli postanowienie GINB z 10 lutego 2022 r. do WSA w Warszawie. W tych okolicznościach PINB decyzją z 6 marca 2023 r. nr [...] nakazał inwestorom rozbiórkę muru oporowego wraz z ogrodzeniem wskazując, że pomimo upływu terminu wyznaczonego postanowieniem ŚWINB z 13 maja 2021 r. inwestorzy nie przedłożyli wymaganych dokumentów. Postanowieniem z 3 kwietnia 2023 r., wydanym na podstawie art. 123 w związku z art. 111 § 1 k.p.a., PINB uzupełnił własną decyzję z 6 marca 2023 r. nr [...] i wskazał, że przedmiot rozbiórki to mur betonowy o wysokości zmiennej od 60 do 120 cm, wraz ze słupkami i siatką stalową o wysokości 110 cm i długości 46,7 m, usytuowany na działce nr [...] w Z. od strony działki nr [...]. W odwołaniu od decyzji inwestorzy zarzucili, że nie wiadomo której z siedmiu zrealizowanych na działce nr [...] w Z. inwestycji dotyczy sentencja decyzji. Decyzja wskazuje na mur oporowy i ogrodzenie. Można tylko domniemywać, że może chodzi o ogrodzenie na podmurówce betonowej postawione w 2011 r. w granicy działek nr [...] i [...] o długości 46,7 m i wysokości nie przekraczającej 2,20 m. W decyzji jest mowa o 4 ogrodzeniach. Skarżący zakwestionowali także fakt, że ogrodzenie pełni funkcję muru oporowego przedkładając opinie techniczne oraz wnosząc o przesłuchanie świadków na okoliczność ustalenia faktów dotyczących spornego ogrodzenia. W toku postępowania odwoławczego, pismem z 17 kwietnia 2023 r., inwestorzy wnieśli o dokonanie wyjaśnienia decyzji organu I instancji w trybie art. 113 § 2 k.p.a. Natomiast pismem z 23 czerwca 2023 r. inwestorzy zażądali zawieszenia postępowania do czasu zakończenia sprawy o wyjaśnienie decyzji PINB z 6 marca 2023 r. Ponadto zażądali wyłączenia na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. wszystkich pracowników ŚWINB, którzy zajmują się orzekaniem spraw administracyjnych w organie. Zaskarżoną decyzją ŚWINB utrzymał w mocy decyzję PINB uznając, że odwołanie inwestorów nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu decyzji ŚWINB zrelacjonował przebieg postępowania i przytoczył treść przepisów prawa, które znalazły zastosowanie w sprawie. ŚWINB podkreślił, że organy nadzoru budowlanego związane są kwalifikacją prawną obiektu budowlanego objętego postępowaniem jako muru oporowego, a dokonaną w wyrokach WSA w Gliwicach z 17 grudnia 2017 r., II SA/Gl 726/17 oraz NSA z 12 marca 2020 r., II OSK 1193/18. Budowa przedmiotowego muru oporowego wymagała uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a PINB słusznie przyjął za właściwy tryb postępowania legalizacyjnego przewidziany w art. 48 p.b. PINB postanowieniem z 16 lutego 2021 r. wstrzymał roboty budowlane związane z budową ww. obiektu budowlanego, jednocześnie zobowiązując inwestorów do przedłożenia dokumentacji wskazanej w art. 48 ust. 3 p.b. W wyznaczonym terminie inwestorzy nie przedłożyli wymaganej dokumentacji. W tej sytuacji na postawie art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 p.b. zasadnym było orzeczenie nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu. Pismem z 2 listopada 2023 r. skarżący zaskarżył do sądu administracyjnego decyzję ŚWINB w całości. W piśmie procesowym z 3 czerwca 2024 r. skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 48 ust. 1 p.b. w związku z art. 25 ustawy zmieniającej. Zdaniem skarżącego PINB wydał decyzję, która była niejasna i z urzędu postanowieniem uzupełnił decyzję. Zaskarżona decyzja nawet w kształcie po uzupełnieniu jest niejasna. Przedmiot rozbiórki wskazany w sentencji decyzji różni się od opisu obiektu zamieszczonego na stronie 5 zaskarżonej decyzji. Pojawia się pytanie jakie są rzeczywiste parametry obiektu, które wymagają rozbiórki. Organy nadzoru budowlanego powinny też ustalić, czy obiekt wymaga rozbiórki w całości czy w części. Nie sposób zaś zgodzić się z założeniem, że sporny obiekt na całej długości 46,7 m stanowi mur oporowy, wszak od strony drogi na kilkudziesięciu metrach – murek ma jedynie kilkanaście, maksymalnie 0,5 metra wysokości, na której znajduje się siatka o wysokości 1,1 metra. W tej części nie powinno budzić wątpliwości, że obiekt posiada jedynie funkcję ogrodzenia, nie ma w ogóle funkcji oporowej. Jedynie w części środkowej (na długości około 5 metrów), gdzie ma miejsce rozszerzenie ławy fundamentu o wysokości rozbieżnie opisywanej przez organ (raz ma mieć ona 1,2 metra, raz 1,47 metra wysokości) – w świetle wydanych orzeczeń sądowych mowa jest o konstrukcji oporowej. Względnie takiej rozbiórki może wymagać również końcowy etap ogrodzenia, gdzie mowa jest o pionowej podmurówce w wysokości 0,79 m. ŚWINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że zarzuty zawarte w skardze są bezzasadne, a motywy zaskarżonej decyzji zostały wyczerpująco wyjaśnione w jej uzasadnieniu. Pismem z 12 sierpnia 2024 r. A. T., reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła o oddalenie skargi i zasądzenie od skarżącego na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt: II SA/Gl 1844/23, po rozpatrzeniu skargi skarżącego uchylił decyzję ŚWINB z 28 września 2023 r. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, że w razie złożenia w toku postępowania administracyjnego wniosku o wyłączenie, wydanie decyzji w sprawie może nastąpić dopiero po uprzednim rozstrzygnięciu tego wniosku. Sąd uznał przy tym, że naruszenie prawa procesowego czyni przedwczesnym odnoszenie się do merytorycznych zarzutów skargi. Pismem z 28 stycznia 2025 r., ŚWINB wezwał inwestorów do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z 18 września 2023 r. poprzez wskazanie, o wyłącznie którego pracownika WINB w Katowicach wnoszą. Wobec sprecyzowanie przez skarżących w piśmie z 12 lutego 2025 r., iż wnoszą o wyłączenie wszystkich pracowników ŚWINB w Katowicach organ przeprowadził postępowanie we wskazanym zakresie. Kolejnymi postanowieniami z 19 marca 2025 r. ŚWINB odmówił wyłączenia referenta prawnego ds. orzecznictwa i kontroli, a także Naczelnika Wydziału Orzecznictwa Administracyjnego i Kontroli od załatwienia przedmiotowej sprawy. Pismem z dnia 19 marca 2025 r. inwestorów, iż nie ma podstaw do badania przesłanek wyłączenia wszystkich pracowników WINB w Katowicach, albowiem nie brali oni udziału w postępowaniu administracyjnym prowadzonym z odwołania skarżących od decyzji PINB nr [...] z dnia 6 marca 2023 r Kolejnym pismem z dnia 19 marca 2025 r. ŚWINB poinformował inwestorów, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o wyłączenie E. O. Dodatkowo w piśmie z 17 kwietnia 2025 r. skarżący złożyli wniosek o włączenie ze sprawy Urzędu Miasta Z. oraz Starostwa Powiatowego w Z. Wobec powyższego ŚWINB poinformował inwestorów, iż wskazanym organom nie przysługuje status strony postępowania w przedmiotowej sprawie. W skardze z dnia 26 czerwca 2025 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję ŚWINB z dnia 16 maja 2025 r. skarżący zaskarżyli ją w całości zarzucając naruszenie art 48 p.b. w związku z art. 25 ustawy zmieniającej poprzez utrzymanie w mocy decyzji PINB w Z.; wydanie nakazu rozbiórki w formie postanowienia uzupełniającego; przyjęcie, że całe ogrodzenie od strony granicy z państwem T. stanowi konstrukcję oporową oraz błąd w ustaleniach faktycznych, a także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 128 kpa, art. 135 kpa, art. 136 kpa, art. 138 kpa, art. 140 kpa w związku z art. 7 kpa, art. 7a kpa, art. 8 kpa, art. 9 kpa, art. 10 kpa, art. 78 kpa, art 80 kpa, art. 81 a § 1 kpa, poprzez brak podjęcia własnej inicjatywy dowodowej. Wnieśli o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzających lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji celem przeprowadzenia postępowania dowodowego zgodnie z wnioskami skarżących, a także przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wskazali, że konieczność złożenia skargi wynika z faktu naruszenia przez organy administracyjne wskazanych skardze przepisów prawa budowlanego, a opis nakazu w którym mowa jest o rozbiórce muru oporowego wraz z ogrodzeniem zlokalizowanym na działce [...] w Z. od strony działki [...] był i jest dla skarżących niezrozumiały. W ocenie skarżących uzupełnianie decyzji postanowieniem konkretyzującym obiekt, który miałby podlegać nakazowi rozbiórki jest niedopuszczalny. Natomiast wydanie zaskarżonej decyzji winno poprzedzać wyznaczenie rozprawy, celem wysłuchania stron oraz przesłuchania świadków, a nawet przeprowadzenia wizji, czego organ II instancji nie uczynił. ŚWINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że zarzuty zawarte w skardze są bezzasadne, a motywy zaskarżonej decyzji zostały wyczerpująco wyjaśnione w jej uzasadnieniu. Pismem z 9 września 2025 r. A. T., reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła o oddalenie skargi, a także o nieuwzględnienie wniosku skarżących o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 29 września 2025 r. o sygn. akt II SA/Gl 966/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 13 stycznia 2026 r. o sygn. akt II OZ 1981/25 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie skarżących na postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach z 29 września 2025 r. Na rozprawie pełnomocnik skarżących, jak i pełnomocnik uczestniczki postępowania podtrzymali dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonego aktu lub czynności. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 418 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471), obowiązującą od 19 września 2020 r. Na skutek wprowadzonych zmian postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 p.b.). W takim postanowieniu organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Co istotne, postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną. Organ I instancji postanowieniem z 16 lutego 2021 r. wstrzymał roboty budowlane związane z budową ww. obiektu budowlanego, jednocześnie zobowiązując inwestorów do przedłożenia dokumentacji wskazanej w art. 48 ust. 3 p.b. kwalifikując go jako mur oporowy, wzniesiony bez wymaganego zgłoszenia. W postanowieniu tym poinformowano skarżących o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu. Podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż przedmiotowa sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie, który w wyroku z 15 grudnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 726/17 wskazał, że mur, który pełni funkcję konstrukcji oporowej zabezpieczającej przed osuwaniem się ziemi z terenu wyżej położonego, nie jest ogrodzeniem. Skarżący zgłosili roboty w postaci budowy ogrodzenia betonowego o wysokości 2,20 m. Wybudowali jednak mur oporowy o zmiennej wysokości od 50 do 147 cm, w którym zabetonowano słupki stalowe, na których rozpięto siatkę o wysokości 110 cm. Sąd podkreślił, że nie chodzi jedynie o odstępstwo od warunków zgłoszenia (m.in. w zakresie wysokości), lecz budowę innego obiektu, a mianowicie muru oporowego, na którym dopiero wykonano ogrodzenie z siatki zamontowanej na zabetonowanych słupkach. Sąd stwierdził dalej, że chodzi o przypadek zrealizowania bez wymaganego pozwolenia na budowę muru oporowego jako innego obiektu niż zgłoszone ogrodzenie, co podlega pod tryb z art. 48 p.b. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny (NSA), po rozpoznaniu skargi kasacyjnej inwestorów, wyrokiem z 12 marca 2020 r. o sygn. akt II OSK 1193/18 oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że podzielić należy zapatrywanie Sądu I instancji wyrażone w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II SA/Gl 726/17 z 15 grudnia 2017 r. co do tego, że mur który pełni funkcję konstrukcji oporowej zabezpieczającej przed osuwaniem się ziemi z terenu wyżej położonego, nie jest ogrodzeniem. Ponadto zdaniem NSA, nawet dokonanie przez inwestora zawiadomienia o zakończeniu budowy, czy też prowadzenia robót budowlanych, co do którego organ nie zgłosił sprzeciwu nie stanowi przeszkody do wdrożenia procedury naprawczej. Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 p.p.s.a oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Niezależnie od powyższego zauważyć przyjdzie, że organy zastosowały się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 sierpnia 2024 r. o sygn. akt II SA/Gl 1844/23 przeprowadzając postępowanie z wniosku skarżących o wyłączenie pracowników ŚWINB, które poprzedziło wydanie zaskarżonej obecnie decyzji. W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja z 16 maja 2025 r. Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach (ŚWINB) utrzymująca w mocy w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. (PINB) nakazującej skarżącym rozbiórkę muru oporowego wraz z ogrodzeniem, zlokalizowanego na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] od strony działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] w Z. Decyzja rozbiórkowa została wydana wobec niezłożenia przez skarżących wniosku o legalizację, zgodnie z art. 49e pkt 1 p.b. Podkreślić przy tym należy, że decyzja wydawana w tym trybie ma charakter związany, co oznacza, że w razie ziszczenia się przesłanki przewidzianej w przytoczonym przepisie organ jest zobowiązany do jej wydania. Organ nie działa tu w ramach uznania administracyjnego, nie może także brać pod uwagę względów słusznościowych czy zasad współżycia społecznego. Skoro inwestorzy prawidłowo poinformowani o możliwości złożenia wniosku o legalizację, nie skorzystali z możliwości zalegalizowania wzniesionego samowolnie obiektu budowlanego, to musieli liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu jego rozbiórki. W świetle powyższego zaskarżoną decyzję należy uznać za zgodną z prawem. Podsumowując Sąd stwierdza, że w toku niniejszego postępowania organy procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy Prawa budowlanego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy okazał się wystarczający dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Przy jego ocenie organy nie przekroczyły zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, w tym wskazanych w skardze art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez organy art. 10 k.p.a. zauważyć należy, że dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2025 r. sygn. akt III OSK 1453/25). Tymczasem skarżący nie wykazali istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. W konsekwencji Sąd oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.