II SA/Po 374/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Sędziowie Sędzia WSA Sebastian Michalski Sędzia WSA Robert Talaga (sprawozdawca) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi J. G. i Ł. K. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 28 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie legalizacji budynku przemysłowego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Podaniem z dnia 28 stycznia 2021 r. [...] Sp. z o. o. (dalej jako: "spółka" lub "inwestor") wniósł o przeprowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] (dalej jako: "PINB" lub "organ pierwszej instancji") postępowania legalizacyjnego dotyczącego obiektu budowlanego – [...] Sp. z o. o. zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...] w P. (dz. [...], ark. 07, obręb [...]). Pismem z dnia 20 maja 2021 r. organ pierwszej instancji wezwał spółkę do przedłożenia dokumentacji budowlanej, pozwoleń, zgłoszeń oraz innych posiadanych dokumentów między innymi map, dzienników budowy, inwentaryzacji. Pismem z dnia 20 maja 2021 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zwrócił się do Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "[...]" o udostępnienie wglądu do zdjęć lotniczych nieruchomości będącej przedmiotem postępowania z lat 1989-2018, a także tych sprzed 1989 r. Zawiadomieniem z dnia 1 czerwca 2021 r. organ pierwszej instancji poinformował o zaplanowanej kontroli nieruchomości. W trakcie czynności kontrolnych przedstawiciele inwestora przedłożyli do sprawy decyzję o pozwoleniu na użytkowanie z dnia 30 maja 1996 r. nr [...] wydaną przez Urząd Miejski w [...], Wydział Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego. Pismem z dnia 6 sierpnia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zwrócił się do Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego w W. (dalej jako: "GUNB") o informację czy ostatecznie została stwierdzona nieważność decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego budynku tzw. "[...]", wydanej przez Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 maja 1996 r. nr [...] Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2311/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "GINB") z dnia 3 sierpnia 2017 r., znak: [...], uchylającą decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB" lub "organ odwoławczy") z dnia 6 marca 2017 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 maja 1996 r. i odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 maja 1996 r. Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2020 r. sygn. akt: II OSK 3535/18 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od w/w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2018 r. Pismem z dnia 16 sierpnia 2021 r. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego w W. poinformował Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, że decyzją z dnia 30 października 2020 r., znak: [...] Główny Urząd Nadzoru Budowlanego w W. utrzymał w mocy decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 6 marca 2017 r., znak: [...] stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 maja 1996 r., znak: [...] udzielającej [...] Sp. z o. o. pozwolenia na użytkowanie (na okres tymczasowy) obiektu [...] wybudowanego w latach 70,80-tych na terenie działki położonej w P. przy ul. [...], w granicach oznaczonych na planie zagospodarowania działki, z zastrzeżeniem, że obiekt może być użytkowany na okres tymczasowy do czasu realizacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, tj. planu zatwierdzonego Uchwałą Rady Miejskiej m. [...] nr [...] z dnia 6 grudnia 1994 r. Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt: VII SA/Wa 52/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na w/w decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia 30 października 2020 r. Pismem z dnia 15 września 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zwrócił się do inwestora z zapytaniem, czy postępowanie administracyjne legalizacyjne dotyczące części w/w obiektu wybudowanego przed 1 stycznia 1995 r. ma być prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane czy na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o uproszczonej legalizacji. W odpowiedzi wnioskodawca sprecyzował, że wnosi o przeprowadzenie tzw. uproszczonego postępowania legalizacyjnego, zgodnie z art. 49f ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. z 2021 r. poz. 2351, dalej jako: "P.b."). Jednocześnie wskazał, że obecna nazwa zakładu to: [...] Sp. z o. o (dalej nadal jako: "spółka" lub "inwestor"). Pismem z dnia 28 października 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał [...] Sp. z o. o. do przysłania uchwały dotyczącej wybrania Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej oraz danych adresowych wspólnoty. Pismami z dnia 19 listopada 2021 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał P. B. oraz D. S. do przekazania informacji na temat aktualnego stanu nieruchomości położonej przy ul. [...] w P. i przekazania posiadanych dokumentów tego dotyczących. Pismami z dnia 19 listopada 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego poprosił Kierownika Stanu Cywilnego w [...] o przysłanie aktów zgonów zmarłych współwłaścicieli nieruchomości położonej w P. przy ul. [...]