II SA/Wr 836/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędziowie: Sędzia WSA Marta Pawłowska Asesor WSA Dominik Dymitruk (spr.) Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 lutego 2026 r. sprawy ze skargi J. B. i S. B. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 17 września 2025 r. nr 191/2025 w przedmiocie nałożenia obowiązku likwidacji zabudowy rowu w formie rurociągu wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Decyzją z dnia 17 września 2025 r. (nr 191/2025) Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), uchylił pkt III decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: Dyrektor ZZ PGW WP, organ pierwszej instancji) z dnia 24 października 2024 r. (nr VW.ZUZ.4217.166.2023.EO) w przedmiocie nakazania J. B. i S. B. (dalej: skarżący) odtworzenia otwartego rowu melioracyjnego na działce nr ew. [...], obręb [...] Ż., gm. Ż., i - orzekając co do istoty sprawy - ustalił termin wykonania obowiązku likwidacji urządzenia wodnego w terminie 6 miesięcy liczonych od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji (pkt I sentencji decyzji), a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję (pkt II sentencji decyzji). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych wynika, że w dniu 3 października 2023 r. Nadzór Wodny w Z. przekazał do Nadzoru Wodnego w Ż.(1) informację od właściciela dz. nr ew. [...], obręb [...] Ż. o podejrzeniu nielegalnego zarurowania rowu na dz. nr ew. [...], obręb [...] Ż. Podczas wizji przeprowadzonej przez Nadzór Wodny w Ż.(1), dotyczącej przebudowy rowu na dz. nr ew. [...], obręb [...] Ż., stwierdzono wykonanie w miejscu istniejącego rowu otwartego rurociągu na całej długości ww. działki, bezpośrednio sąsiadującego z działkami o nr ew. [...] i [...], obręb [...] Ż. Wlot do istniejącego przepustu pod drogą gminną, do którego uchodził przedmiotowy rów, został zablokowany. Zastosowana średnica zarurowania okazała się dużo mniejsza niż średnica przepustu pod drogą. W miejscu zarurowania w niecce zalegała woda z powodu braku odpływu. W toku prowadzonego postępowania właściciele działki nr ew. [...], obręb Ż. wyjaśniali, że zarurowanie na działce nr [...] nie zostało wykonane poprawnie, w wyniku czego zostali oni pozbawieni możliwości odprowadzania wód gruntowych do rowu, ponieważ zarurowanie nie uwzględnia ich wylotu. Zapewnili, że wylot nie służy do odprowadzania wód opadowych i roztopowych z połaci dachowych, a jest odpływem wód drenarskich. Z przedłożonej przez właściciela dz. nr ew. [...], obręb Ż. mapy sytuacyjno- wysokościowej z roku 2000 wynika, że wylot z drenażu jest naniesiony na mapę. Została również przedłożona zgoda z 2002 r. poprzedniego właściciela dz. nr ew. [...], obręb [...] Ż. Z wyjaśnień strony wynikało, że drenaż poniemiecki odwadniał wyżej położone pola i przechodzi on pod domem. Dodatkowo w trakcie budowy domu, do starego drenażu poniemieckiego skarżący wpiął drenaż odwodnieniowy domu (połączenie wykonane za pomocą studzienki, która również została naniesiona na mapę sytuacyjno- wysokościową). Ustosunkowując się do okoliczności sprawy, skarżący S. B. wyjaśnił w piśmie z dnia 8 stycznia 2024 r., że przedmiotową działkę nr [...] zakupił w 2022 r, w akcie notarialnym znajdował się zapis "działka nie jest wyposażona w urządzenia infrastruktury technicznej". W pierwszej kolejności po zakupie odnowiono linie geodezyjne oraz słupki graniczne, ogrodzono działkę. Podczas prac ziemnych odkryto trzy nieczynne odpływy z rur kanalizacyjnych z sąsiednich działek oraz jedną czynną z działki skarżącego, tj. właściciela działki nr ew. [...], obręb Ż. Podczas tych prac ujawniono również inne odpływy z innych sąsiadujących działek. Według właściciela przedmiotowa działka była traktowana jako "zlewnia wód opadowych i kanalizacyjnych z sąsiadujących nieruchomości". Z uwagi na powyższe skarżący, Ż. bazując na mapach dostępnych w zasobach katastralnych Urzędu Miejskiego w Ż., uznał, że skoro na tych dokumentach brak jest oznaczenia przedmiotowego rowu na działce, nie powinien on w tym miejscu istnieć i podjął decyzję o niwelacji terenu. Skarżący wyraźnie w swoim piśmie zaznaczyli, że nie wyrażają zgody na odprowadzanie z sąsiednich działek wód opadowych i roztopowych na ich nieruchomość. Podczas wizji terenowej przeprowadzonej w dniu 6 marca 2024 r. pracownicy organu pierwszej instancji stwierdzili, że na działce nr [...], obręb [...] wykonano przebudowę rowu polegającą na jego zarurowaniu rurą drenarską na całej długości działki, bezpośrednio przy jej granicy z działkami nr [...] i [...], obręb [...] Ż. W miejscu rurociągu zalegała woda, zablokowano odpływ wody do przepustu znajdującego się pod drogą gminną, sąsiadujący bezpośrednio z przedmiotowym rowem. Na przebudowę urządzenia wodnego właściciele nie uzyskali odpowiednich zgód wodnoprawnych. Ustalono również, że właściciele działki nr ew. [...], obręb [...] Ż. - przy okazji budowy domu - wykonali instalację kanalizacji deszczowej z odprowadzaniem za pośrednictwem wylotu do rowu na działce nr ew. [...], obręb [...] Ż. Podczas lustracji tej działki stwierdzono również istnienie studzienki zbiorczej, do której wpięte są trzy rury drenarskie oraz rurociąg odprowadzający nadmiar wód z tej studzienki do przedmiotowego rowu. Ten fakt, potwierdzają mapy sytuacyjno-wysokościowe, które zostały zaktualizowane w związku z przeprowadzeniem inwentaryzacji powykonawczej po zakończeniu budowy domu na działce nr ew. [...], obręb [...] Ż. Na budowę studzienki, wylotu oraz na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych oraz drenażowych nie uzyskano odpowiednich zgód wodnoprawnych. Podczas wizji ustalono także, że wylot został usunięty, jednakże odprowadzanie wód zbieranych w studzience znajdującej się na działce nr [...] następuje za pomocą pompy umieszczanej w tejże studzience, a następnie wody te odprowadzane są za pomocą węża strażackiego, położonego na terenie ich działki. Zaznaczono, że działka nr [...] posiada spadek w kierunku działki nr ew. [...], obręb [...] Ż., powodując, że wypompowywane ze studzienki wody w większości zalewają sąsiednią działkę. Po ustaleniu, że przebudowa przedmiotowego rowu wykonana została bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, a właściciel działki nie wystąpił z wnioskiem o jego legalizację, Dyrektor ZZ PGW WP wszczął i przeprowadził z urzędu postępowanie administracyjne, które zakończyło się wydaniem decyzji z dnia 24 października 2024 r. (nr VW.ZUZ.4217.166.2023.EO) nakładającej na skarżących obowiązek likwidacji zabudowy otwartego rowu (bez nazwy) w formie rurociągu, wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...] Ż., gm. Ż. (przed podziałem: dz. nr [...], obręb [...] Ż.), w tym odtworzenia w miejscu rozebranego rurociągu rowu odkrytego o nachyleniu skarp 1:1, szerokości dna 0,6 m z dostosowaniem rzędnej dna rowu do rzędnej istniejącego przepustu w pasie drogi gminnej na działce nr ew. 65 obręb [...] Ż., gm. Ż. i rzędnej 135,25 m n.p.m. w punkcie o współrzędnej X: [...], Y: [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że bezsprzeczny pozostaje fakt, że dokonano przebudowy istniejącego rowu na działce nr [...] poprzez jego zarurowanie. Rów ten został częściowo pomierzony w trakcie prac geodezyjnych, których celem było wykonanie inwentaryzacji powykonawczych budynków wraz z przyłączami na działkach nr ew. [...] i [...], obręb Ż. Prace geodezyjne wykonano w 2000 r. podczas tychże prac wykonano pomiar rowu (tylko częściowo). Na przebudowę urządzeń wodnych, do których niewątpliwie należą rowy, wymagane jest pozwolenie wodnoprawne, którego skarżący nie uzyskali. Na skutek rozpoznania odwołania skarżących, organ odwoławczy, zaskarżoną decyzją z dnia 17 września 2025 r. (nr 191/2025) uchylił pkt III decyzji Dyrektor ZZ PGW WP z dnia 24 października 2024 r. (nr VW.ZUZ.4217.166.2023.EO) i - orzekając co do istoty sprawy - ustalił termin wykonania obowiązku likwidacji urządzenia wodnego w terminie 6 miesięcy liczonych od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji (pkt I sentencji decyzji), a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję (pkt II sentencji decyzji). W motywach tego rozstrzygnięcia wyjaśniono, że prowadzona przez Wody Polskie ewidencja urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów, jak również prowadzony przez Wody Polskie system informacyjny gospodarowania wodami, w którym gromadzi się informacje m.in. o urządzeniach melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntach, nie potwierdziły istnienia na terenie działki nr [...], obręb [...] Ż., "rowu melioracyjnego". Niemniej jednak to sami skarżący poinformowali przy piśmie z dnia 8 maja 2024 r. o dokonaniu prac porządkowych na działce nr [...] i ułożeniu w miejscu istniejącego "rowu" rur drenażowych, zapewniając jednocześnie, że drożny jest przepływ z ww. działki na działkę sąsiednią. W ocenie organu odwoławczego nie ulega zatem wątpliwości, że analizowany obszar w czasach niemieckich został zmeliorowany z uwagi na niekorzystne warunki wodno-glebowe. Świadczy o tym m.in. ujawniona w czasie wizji w terenie studzienka zbiorcza, zlokalizowana na działce nr [...], do której wpięte są trzy rury drenarskie oraz rurociąg odprowadzający nadmiar wód z tej studzienki do spornego "rowu melioracyjnego". Dodatkowo właścicieli działki nr [...] poinformowali, że "rów melioracyjny" zlokalizowany na działce skarżących jest częścią systemu odwadniającego, tj. rowu melioracyjnego zasypanego wzdłuż al. [...] biegnącego w K. aż do skrzyżowania dróg ul. [...] z ul. [...]. Spływają do niego poniemieckie dreny, które przechodzą przez teren działki nr [...] z terenów położonych powyżej. Orurowanie rowu pozbawia możliwość odprowadzania wód zaskórnych z okolicznych terenów i powoduje podniesienie poziomu wód na całym terenie wzdłuż tego rowu. Brak możliwości odprowadzenia wód zaskórnych powoduje zalewanie domu, co może skutkować podmyciem ław fundamentowych, wypłukiwaniem podsypki pod podłogą, a tym samym powoduje poduszkę powietrzną i osiadanie tej podłogi, w której biegną linie energetyczne, rury wodne, rury centralnego ogrzewania oraz nasiąkanie murów. Stan ciągłego nasycenia wodą zaskórną gruntów pod naszym domem stwarza zagrożenie katastrofą budowlaną i jednocześnie obniża wartość rynkową naszego działki. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zarówno uzyskana informacja ze Starostwa Powiatowego w Ż., jak również prowadzona przez Wody Polskie ewidencja urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów, a także prowadzony przez Wody Polskie system informacyjny gospodarowania wodami nie potwierdziły istnienia na terenie działki nr [...], obręb [...] Ż., spornego rowu, to należy zauważyć, że przeprowadzona wizja w terenie udowodniła zarówno jego istnienie, jak i wykonanie prac polegających na jego zabudowie w formie rurociągu, które wykonane zostały bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Tym samym organ pierwszej instancji dochował należytej staranności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Podkreślono również, że zagospodarowanie wód gruntowych, jak również opadowych lub roztopowych, winno obywać się na własnym terenie, bądź też przy ewentualnym wykorzystaniu funkcjonującej obecnie gminnej kanalizacji deszczowej, której budowa miała w ostatnim czasie miejsce. Każde bowiem odprowadzanie tych wód, które odbywa się kosztem działek sąsiednich, wymaga obecnie stosownego uregulowania prawnego, w tym uzyskania pozwolenia wodnoprawnego w przypadku ich odprowadzania do urządzenia wodnego - rowu. W związku z powyższym, a także mając jednocześnie na uwadze konieczność urealnienia terminu wykonania obowiązku likwidacji urządzenia wodnego, który minął w trakcie prowadzonego przez organ postępowania odwoławczego - orzeczono jak w sentencji. W skardze do tutejszego Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, skarżący zarzucili wadliwe zebranie dowodów w postępowaniu administracyjnym, a w szczególności naruszenie: 1) art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. - zasady prawdy obiektywnej, w ramach której organ odwoławczy winien zebrać wyczerpujące dowody, które przyczynią się do ustosunkowania się do sprawy, zgodnie z przywołaną zasadą prawdy obiektywnej, 2) art. 6 k.p.a. - zasady praworządności, tj. obowiązek działania zgodnie z literą prawa, a nie na podstawie swobodnego uznania, co stanowi gwarancję dla obywateli, że postępowanie będzie zgodne z prawem. W ocenie skarżących organ odwoławczy nie przedstawił dokumentów świadczących o istnieniu formalnym "rowu", ani też opinii środowiskowej, na podstawie której można byłoby wnioskować o wydzielenie jakiekolwiek specjalnej strefy wodnej. W uzasadnieniu podnieśli, że w zaskarżonej decyzji nie przedstawiono żadnego dokumentu urzędowego potwierdzającego istnienie "rowu melioracyjnego" na działce nr [...]. Nie określono dokumentu stanowiącego podstawę podanych "współrzędnych" ewentualnego rowu. Nie przedstawiono skarżącym również żadnego dokumentu potwierdzającego ww. stan. Wskazali również, że podczas analizy zebranych przez organ pierwszej instancji akt sprawy okazało się, iż nie było mapy, ani żadnego dokumentu potwierdzającego stan faktyczny i prawny. W posiadaniu takiego dokumentu nie były także pozostałe organy, w tym Starostwo Powiatowe w Ż. Zdaniem skarżących, nie uwzględniono zasobów geodezyjnych Starostwa Powiatowego w Ż., które nie odnotowały istnienia rowu oraz braku jego zaewidencjonowania w zasobach Wód Polskich. Ponadto, wyznaczono współrzędne potencjalnego "rowu" bez "podstawy geodezyjnej", brak jakiejkolwiek informacji o sposobie dokonania pomiarów. Podkreślili, że powoływanie się na fragment wypowiedzi skarżących z dnia 8 maja 2024 r., gdzie wspomniany cytat został wyrwany z kontekstu wypowiedzi. Skarżący wyjaśnili, że cały obszar dzielnicy K. w Ż., gdzie ma lokalizacje działka nr [...] i sąsiednie, został skanalizowany, jednakże nie wszystkie domostwa skorzystały z możliwości podłączenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia 12 stycznia 2026 r. uczestnicy postępowania przedstawili swoje stanowisko w sprawie, wyjaśniając, że zasypanie rowu spowodowało znaczne podniesienie poziomu wód zaskórnych na tym terenie, co spowodowało szkody w ich mieniu. Powołali się także na treść decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 16 października 2023 r. (nr SKO-6200/141-L/23), w której organ ten potwierdził istnienie na działce nr [...] rowu melioracyjnego uwidocznionego na przedłożonej przez skarżących organowi lokalizacyjnemu mapie zasadniczej oraz mapie sytuacyjno-wysokościowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu. Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem zarówno materialnym, jak i procesowym. Zaznaczyć trzeba, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszały przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny mieć wpływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej przedmiotem sporu jest zarówno fakt istnienia - w sensie prawnym - rowu na działce nr [...], a także jego funkcja, co determinuje sposób załatwienia sprawy. Dlatego podstawowym zagadnieniem, które powinno skoncentrować uwagę organów właściwych w sprawach gospodarowania wodami było rzetelne i jednoznaczne ustalenie nie tylko daty powstania spornego rowu, ale także jego charakteru, co umożliwiłoby ocenę, czy jego przebudowa (zarurowanie) bez pozwolenia wodnoprawnego była zgodna z prawem. Należało zatem stwierdzić, która z ustaw wodnoprawnych obowiązywała w chwili wykonywania będących przedmiotem postępowania robót, a zatem czy wymagały one uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, przy jednoczesnym ustaleniu, czy rów ten stanowił urządzenie melioracji wodnej szczegółowej. W pierwszej jednak kolejności Sąd wskazuje, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r. poz. 960 z późn. zm., dalej: p.w.), w szczególności art. 190 ust. 13 dający podstawę organom do nałożenia na właściciela urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, który nie został następczo zalegalizowany, obowiązku likwidacji urządzenia wraz ze wskazaniem warunków i terminu realizacji obowiązku. Jednakże, aby możliwe było prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego konieczne jest zebranie w sprawie niezbędnego materiału dowodowego w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Wniosek ten wynika z jednej z ogólnych zasadą postępowania administracyjnego jaką jest zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. Organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych, ustalić wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, co pozwala na prawidłowe zastosowanie normy prawa materialnego. Wszechstronna ocena okoliczności konkretnej sprawy jest możliwa jedynie na podstawie kompletnego materiału dowodowego. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie wyjaśniające. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody oraz wskazanie ich w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Analiza przedmiotowej sprawy z uwzględnieniem zapadłych rozstrzygnięć doprowadziła Sąd do przekonania, że organy obu instancji nie sprostały powyższym wymogom, czym doprowadziły do wydania istotnie wadliwych decyzji. Nie spełniły bowiem obowiązków wynikających z przepisów procesowych, wydały decyzję nie dysponując wystarczającym materiałem dowodowym oraz nie ustalając wszystkich istotnych dla sprawy faktów. Mając na uwadze fakt, że pierwszym dokumentem urzędowym obrazującym przebieg rowu na ówczesnej działce nr [...] jest mapa sytuacyjno-wysokościowa zawierająca pomiary powykonawcze budynków wzniesionych na działce sąsiedniej nr [...] oraz po uwzględnieniu stanowiska stron wyrażonego w toku postępowania, istniały podstawy do przyjęcia, że rów ten powstał w roku 2000, zaś jego przebudowa w postaci zarurowania nastąpiła w roku 2022. Na fakt powstania rowu w okresie pomiędzy 1983 r. (data ostatniej aktualizacji mapy drenarskiej znajdującej się w zasobach organów właściwych w sprawach gospodarowania wodami) a 2000 r. wskazuje także wewnętrzna korespondencja pracowników organu pierwszej instancji, którzy zwrócili uwagę, że przedmiotowy rów mógł zostać wykonany nielegalnie w miejscu prawdopodobnie występującego zbieracza drenarskiego. W tej sytuacji należało w pierwszej kolejności sięgnąć do regulacji ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 z późn. zm.), która obowiązywała w okresie od 1 stycznia 1975 r. do 1 stycznia 2002 r. w celu dokonania właściwej kwalifikacji spornego rowu oraz przesądzenia, czy został on wykonany w sposób legalny. Zdaniem Sądu, kwestia ta miała w sprawie pierwszorzędne znaczenie, ponieważ organy nie mogły ocenić przebudowy urządzenia wodnego objętej zaskarżoną decyzją bez uprzedniej kwalifikacji samego rowu pod względem jego legalności. Przyjęcie w następstwie prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, że urządzenie to już w pierwotnej postaci powstało z naruszeniem ówcześnie obowiązujących regulacji prawnych, a jego późniejsza przebudowa dzieli ten sam los prawny, spowoduje, że rozstrzygnięcie organu powinno kompleksowe uregulować ich sytuację prawną w kontekście art. 190 ust. 13 p.w. Dokonana więc przez organy kwalifikacja spornego rowu jako urządzenia melioracji wodnej szczegółowej (określanego w rozstrzygnięciach jako "rów melioracyjny"), bez uprzedniej szczegółowej analizy wskazanych przepisów, ma charakter przedwczesny. W art. 18 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego z 1974 r. urządzenia wodne zdefiniowano jako budowle i urządzenia hydrotechniczne, melioracji wodnych, studnie publiczne i inne ujęcia wód podziemnych, ujęcia wód powierzchniowych, urządzenia zabezpieczające wody przed zanieczyszczeniem, wyloty urządzeń kanalizacyjnych służących do wprowadzania ścieków do wody lub do ziemi oraz inne urządzenia służące do szczególnego korzystania z wód. Zgodnie natomiast z art. 90 ust. 1 Prawa wodnego z 1974 r. urządzeniami melioracji wodnych są urządzenia służące do regulacji stosunków wodnych i polepszenia zdolności produkcyjnej gleby. Przy czym, w myśl art. 90 ust. 2 Prawa wodnego z 1974 r. przepisów o urządzeniach melioracji wodnych nie stosuje się do urządzeń wodnych służących do odwodnienia gruntów w innych celach niż określone w ust. 1. Urządzenia melioracji wodny dzielą się na podstawie i szczegółowe (art. 91 ust. 1 Prawa wodnego z 1974 r.). Wśród urządzeń podstawowych nie są wymienione rowy (art. 91 ust. 2 Prawa wodnego z 1974 r.). Rowy zgodnie z art. 91 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego z 1974 r. należą do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Jeżeli więc przyjęto by, że rów ten służył tylko odwadnianiu, to art. 90 ust. 1 nie maiłaby zastosowania. Uznanie natomiast, że rów ten służył do regulacji stosunków wodnych oraz polepszania zdolności produkcyjnej gleby, a więc stanowi urządzenie melioracji wodnej szczegółowej, pociąga za sobą jeszcze innego rodzaju konsekwencje. W oparciu o § 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1985 r. w sprawie rodzajów szczególnego korzystania z wód oraz wykonywania i eksploatacji urządzeń wodnych niewymagających pozwolenia wodnoprawnego (Dz. U. z 1985 r. Nr 13, poz. 55) wykonanie, a więc stosownie do art. 18 ust. 2 pkt 5 Prawa wodnego z 1974 r. także jego odbudowa, rozbudowa, przebudowa lub rozbiórka tego rodzaju urządzenia melioracji wodnych szczegółowych zostało zwolnione z uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie z kolei z art. 18 ust. 2 pkt 4 Prawa wodnego z 1974 r., przepisy tej ustawy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do obiektów budowlanych oraz budowli i urządzeń innych niż określone w ust. 1 pkt 3, które mogą być przyczyną szkodliwych zmian naturalnych