II SA/Lu 223/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędzia WSA Bartłomiej Pastucha Protokolant Specjalista Agata Jakimiuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2026 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 2025 r., znak: [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] na rzecz skarżącego M. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

M. W. (dalej także jako: skarżący, wnioskodawca) wniósł skargę na decyzję Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] (dalej także jako: ORA, organ) na decyzję z dnia [...] lipca 2025 r. (L. dz. [...]) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Wnioskiem z 5 czerwca 2025 r. skarżący zwrócił się do ORA o udostępnienie informacji publicznej poprzez udostępnienie informacji dotyczących adwokata K. S. w następującym zakresie: 1. "W którym roku adwokat ukończył wyższe studia prawnicze? 2. Na jakiej uczelni adwokat odbywał ww. studia? 3. Z jaką oceną adwokat ukończył ww. studia? 4. W jakich latach adwokat odbywał aplikację adwokacką? 5. Kiedy adwokat złożył egzamin adwokacki? 6. Z jakim wynikiem adwokat złożył egzamin adwokacki? 7. Czy wobec adwokata począwszy od 10 listopada 1999 r. do 5 czerwca 2025 r. toczyły się lub toczą obecnie postępowania dyscyplinarne? 8. Czy wobec adwokata począwszy od 10 listopada1999 r. do 5 czerwca 2025 r. orzeczono kary dyscyplinarne? 9. W przypadku udzielenia odpowiedzi pozytywnej na pytania 7 i 8 proszę o nadesłanie orzeczeń kończących postępowanie dyscyplinarne. 10. Czy począwszy od 10 listopad 1999 r. do 5 czerwca 2025 r. wobec adwokata stosowano upomnienie dziekańskie? 11. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie [nr] 10 proszę o wskazanie, ile razy stosowano upomnienie dziekańskie wobec adwokata, kiedy je stosowano oraz za jaki czyn/czyny je stosowano? 12. Czy adwokat posiada adres poczty elektronicznej oraz numer telefonu do kontaktu z klienta/potencjalnymi klientami? 13. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie numer 12, proszę o podanie adresu poczty elektronicznej oraz numeru telefonu, których używa adwokat do kontaktu z klientami/potencjalnymi klientami. 14. Czy, kiedy i ewentualnie jakie funkcje pełnił Adwokat od 10 listopada 1999 r. do 5 czerwca 2025 r. w samorządzie tutejszej Rady, 15. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie numer 14 proszę o wskazanie czy z racji pełnionych funkcji Adwokat pobierał jakiekolwiek wynagrodzenie oraz ile ono wynosiło z rozbiciem na poszczególne okresy rozliczeniowe." ORA wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2025 r. odmówiła skarżącemu udostępnienia informacji publicznej w całości na jego wniosek z dnia 5 czerwca 2025 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że "całość żądanych informacji nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznych". Zdaniem ORA większość żądanych informacji dotyczy zdarzeń sprzed kilkudziesięciu lat, odnoszących się do etapu zdobywania uprawnień zawodowych przez adwokata oraz pełnienia funkcji, których już dzisiaj nie może pełnić z uwagi na określoną kadencyjność. Z tego względu ORA stwierdziła "informacje archiwalne nie pozostają w związku z pełnieniem funkcji publicznej". ORA uznała, że nie jest organem zobowiązanym do udzielania informacji na temat toczących się postępowań dyscyplinarnych, albowiem postępowanie dyscyplinarne prowadzi Rzecznik Dyscyplinarny oraz Sąd Dyscyplinarny, a nie Okręgowa Rada Adwokacka. Ponadto stwierdziła, że nie jest informacją publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej informacja o toczących się i zakończonych postępowaniach dyscyplinarnych, wydanych orzeczeniach dyscyplinarnych, orzeczonych karach, upomnieniach dziekańskich i innych kwestiach związanych z tymi postępowaniami. Powołano przy tym art. 156 § 1 i 5 k.p.k. w zw. z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Podniesiono również, że informacja nie ma związku z pełnioną funkcją publiczną. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że informacja dotycząca wszystkich aspektów postępowań dyscyplinarnych, nawet gdyby ją traktować jako informację publiczną, podlegałaby ochronie z uwagi na ochronę prawa do prywatności. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] stanęła na stanowisku, że majątek samorządu nie jest majątkiem publicznym, lecz majątkiem członków samorządu. Informacją publiczną dostępną dla osób innych niż członkowie samorządu jest informacja o wysokości wynagrodzenia pobieranego za pełnienie funkcji w organach samorządu, podczas gdy ich uzyskanie nie służy dobru publicznemu, skoro majątek samorządu stanowi majątek jego członków, zaś wnioskodawca nie jest członkiem samorządu adwokackiego. Organ wskazał, że dane teleadresowe adwokata są dostępne w rejestrze adwokatów. Kolejno w uzasadnieniu decyzji stwierdzono "gdyby nawet uznać żądane informacja za informację publiczną, to w okolicznościach sprawy, wniosek M. W. stanowi nadużycie prawa podmiotowego". ORA wskazała, że wniosek wpłynął w dniu 5 czerwca 2025 r. po tym jak adwokat K. S. złożył skargę kasacyjną z dnia 7 maja 2025 r. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (sygn. akt II SA/Lu [...]). Sprawa ze skargi kasacyjnej dotyczy analogicznego wniosku, tego samego zakresu pytań, który został sformułowany przez J. W., zamieszkałego pod tym samym adresem co wnioskodawca. Wniosek M. W. dotyczy więc pełnomocnika, który reprezentuje stronę przeciwną w postępowaniach prowadzonych przez członków jego rodziny. Wskazano ponadto na wiedzę organu w zakresie tego, że on i jego rodzina wystąpili z analogicznymi wnioskami do większości Izb Adwokackich w Polsce. Wnioskodawca i jego rodzina nie sformułowali żadnych postulatów, wniosków, które wskazywałyby na to, że zidentyfikowali konkretny problem i zmierzają do poprawy funkcjonowania samorządu adwokackiego. Zgłaszali natomiast w tych postępowaniach sądowoadministracyjnych wnioski o zasądzenie kosztów reprezentacji w postępowaniu, co – zdaniem ORA – wskazuje na rzeczywisty cel tych wniosków. Organ stwierdził ponadto, że "jeśli nawet uznać żądane informacje za informacje publiczne, to są one informacją przetworzoną, zaś wnioskodawca odmawia podania celu jego udostępnienia". Skarżący wywiódł skargę na powyższą decyzję. Zakwestionował prawidłowość jej wydania w sytuacji, gdy organ przyjął, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej (pkt 1) i nie jest związany do jej udostępnienia (pkt 3). Podniósł wadliwe przyjęcie, że żądana informacja nie ma charakteru publicznego (pkt 2). Skarżący zakwestionował ocenę, że doszło do nadużycia prawa do informacji publicznej (pkt 4, 5). Wskazał na błędne przyjęcie, że żądana informacja ma charakter przetworzony (pkt 7) i wadliwe odstąpienie od wezwania skarżącego do wykazania szczególnego interesu prawnego (pkt 6). A ponadto zarzucił naruszenie art. 16 ust. 2 pkt 2 u.d.i.p. poprzez niewskazanie "imion i nazwisk osób, które brały udział w procesie decyzyjnym" (pkt 8). W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Strona złożyła wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu uproszczonym w trybie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). W odpowiedzi na skargę ORA wniosła o jej odrzucenie, jako wniesionej po terminie. W drugiej kolejności sformułowano wniosek o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wniósł o przeprowadzenie rozprawy. Skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego terminu, co stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 lutego 2026 r., sygn. akt III [...]. Skarga została rozpoznana na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że jeżeli zagadnienia objęte wnioskiem strony nie mieszczą się w pojęciu informacji publicznej, organ nie miał obowiązku udostępnienia tych informacji na zasadach określonych w art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2022 r., poz. 902; dalej jako: u.d.i.p.), ani też nie było podstaw do wydania w odniesieniu do tej części wniosku decyzji odmownej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., bowiem forma ta zastrzeżona jest wyłącznie dla informacji mających charakter informacji publicznej, posiadanych przez adresata wniosku, które jednak nie mogą zostać udostępnione na wniosek (np. ze względu na ograniczenia przewidziane w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.). Wadliwość rozstrzygnięcia w tym zakresie nie ta nie stanowiła jednak podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ ma obowiązek przestawić jednoznaczne i czytelne stanowisko odnośnie rozpoznawanego wniosku. Szczególnie w zakresie tego, czy żądana informacja ma charakter publiczny. Jest to kluczowy element, decydujący o sposobie załatwienia wniosku. Nieakceptowalne jest takie uzasadnienie