. Pismem z dnia 8 listopada 2021 r. Wspólnota Mieszkaniowa przysłała dokument potwierdzający wybór Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...]. Pismem z dnia 25 listopada 2021 r. Urząd Miasta [...] wyjaśnił, że nie jest możliwe wyszukanie aktów zgonów, o które prosił organ nadzoru budowlanego. Pismem z dnia 25 listopada 2021 r. [...] Sp. z o. o. wskazała, że nie posiada akt spraw spadkowych dotyczących nieruchomości przy ul. [...] w P., oraz że dane te są w posiadaniu Pana P. B.. Pismem z dnia 20 grudnia 2021 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego poprosił P. B. o przysłanie informacji niezbędnych do prowadzonego postępowania. Pismem z dnia 19 stycznia 2022 r. spółka uzupełniła wniosek dotyczący legalizacji obiektu o ekspertyzę w zakresie instalacji elektrycznej oraz instalacji wentylacyjnej oraz o mapę inwentaryzacyjną powykonawczą budynku. Pismem z dnia 4 lutego 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy budynku oznaczonego kolorem pomarańczowym na załączniku nr 1 do zawiadomienia tj. budynku przemysłowego "[...]" zlokalizowanego na nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] - dz. [...] ark. 07, obręb [...], wchodzącego do [...] Sp. z o. o. Postanowieniem nr [...] z dnia 15 lutego 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na inwestora budowy budynku przemysłowego – "[...]" zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...] w P. (dz. [...], ark. 07, obręb [...]), będącego jednocześnie użytkownikiem wieczystym w/w nieruchomości, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych dotyczących budowy w/w budynku, który wchodzi w skład zabudowy przedsiębiorstwa tj. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w formie określonej w załączniku do rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 25 czerwca 2021 r. w sprawie wzoru oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 1170); geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego, ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane wykazującej, czy stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne i użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Na wykonanie wymienionych obowiązków organ wyznaczył termin 90 dni od dnia w którym postanowienie stanie się ostateczne. Dnia 25 lutego 2022 r. w siedzibie organu pierwszej instancji sporządzono protokół zawierający informację o współwłaścicielach nieruchomości położonej w P. przy ul. [...]. Pismami z dnia 2 marca 2022 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał: G. S. do przekazania dokumentów związanych ze spadkiem po A. B. (spadkobiercy J. B.), P. B. do przedłożenia dokumentów potwierdzających kupno udziałów W. S. po zmarłym J. B., E. K. do przedłożenia dokumentów potwierdzający kto przejął spadek po W. B. - jednym ze spadkobierców po zmarłym J.B., A. B. do przedłożenia dokumentów potwierdzających dokonanie darowizny przez D. B. na jej rzecz. Natomiast pismem z dnia 3 marca 2022 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał A. H. do przedłożenia dokumentów potwierdzających kto nabył spadek po A. B., J. B.. W dniu 10 marca 2022 r. J. G. reprezentowana przez pełnomocnika wniosła zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 lutego 2022 r. Pismami z dnia 10 marca 2022 r. oraz z dnia 14 lutego 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przekazał do Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowienia skierowane do T. M., A. B., D. M., W. B., J. S., a pismem z dnia 16 marca 2022 r., przekazał do Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowienie kierowane do M. B.. Pismem z dnia 1 kwietnia 2022 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przekazał do Inspektor Nadzoru Budowlanego zwrotne potwierdzenia otrzymania postanowienia przez [...] Sp. z o. o. oraz Panią A. B.. Pismem z dnia 23 marca 2022 r. pełnomocnik strony uzupełniała zażalenie z dnia 25 lutego 2022 r. Zawiadomieniami z dnia 11 kwietnia 2022 r. oraz z dnia 11 maja 2022 r. Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował strony o zwłoce w załatwieniu sprawy i wskazał nowy termin jej rozpatrzenia. Pismem z dnia 13 maja 2022 r. Inspektor Nadzoru Budowlanego przekazał uzupełnienie zażalenia J. G.. Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2022 r., znak: [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżone postanowienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w całości i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Pismami z dnia 3 października 2022 r. oraz z dnia 28 listopada 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał E. K. do udzielenia informacji w sprawie spadku po zmarłym J. B.. Ponadto organ podejmował również inne działania mające na celu ustalenie stron postępowania. Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 2040/21 oddalono skargę kasacyjną [...] Sp. z o. o., dawniej [...] Sp. z o. o. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt: VII SA/Wa 52/21, którym oddalono skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 października 2020 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 maja 1996 r., znak: [...] Pismami z dnia 8 lutego 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał strony postępowania do wskazania informacji na temat prowadzonych i przeprowadzonych postępowań spadkowych celem ustalenia aktualnych stron postępowania administracyjnego. Organ wystąpił także do sądów z zapytaniem czy w sprawach doszło do postępowań o stwierdzeniu nabyciu spadków po zmarłych stronach postępowania, zgromadził także bazę danych z Ewidencji Gruntów ZGiKM [...]. Postanowieniem nr [...] z dnia 19 czerwca 2024 r., znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na inwestora, będącego jednocześnie użytkownikiem wieczystym nieruchomości, w związku z prowadzeniem uproszczonego postępowania legalizacyjnego dotyczącego budynku przemysłowego tzw. "[...]" wchodzącego w skład zabudowy ww. przedsiębiorstwa, zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...] w P. (dz. [...], ark. 07, obręb [...]), oznaczonego na zał. nr 1 do postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych tj. 1. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane opatrzonego datą na druku PB-5 zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 25 czerwca 2021 r. w sprawie wzoru oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 1170); 2. geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej; 3. ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane wykazującej, czy stan techniczny budynku przemysłowego tzw. "[...]" objętego niniejszym postępowaniem nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne jego użytkowanie zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Na wykonanie wyżej wymienionych obowiązków Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wyznaczył termin 3 miesięcy od dnia, w którym postanowienie stanie się ostateczne. J. G. oraz Ł. K. reprezentowani przez pełnomocnika wnieśli zażalenie od powyższego postanowienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2024 r., znak: [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił przywrócenia J. G. oraz Ł. K. terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia 19 czerwca 2024 r., znak: [...] oraz stwierdził uchybienie do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie. Decyzją nr [...] z dnia 19 grudnia 2024 r., znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zalegalizował budynek przemysłowy tzw. "[...]" wchodzący w skład zabudowy [...] Sp. z o. o. zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...] w P. (dz. [...], ark. 07, obręb [...]) oznaczony na załączniku nr 1 do niniejszej decyzji. Organ stwierdził, że decyzja o legalizacji stanowiła podstawę do użytkowania ww. budynku przemysłowego tzw. "[...]" wchodzącego w skład zabudowy [...] Sp. z o. o. J. G. i Ł. K. reprezentowani przez adwokata wnieśli odwołanie od ww. decyzji. W uzasadnieniu podnieśli, że już w piśmie z dnia 21 lutego 2013 r. odwołująca się wskazywała, że budynek "[...]" zbudowany został w granicy należącej do niej działki przy ul. [...] (dz. nr ewid.[...] arkusz mapy 17, P.). W ścianie budynku stojącego na tej działce znajdowały się otwory okienne i drzwiowe. Wykorzystanie procedury opisanej w art. 47f P.b. było możliwe jedynie w przypadku, gdy od zakończenia budowy lub jej wstrzymania minęło 20 lat. Tymczasem kwestia legalności realizacji obiektu będącego przedmiotem postępowania toczy się już od wielu lat i była przedmiotem licznych rozstrzygnięć organów nadzoru budowalnego oraz sądów. Wszystkie te rozstrzygnięcia wskazywały na rażące naruszenie prawa poprzez legalizację obiektu w efekcie udzielonego pozwolenia na użytkowanie tymczasowe. Odwołujący się podali, że przekazane do akt sprawy oświadczenie spółki o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane nie mogło być wystarczające, ponieważ budynek [...] znacznie przekracza granicę ich działki, co zostało podniesione i udowodnione pismem z 2022 r. wraz z mapą sporządzoną przez geodetę K. S., po wykonaniu w dniu 2 marca 2022 r. stosownych pomiarów. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zaznaczył wadliwe posadowienie budynku, ale nie uznał tego za ewidentne naruszenie przepisów prawa budowlanego. Decyzją z dnia 28 marca 2025 r., znak [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że uproszczone postępowanie legalizacyjne przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy. PINB wezwał spółkę do przedłożenia odpowiednich dokumentów, które wymienione zostały w art. 49g P.b., tj. w dniu 3 lipca 2024 r. do PINB wpłynęło pismo inwestora wraz z oświadczeniem o przysługującym spółce prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (k. 2061 akt organu pierwszej instancji). Jednocześnie zarząd spółki poinformował, że pozostałe dokumenty tzn. geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza oraz ekspertyza techniczna zostały dostarczone w toku trwającej sprawy administracyjnej. W ocenie organu nadzoru budowlanego inwestor wypełnił przesłanki pozwalające na legalizację obiektu budowlanego tzw. "[...]". Przedłożone dokumenty legalizacyjne uznano za kompletne, a z załączonej ekspertyzy wynikało, że stan techniczny budynku nie stwarzał zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi i pozwalał na bezpieczne jej użytkowanie zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy wyjaśnił, że podczas legalizacyjnego postępowania uproszczonego organ nadzoru budowlanego nie bada czy obiekt jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub warunkami zabudowy czy także z warunkami technicznymi. Dokumentacja niezbędna do wydania decyzji legalizacyjnej jest znacznie ograniczona. W trakcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego sprawdza tylko kompletność dokumentów legalizacyjnych, oraz czy z ekspertyzy technicznej dostarczonej w ramach dokumentacji legalizacyjnej wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Powyższe czynności zostały w sprawie wykonane przez organy nadzoru budowlanego. W kontekście zarzutu związanego z tym, że inwestor posiada decyzję o pozwoleniu na użytkowanie obiektu "[...]" na okres tymczasowy i w tym zakresie toczyło się postępowanie administracyjne, organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przepisy prawa budowlanego w kwestii postępowania legalizacyjnego uproszczonego nie wskazują takiej przyczyny, z powodu której procedura nie mogłaby zostać przeprowadzona. Jedyny przypadek określony w art. 49f ust. 1 P.b. wskazuje, że nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin, o którym mowa w ust. 1, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1. Pismem z dnia 2 maja 2025 r. J. G. i Ł. K., reprezentowani przez adwokata (dalej jako: "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 28 marca 2025 r., znak [...]. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie: - art. 49f ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. z 2024 r. poz. 725). - § 12 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; - art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie, że dopuszczalna była legalizacja budynku przemysłowego tzw. "[...]", mimo wskazanej już w odwołaniu sprzeczności decyzji z obowiązującymi przepisami. Wobec tak postawionych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, odmowę przeprowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z przedłożonej mapy geodezyjnej na okoliczność posadowienia budynku będącego przedmiotem niniejszego postępowania na trzech działkach, z których dwie nie należą do inwestora. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm.; dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a., zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 28 marca 2025 r., znak: [...], którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] z dnia 19 grudnia 2024 r., znak [...] legalizującą budynek przemysłowy, tzw. "[...]" wchodzący w skład zabudowy [...] Sp. z o.o., zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...] w P. (dz. nr ew. [...], ark. mapy 07, obręb [...]), oznaczony na załączniku nr 1 do decyzji. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji organu pierwszej instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. z 2024 r. poz. 725). Zwrócić bowiem uwagę należy, że ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) ustawodawca - poprzez dodanie do ustawy przepisów art. 49f-49i Prawa budowlanego - wprowadził do systemu prawa szczególną regulację, umożliwiającą legalizację obiektów budowlanych wybudowanych bez pozwolenia na budowę, bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesionego sprzeciwu do tego zgłoszenia, jeżeli od zakończenia budowy tych obiektów upłynęło co najmniej 20 lat. Wprowadzony tryb ma za zadanie legalizację starych samowoli budowlanych, aby uregulować stan prawny obiektów budowlanych i zwiększyć ich bezpieczeństwo, bowiem zalegalizowane obiekty budowlane podlegają okresowym kontrolom wynikającym z rozdziału 6 Prawa budowlanego. Chodzi zatem o "porządkowanie" dawnych inwestycji w celu ich zinwentaryzowania i zagwarantowania bezpieczeństwa. Warunkiem koniecznym dla przeprowadzenia legalizacji w tym trybie jest zakończenie budowy obiektu budowlanego co najmniej 20 lat wcześniej a w szczególności procedura dotyczy obiektów budowlanych wybudowanych bez pozwolenia na budowę, bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesionego sprzeciwu do tego zgłoszenia (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2025 r., sygn. akt II OSK 1788/23, publ. CBOSA). W rozpoznawanej sprawie sporny budynek "[...]" powstał jeszcze przed wejściem w życie przepisów Prawa budowlanego z 1997 r. Regulacja, która weszła w życie w dniu 19 września 2020 r. umożliwiła właścicielowi lub zarządcy takiego obiektu budowlanego wystąpienie do organu nadzoru budowlanego z żądaniem wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Właściciel lub zarządca ma możliwość wyboru procedury korzystniejszej w jego ocenie w danym przypadku. Organ nadzoru budowlanego z urzędu wszczyna postępowania na podstawie dotychczasowych przepisów, zaś dopiero na żądanie właściciela lub zarządcy postępowanie będzie prowadzone na podstawie uproszczonego postępowania legalizacyjnego (art. 49f–49i P.b.). Jeżeli takie żądanie do organu nie wpłynie, postępowanie wszczęte z urzędu będzie prowadzone w kierunku likwidacji samowoli budowlanej, to jest w istocie – rozbiórki obiektu. Spółka miała zatem możliwość wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, co uczyniła i w tym trybie organy nadzoru budowlanego wydały zaskarżone rozstrzygnięcia. W uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym musi zostać spełniona nie tylko przesłanka wykazania w stosownej ekspertyzie technicznej, że stan będący przedmiotem analizy obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz przesłanka sprowadzająca się do tego, że bezpieczne jest użytkowanie obiektu zgodnie z jego dotychczasowym lub zamierzonym użytkowaniem, lecz także musi zostać spełniona przesłanka dotycząca kompletności dokumentów legalizacyjnych. Sprawa legalności wykonanych robót budowlanych nie może pomijać aspektów związanych z prawem inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ustalenie przez właściwy organ, że inwestor takim prawem nie dysponuje nie pozwala organowi nadzoru budowlanego uznać robót budowlanych za zgodne z obowiązującymi przepisami, co w konsekwencji w odniesieniu do robót budowalnych już zakończonych, uniemożliwia wydanie aktu legalizującego stwierdzoną samowolę. W ocenie składu orzekającego kwestia dysponowania nieruchomością na cele budowlane była ważna dla możliwości legalizacji "[...]". W toku postępowania przed organem pierwszej instancji podnoszone było, iż sporny budynek zrealizowany został z przekroczeniem działki ewidencyjnej, do której prawo dysponowania na cele budowlane (jako użytkownik wieczysty) posiada spółka. Skarżący na potwierdzenie swoich twierdzeń przedstawili opracowanie uprawnionego geodety, obrazujące w jaki sposób budynek będący przedmiotem postępowania legalizacyjnego uproszczonego posadowiony jest w przestrzeni. Do dowodu tego nie odniósł się należycie organ pierwszej instancji. Pomimo, że kwestia ta była podnoszona w odwołaniu, to nie została dostatecznie wyjaśniona również przez organ odwoławczy, który poprzestał na zdawkowym twierdzeniu, iż w aktach sprawy znajduje się oświadczenie inwestora o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane. Takie stwierdzenie organu odwoławczego było niewystarczające, biorąc pod uwagę, że kwestia ta stanowiła główny zarzut odwołania. W konsekwencji działanie organu odwoławczego naruszyło zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego wyrażone w treści art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej jako: "K.p.a."), poprzez niezbadanie kwestii przekraczania przez "[...]" granic sąsiednich działek ewidencyjnych. Pomimo powyższych uchybień organ odwoławczy utrzymał decyzję organu I instancji w mocy, co stanowiło naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a., co miało wpływ na treść uzasadnienia decyzji będącej przedmiotem sądowej kontroli. Powyższe spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., o czym Sąd orzekł w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżących ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.), na które składają się kwota 500 zł tytułem uiszczonego wpisu, 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy obowiązany będzie do uwzględnienia wyrażonego w niniejszym wyroku stanowiska i pełnego odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu. Postępowanie to obejmie w szczególności ustalenie rzeczywistego położenia spornego budynku i stosownie do wyniku tych ustaleń – ocenę przedstawionego przez spółkę oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane.