II SA/Go 210/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] nr [...] w sprawie szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 1 ust. 6 regulaminu stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały, II. zasądza od Gminy na rzecz Wojewody kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Rada Gminy, działając na podstawie art. 6r. ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r. poz. 888 ze zm.), podjęła 20 grudnia 2021 r. uchwałę nr XXXIV.229.2021 w sprawie szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W złączniku Nr 1 do tej uchwały stanowiącym Regulamin funkcjonowania Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych - zwanego dalej PSZOK w § 1 ust. 6 znalazł się zapis: "Przy przyjęciu odpadów do PSZOK, aby uniknąć deponowania odpadów w PSZOK przez osoby, firmy i instytucji niepartycypujące w kosztach utrzymania punktu, pracownik PSZOK może wezwać do okazania dowodu osobistego oraz dokumentu potwierdzającego, że odpady przywiezione są przez osobę do tego uprawnioną, tj.: - od mieszkańców zabudowy jednorodzinnej - dowód uiszczenia opłaty za odbiór odpadów na konto Urzędu Gminy za poprzedni miesiąc z widocznym adresem zamieszkania, - od mieszkańców zabudowy wielorodzinnej - dowód uiszczenia czynszu w zabudowie wielorodzinnej za poprzedni miesiąc". Pismem z dnia [...] marca 2023 r. Wojewoda wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą uchwałę Rady Gminy w części dotyczącej § 1 ust. 6 załącznika Nr 1 do tej uchwały. Zdaniem skarżącego organu nadzoru regulacja dotycząca możliwości żądania przez pracownika PSZOK okazania dowodu osobistego oraz dowodu uiszczenia opłaty za odbiór odpadów lub dowodu uiszczenia czynszu w sposób istotny narusza prawo. Zgodnie z bowiem z art. 6r. ust. 2d "W zamian za pobraną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi gmina zapewnia właścicielom nieruchomości pozbywanie się wszystkich rodzajów odpadów komunalnych, przy czym rozumie się przez to odbieranie odpadów z terenu nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 i 2, przyjmowanie odpadów, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 6, przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz zapewnianie przyjmowania tych odpadów przez gminę w inny sposób". Wprowadzenie obowiązku okazywania dowodu osobistego nie mieści się również w kompetencji prawodawczej wynikającej z art. 6r. ust. 3 ustawy, a co za tym idzie Rada Gminy nie była uprawniona do nałożenia takiego obowiązku na mieszkańców przekazujących odpady do PSZOKu. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności § 1 ust. 6 załącznika Nr 1 do uchwały Nr XXXIV.229.2021 Rady Gminy z dnia 20 grudnia 2021 r. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy podał, iż po przeanalizowaniu zarzutów podniesionych w skardze, zobowiązuje się przedłożyć do uchwalenia Radzie Gminy projekt uchwały zmieniającej zaskarżoną uchwałę, uchylającą § 1 ust. 6 Regulaminu funkcjonowania Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych – zwanego dalej "PSZOK" stanowiącym załącznik nr 1 do ww. uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie zaś z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przepisy te korespondują z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40 ze zm., dalej "u.s.g."), który przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Podstawę wydania skarżonej uchwały stanowił art. 6r ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zgodnie z którym rada gminy określi, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, szczegółowy sposób i zakres świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w szczególności częstotliwość odbierania odpadów komunalnych od właściciela nieruchomości i sposób świadczenia usług przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Przywołany przepis przyznaje radzie gminy kompetencje do podjęcia uchwały określającej sposób i zakres świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych i świadczenia usług przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Niewątpliwie nie zawiera on upoważnienia dla rady gminy do nakładania obowiązków na właścicieli nieruchomości dostarczających odpady komunalne. Obowiązki te wnikają bezpośrednio z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i z regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy uchwalanego na podstawie art. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Żadne przepisy powszechnie obowiązującego prawa nie przewidują możliwości pozyskiwania przez organy gminy czy też punkty selektywnej zbiórki odpadów, przy odbiorze odpadów czy tez przy przyjmowaniu odpadów, dokumentów potwierdzających uiszczanie opłat za odbiór odpadów bądź potwierdzających tożsamość właścicieli nieruchomości. Tym samym należy uznać za pozbawiony podstaw prawnych i nie mieszczący się w zakresie upoważnienia wynikającego z art. 6r ust. 3 ustawy, wprowadzony w Regulaminie funkcjonowania Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych wymóg okazywania tych dokumentów. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 1 ust. 6 załącznika Nr 1 do uchwały Nr XXXIV.229.2021 Rady Gminy z dnia 20 grudnia 2021 r.