II SA/Sz 204/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu Gminy Miasto [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] stycznia 2026 r. nr [...] w przedmiocie rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego postanawia: odrzucić sprzeciw.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, po rozpoznaniu wniesionych zażaleń od postanowienia Prezydenta Miasta S. z 9 lipca 2025 r nr BGM-II.6830.1.2024.EP o rozliczeniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 12.3000 zł, w ten sposób, że 50% poniosą współwłaścicielki rozgraniczanej działki nr [...] w obrębie [...] położonej w S., a pozostałe 50 % poniosą właściciele sąsiadujących nieruchomości, tj. o nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...], postanowieniem z 28 stycznia 2026 r. nr SKO.WE.446/2343/2025 uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Pismem z 12 lutego 2026 r. Gmina S. wystąpiła ze sprzeciwem do tutejszego Sądu na opisane wyżej rozstrzygnięcie Kolegium z dnia 28 stycznia 2026 r. ponosząc, że jest właścicielem działek nr [...] i nr [...] położonych w obrębie ewidencyjnym [...] w S., a tym samym stroną postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że Sąd przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy, zobligowany jest w pierwszej kolejności, ocenić dopuszczalność złożonego sprzeciwu, którego jednym z warunków jest jego wniesienie przez uprawniony (legitymowany) do tego podmiot. Stosownie do art. 50 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, jak również podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Przepis ten, na mocy art. 64b § 1 w zw. 64f p.p.s.a., znajduje odpowiednie zastosowanie do sprzeciwu od postanowienia kasacyjnego. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 28 k.p.a. pojęcia strony nie można odnieść do podmiotu występującego w sprawie w charakterze organu administracyjnego, dopuszczenie zaś możliwości wniesienia skargi (sprzeciwu) przez organ administracji publicznej, który orzekał w sprawie, nadawałoby temu organowi dwojakie uprawnienia. Z jednej strony uprawnienia władcze w zakresie rozstrzygnięcia, z drugiej zaś - uprawnienia strony, która kwestionuje poprzez skargę (sprzeciw) takie rozstrzygnięcie. Odnosi się to także do organu I instancji, któremu żaden przepis nie przyznaje uprawnienia do przekształcenia się w określonej fazie postępowania z organu podejmującego władcze rozstrzygnięcia w podmiot kwestionujący takie rozstrzygnięcie poprzez jego zaskarżenia do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2000 r., sygn. II SA/Gd 2159/00 czy wyrok z dnia 2 marca 2006 r., sygn. akt II GSK 387/05). Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w systemie prawa obowiązuje zasada, według której rola organu orzekającego nie może być łączona, bądź zamienna z rolą strony w danej sprawie. W niniejszej sprawie postanowienie organu odwoławczego zostało zaskarżone przez Gminę S., której organem reprezentującym jest Prezydent Miasta S.. Oznacza to zatem, że sprzeciw wniósł podmiot, którego organ wydał rozstrzygnięcie w pierwszej instancji. Przy czym rozstrzygnięciem tym orzeczono o rozliczeniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego zobowiązując do poniesienia tych kosztów m.in. właściciela działek nr [...] i [...]. W orzecznictwie sądowym, jak i w doktrynie utrwalone jest pogląd, że z posiadaniem interesu prawego nie można utożsamiać obowiązku wykonywania przez organ samorządu terytorialnego ustawowych czy powierzonych mu zadań z zakresu administracji publicznej, zaś uprawnienie do rozstrzygania spraw przez organ, wyklucza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę (organ) jej interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym lub na drodze postępowania sądowoadministracyjnego. Jednostka samorządu terytorialnego, której organ wydał decyzję/postanowienie w sprawie w pierwszej instancji, nie ma legitymacji skargowej do wniesienia środka zaskarżenia do sądu administracyjnego od rozstrzygnięcia organu odwoławczego, wydanego w tejże sprawie. Postępowanie sądowoadministracyjne nie może być bowiem wykorzystane do rozstrzygania sporów na tle odmiennych poglądów prawnych między organami różnych szczebli instancyjnych, a zatem może być uruchamiane tylko z inicjatywy podmiotu pozostającego poza systemem organów, których działalność ma podlegać kontroli przez sąd administracyjny (por. uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03 oraz z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt I OPS 2/15). W tej ostatniej z przywołanych uchwał NSA przyjął, że "Powiat nie ma legitymacji procesowej strony w sprawie o ustalenie wysokości odszkodowania od powiatu za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, która stała się własnością powiatu, jeżeli decyzję wydaje starosta na podstawie art. 12 ust. 4a w związku z art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 687 ze zm.) oraz art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2015 r., poz. 1445)". Włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej, prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie, znacznie zatem ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. W zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej, nie jest on (ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego rozumianego jako interes osoby prawnej (por. postanowienie NSA z dnia 31 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2023/16). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Gmina S., pomimo że swój interes prawny wywodzi z prawa własności do działek nr [...] i [...], to nie była legitymowana do wniesienia sprzeciwu na postanowienie kasacyjne Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, skoro Prezydent Miasta S. występował w roli organu pierwszej instancji, co spowodowało, że reprezentowana przez niego Gmina nie mogła zostać uznana za stronę postępowania. Nie jest bowiem dopuszczalna sytuacja, aby organ I instancji w tej samej sprawie występował raz jako organ wydający orzeczenie merytoryczne, a innym razem jako podmiot kwestionujący rozstrzygnięcie organu odwoławczego. W tym stanie rzeczy, sprzeciw jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 64b § 1 i art. 64f p.p.s.a., o czym Sąd orzekł jak na wstępie. Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu postanowienia są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.