decyzji, które wskazuje, że odmowa udostępnienia informacji publicznej wynika z faktu zakwalifikowania informacji jako niestanowiącej informacji publicznej oraz "w zakresie w jakim mogłaby być kwalifikowana jako informacja publiczna stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej", a jednocześnie przyjmując, że nawet jeśli żądane informacje mają charakter informacji publicznej, to stanowią informację przetworzoną, a wnioskodawca odmówił podania celu jej udostępnienia – zwłaszcza, że takie stanowisko organ zaprezentował w odniesieniu do całego wniosku skarżącego. W związku z tym sąd stwierdził naruszenie art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2025 r., poz. 1691; dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się spójny pogląd, że adwokat jako osoba wykonująca zawód zaufania publicznego jest osobą pełniącą funkcje publiczne, albowiem istota jego działalności sprowadza się do zapewnienia obywatelom fachowej pomocy prawnej i zastępstwa procesowego, co z kolei kwalifikuje się jako pełnienie funkcji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. 2024 r., poz. 1564; dalej jako: p.a.) adwokatura, czyli ogół adwokatów i aplikantów adwokackich, powołana jest do udzielania pomocy prawnej, współdziałania w ochronie praw i wolności obywatelskich oraz w kształtowaniu i stosowaniu prawa. Potwierdzenie charakteru zawodu adwokata, jako powołanego do ochrony praw i wolności obywatelskich oraz umacniania porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej i wykonywanego przez osobę wypełniającą obowiązki m. in. zgodnie z przepisami prawa, odnajdujemy również w art. 5 p.a., czyli w treści ślubowania adwokackiego. Ponadto adwokat podczas i w związku z wykonywaniem obowiązków zawodowych korzysta z ochrony prawnej podobnie jak sędzia i prokurator (art. 7 p.a.). W orzecznictwie zwraca się uwagę, że art. 8 p.a. gwarantuje adwokatom immunitet materialny. Zgodnie z powołanym przepisem adwokat przy wykonywaniu zawodu korzysta z wolności słowa i pisma w granicach określonych przez zadania adwokatury i przepisy prawa. Nadużycie tej wolności, stanowiące ściganą z oskarżenia prywatnego zniewagę lub zniesławienie strony, jej pełnomocnika lub obrońcy, kuratora, świadka, biegłego lub tłumacza, podlega ściganiu tylko w drodze dyscyplinarnej. Oznacza to, że czyn popełniony przez adwokata w związku z wykonywaniem zawodu nie będzie przestępstwem, lecz deliktem dyscyplinarnym, o którym orzekać może wyłącznie sąd dyscyplinarny. Z tego względu nie jest właściwym trybem uzyskania informacji art. 156 § 1 i 5 k.p.k. Wskazana prerogatywa sądu dyscyplinarnego świadczy o publicznym charakterze wykonywanych przez niego zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Adwokat, jako osoba wykonująca zawód zaufania publicznego i korzystająca w związku z jego wykonywaniem z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym, realizuje zatem funkcje i zadania publiczne. Konsekwencją tej kwalifikacji jest brak możliwości skorzystania przez adwokata z ograniczenia dostępu do informacji publicznych, które go dotyczą, z powołaniem się na prywatność osoby fizycznej na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (wyroki NSA: z 29 października 2025 r., sygn. akt III OSK 796/25; z 27 marca 2026 r., sygn. akt III OSK 1178/25 – i cyt. tam orzecznictwo). Immamentną cechą działalności zawodowej adwokatów jest zatem jej publicznych charakter, co potwierdza również treść § 2 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu. Naruszeniem godności zawodu adwokackiego jest bowiem takie postępowanie adwokata, które mogłoby go poniżyć w opinii publicznej lub poderwać zaufanie do zawodu (załącznik do uchwały nr 403/2023 Prezydium NRA z dnia 7 grudnia 2023 r.). W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie wskazuje się, że adwokat nie może skorzystać z ograniczenia dostępu do informacji publicznych, które go dotyczą, z powołaniem się na prywatność osoby fizycznej na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Nie oznacza to jednak, że wszystkie informacje dotyczące adwokata są związane z wykonywaniem zadań władzy publicznej. Takimi informacjami nie są przykładowo informacje dotyczące aktywności zawodowej adwokata i aplikanta adwokackiego w sprawach konkretnych podmiotów, czyli związane z tajemnicą zawodową. Natomiast informacje ogólne, dotyczące wykonywania zawodu przez konkretnego adwokata, odnoszące się do jego wykształcenia, tytułu naukowego, miejsca i formy prowadzonej działalności, ewentualnych postępowań dyscyplinarnych, działalności w samorządzie adwokackim, będą stanowić informację publiczną (por. m. in. wyrok NSA z 2 września 2025 r., sygn. III OSK 486/25 – i cytowane tam orzecznictwo). Sąd stwierdził, że wniosek skarżącego nie stanowi informacji publicznej jedynie w zakresie żądania wskazania "z jaką oceną adwokat ukończył ww. studia" (pytanie nr 3), natomiast w pozostałej części stanowi wniosek o informację publiczną (pytania nr 1-2, 4-15). Należy zauważyć, że pytanie o ukończone studia (rok i uczelnię), odbytą aplikację adwokacką, datę złożenia egzaminu adwokackiego są to informacje o wykształceniu adwokata, stanowiące podstawę dokonania wpisu na listę adwokatów (art. 65 p.a.), zatem należy je zakwalifikować jako informację publiczną (pytania nr 1, 3, 4 i 5). Natomiast pytanie o ocenę, z jaką adwokat ukończył studiów takiego charakteru nie ma (pytanie nr 2), gdyż ocena ta pozostaje bez wpływu na spełnienie warunków z art. 65 p.a. (por. wyrok NSA z 27 marca 2026 r., sygn. akt III OSK 1178/25). Jak stanowi art. 80 p.a. adwokaci podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za postępowanie sprzeczne z prawem, zasadami etyki lub godnością zawodu bądź za naruszenie swych obowiązków zawodowych, a adwokaci również za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mowa w art. 8a ust. 1, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 8b. Z racji publicznego charakteru wykonywanego zawodu, są to informacje podlegające udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Z tego względu należało uznać, że pytania dotyczące postępowań dyscyplinarnych, które ewentualnie toczyły się lub toczą wobec adwokata, ewentualnie orzeczone kary dyscyplinarne, stosowane upomnienia dziekańskie mają charakter informacji publicznych. Taki charakter mają także pytania dotyczące danych teleadresowych adwokata, są bowiem ściśle związane z istotą wykonywanego zawodu zaufania publicznego tj. udzielaniem pomocy prawnej. Odnosząc się do argumentacji podniesionej przez organ w decyzji należy wyjaśnić, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.). Jedynie tak udostępniona informacja zwalnia organ z obowiązku udostępnienia informacji na wniosek. W sytuacji, gdy informacja objęta żądaniem wniosku została zamieszczona w BIP, podmiot zobowiązany powinien podjąć działanie w formie czynności materialno-technicznej zawiadomienia w postaci pisma informującego o braku zastosowania trybu wnioskowego z uwagi na brzmienie art. 10 ust. 1 u.d.i.p. W piśmie powinno znaleźć się wskazanie adresu internetowego, pod którym żądana informacja się znajduje, co odpowiada ogólnej zasadzie informowania (por. wyrok NSA z 27 marca 2026 r., sygn. akt III OSK 1047/25). ORA nie wykazała natomiast, aby żądana informacja została udostępniona w sposób określony w art. 10 ust. 1 u.d.i.p., zwalniający z obowiązku udostępnienia informacji na wniosek. Niewątpliwie informacje o działalności adwokata w samorządzie adwokackim będą stanowić informację publiczną (pytania nr 14 i 15). Informacje o działalności tego samorządu stanowią informacje publiczną, a w konsekwencji kwestie związane z otrzymywaniem wynagrodzenia za pełnienie obowiązków w jego strukturach jest informacją publiczną, ponieważ dotyczy majątku samorządu zawodowego (por. m. in. wyrok NSA z 2 września 2025 r., sygn. akt III OSK 486/25). Przechodząc do kwestii zakwalifikowania informacji jako przetworzonej, należy przywołać treść art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., zgodnie z którym prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie ten, kto jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w sposób niedostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej (por. wyrok NSA z 27 marca 2026 r., sygn. III OSK 1146/23). W tym zakresie należy podnieść dwie kwestie po pierwsze sposób postępowania w przypadku dokonania kwalifikacji informacji jako przetworzonej, a po drugie – prawidłowość oceny organu w tym zakresie. Wnioskodawca występujący o udostępnienie informacji publicznej nie musi wiedzieć na etapie składania wniosku, że żądana przez niego informacja ma charakter informacji przetworzonej. Z tego względu w momencie formułowania i kierowania wniosku nie musi wskazywać powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. W orzecznictwie przyjmuje się, że organ, dysponujący informacją, która została zakwalifikowana jako publiczna i przetworzona, powinien powiadomić pisemnie wnioskodawcę o takim jej charakterze i wskazać, że udostępnienie może nastąpić niezwłocznie po wykazaniu powodów, dla których spełnienie żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Podstawą do wezwania wnioskodawcy do wykazania tej przesłanki jest wówczas art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Jeśli wnioskodawca wskaże szczególnie istotne dla interesu publicznego okoliczności związane z udostępnieniem informacji przetworzonej, to wówczas dopiero organ dokonuje oceny w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2025 r. sygn. akt III OSK 2605/22). Z akt sprawy nie wynika, aby ORA dopełniła tego obowiązku. W sprawie nie wezwano wnioskodawcy do wskazania szczególnie istotnych dla interesu publicznego okoliczności związanych z udostępnieniem informacji przetworzonej, co samo w sobie wykluczało możność wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji na tej podstawie. Co istotne również argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu decyzji nie jest wystarczająca do uznania przedmiotowych informacji za informację przetworzoną, co oznacza, że stanowisko organu co do tego, iż żądana informacja ma charakter przetworzony, uznać należy co najmniej za przedwczesne. Co do zasady informacja przetworzona obejmuje dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te wykorzystywane w bieżącej działalności. Wytworzenie informacji przetworzonej wymaga ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego, użycia dodatkowych sił i środków oraz zaangażowania intelektualnego w stosunku do posiadanych przez niego danych oraz wyodrębniana w związku z żądaniem wnioskodawcy – na podstawie kryteriów przez niego wskazanych. Działania podejmowane w celu wytworzenia informacji przetworzonej wykraczają poza zakres działań mieszczących się w ramach podstawowych kompetencji organu. W orzecznictwie podkreśla się, że przetworzenie informacji może polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Oczywiście, również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników – może być traktowana jako informacja przetworzona. Czynnikiem determinującym uznanie informacji za przetworzona jest również szeroki zakres przedmiotowy, podmiotowy, czasowy, wniosku, wymagający zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) znacznej ilości dokumentów. Jednakże to obowiązkiem organu jest wykazanie w uzasadnieniu decyzji, dlaczego określoną informację traktuje jako przetworzoną, co oznacza nie tylko konieczność uzasadnienia, co rozumie przez informację przetworzoną, ale także odniesienia tego toku wnioskowania do żądanej informacji oraz okoliczności konkretnej sprawy. W przypadku zaskarżonej decyzji takiego uzasadnienia zabrakło. Ostatnią kwestią wymagającą wyjaśnienia jest podnoszone przez organ nadużycie prawa do informacji publicznej. Zgodnie z art. 2 ust. 1-2 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, a od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Zasadą, mającą oparcie w art. 61 Konstytucji RP, jest udostępnianie informacji publicznych w sposób dalece odformalizowany, sprzyjający szybkości załatwienia wniosków w tym przedmiocie. Natomiast nadużycie prawa do informacji publicznej nie zostało wyrażone przez ustawodawcę w formie regulacji prawnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że źródłem prawa dostępu do informacji publicznej jako prawa politycznego są wartości leżące również u podstaw sprawowania władzy w ustroju państwa, wśród których istotną pozycję zajmuje jawność. Celem tego prawa jest budowanie zaufania społecznego do władzy publicznej. W związku z tym nadużyciem prawa dostępu do informacji publicznej jest taka sytuacja, gdy przy powoływaniu się na jawność życia publicznego jest wykorzystywane po to, aby podejmować działania niezgodne z prawem (nie na podstawie i w granicach prawa), godzące w sprawność i rzetelność funkcjonowania instytucji publicznych, a także ukierunkowane na nieposzanowanie przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka bądź pozyskiwanie, gromadzenie i udostępnianie innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. (por. m. in. wyroki NSA: z 7 maja 2026 r., sygn. akt III OSK 1824/25; z 9 kwietnia 2026 r., sygn. akt III OSK 2022/25 – i cyt. tam orzecznictwo). Konstrukcja nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej pozostaje w bezpośrednim związku z celami i motywami, które towarzyszą wnioskodawcy przy zgłoszeniu żądania udostępnienia informacji publicznej. Ustaleń w tym zakresie można dokonywać w oparciu o ocenę okoliczności faktycznych danej sprawy, w tym treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Pomocne może być stanowisko wnioskodawcy prezentowane w innych pismach kierowanych do podmiotu zobowiązanego. Znaczenie może mieć okoliczność ponawiania wniosków o udzielenie informacji publicznych już udostępnionych wnioskodawcy albo ogólnodostępnych. Należy jednak podkreślić, że nadużycia publicznego prawa podmiotowego nie można domniemywać, a obowiązek wyczerpującego wykazania takiego nieakceptowalnego korzystania z prawa podmiotowego, tj. motywów wnioskodawcy sprzecznych z aksjologią tego prawa, spoczywa na organie (por. wyrok NSA z 15 maja 2026 r., sygn. akt III OSK 2198/25). Konieczne jest wskazanie konkretnych, dokładnych okoliczności potwierdzających taką kwalifikację. Organ jest zobowiązany w sposób rzetelny, wyczerpujący i przekonujący wykazać, że doszło do nadużycia prawa do dostępu do informacji publicznej, mając na uwadze, że zasadą jest konstytucyjnie zagwarantowane prawo do uzyskania tych danych. ORA wskazała, że wniosek dotyczy adwokata, który reprezentuje stronę przeciwną postępowania, toczącego się z inicjatywy członków jego rodziny. Sama ta okoliczność nie może stanowić o nadużyciu prawa do informacji publicznej, ponieważ zawód adwokata ze swej istoty związany jest z reprezentowaniem różnych podmiotów, a przy tym – ewentualne postępowanie, które nie zostało wprost powołane – nawet nie obejmuje skarżącego. Żądane informacje są związane z weryfikacją uprawnień adwokata i jego działalności publicznej. Nie mają jednoznacznego i oczywistego związku z ewentualnym innym postępowaniem, a z uwagi na ich charakter nie mogą mieć wartości procesowej. Odmienną kwestią jest wywodzona "rozległość żądanych informacji, duży czasokres, jakiego one dotyczą wskazują na zamiar zakłócenia działalności organu". Zakres wniosku, chociaż obejmujący w niektórych punktach istotny okres, nie prowadzi do wniosku o konieczności tak nadmiernego zaangażowania pracowników organu, który doprowadziłby do istotnego utrudnienia funkcjonowania ORA. Ponadto jest to kwestia, która dotyczy kwalifikacji informacji jako przetworzonej. Organ wskazał przy tym, że skarżący "i jego rodzina" wystąpili z analogicznymi wnioskami do większości Izb Adwokackich w Polsce na przestrzeni ostatnich sześciu lat. Wskazano przy tym na brak wykorzystania uzyskanych danych. Organem, do którego wniosek objęty postępowaniem skierował skarżący jest Okręgowa Rada Adwokacka w [...] i ten podmiot nie wykazał, aby działanie wnioskodawcy miało charakter nadużycia prawa, którego celem jest zakłócenie funkcjonowania tego podmiotu. Okoliczność kierowania wniosków do różnych organów nie świadczy o nadużyciu prawa i próbie utrudnienia funkcjonowania konkretnego podmiotu. Z uwagi na fakt, że w niniejszym postępowaniu skarżący nie jest reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, nie można przyjąć, że celem złożenia wniosku jest uzyskanie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Przede wszystkim w uzasadnieniu decyzji w odniesieniu do zarzutu nadużycia prawa powołano się jedynie na fakt złożenia analogicznego wniosku przez inną osobę, o tym samym nazwisku co wnioskodawca i zamieszkującą pod tym samym adresem co wnioskodawca. Fakt złożenia pojedynczego, analogicznego w swej treści, wniosku, przez inną osobę, nawet spokrewnioną z wnioskodawcą, nie jest wystarczający do uznania, że wnioskodawca występując z własnym wnioskiem nadużywa prawa podmiotowego. W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpatrując sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną przedstawioną powyżej, stosownie do art. 153 p.p.s.a. Obowiązkiem ORA będzie załatwienie wniosku skarżącego z uwzględnieniem zakwalifikowania żądanych informacji, poza wskazanym w pytaniu nr 3, jako informacji publicznych. O zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania obejmujących uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 złotych, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.