przepływów wód lub stanu wód stojących i wód podziemnych albo w inny sposób wywierać szkodliwy wpływ na gospodarkę wodną. Regulacja ta - niezależnie od finalnych ustaleń faktycznych w sprawie - wydaje się nie przystawać do okoliczności już ujawnionych, ponieważ trudno przedmiotowy rów w czasie jego powstania uznać za taki obiekt budowlany, czy też budowlę i urządzenie mogącą być przyczyną szkodliwych zmian naturalnych przepływów wód lub stanu wód stojących i wód podziemnych albo w inny sposób wywierać szkodliwy wpływ na gospodarkę wodną. Przepis ten dotyczy bowiem obiektów budowlanych, budowli i urządzeń charakteryzujących się cechą negatywną jak jest szkodliwy wpływ na wymienione w tym przepisie dobra. Zadaniem i cechą immanentną tego rowu był wpływ pozytywny polegający choćby już na samym odwadnianiu terenu. W warunkach sprawy, rów, jako wykonany na terenach częściowo zurbanizowanych, który odprowadza nadmiar wód z gruntów sąsiednich i jest włączony do istniejącego systemu melioracyjnego, może zostać zakwalifikowany jako urządzenie melioracji wodnych, o ile z ustaleń faktycznych wynikać będzie, że jego zasadniczym celem jest polepszanie zdolności produkcyjnej gleby, a nie wyłącznie odwadnianie konkretnych nieruchomości. Tymczasem z okoliczności sprawy nie wynika, aby wykonany rów odwadniający mógł zostać zakwalifikowany jako urządzenie melioracji wodnych szczegółowych. Decydujące znaczenie ma bowiem nie samo odprowadzanie wód, lecz cel, zakres i kontekst funkcjonalny jego wykonania. Po pierwsze, rów został wykonany na terenach częściowo zurbanizowanych, a jego podstawowym zadaniem było odwodnienie nieruchomości sąsiednich, w szczególności w związku z ich zabudową i zagospodarowaniem. Taki cel wskazuje, że urządzenie to służyło przede wszystkim ochronie konkretnej infrastruktury oraz poprawie warunków użytkowania działek budowlanych, a nie regulacji stosunków wodnych gruntów rolnych w rozumieniu melioracji wodnych. Z ustaleń faktycznych wynika bowiem, że czas powstania rowu zbiegł się z realizacją budynku mieszkalnego na działce sąsiedniej (nr [...]), z której to nieruchomości wykonano przewód odpływowy odprowadzający wody do spornego rowu. Tym samym jego powstanie było bezpośrednio związane z procesem urbanizacji oraz zmianą sposobu zagospodarowania terenu, a nie z działaniami melioracyjnymi podejmowanymi na gruntach rolnych. Po drugie, wykonanie przepustu pod drogą i połączenie nowego rowu z istniejącym i zaewidencjonowanym rowem melioracyjnym nie przesądza o melioracyjnym charakterze tego pierwszego. Sam fakt włączenia urządzenia do istniejącego odbiornika wód nie oznacza jeszcze, że staje się ono elementem systemu melioracyjnego. W praktyce hydrotechnicznej jest to rozwiązanie typowe również dla urządzeń odwadniających obsługujących zabudowę, które wymagają zapewnienia odpływu wód, lecz nie pełnią funkcji melioracyjnych sensu stricto. Po trzecie, brak jest dowodów na to, aby sporny rów został wykonany w ramach planowego systemu melioracyjnego. Nie został on również ujęty w ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów, o której mowa w art. 196 ust. 1 p.w., którą Wody Polskie przejęły po organach poprzednio prowadzących tę ewidencję, co – przy założeniu jego stosunkowo niedawnego wykonania – przemawia przeciwko tezie o jego historycznym lub systemowym charakterze. Należy zdecydowanie podkreślić, że sporne urządzenie powstało znacznie później niż historyczny układ melioracyjny okolicznych terenów, którego geneza sięga okresu, gdy obszar ten miał w przeważającej mierze charakter rolniczy i był obejmowany planowymi działaniami melioracyjnymi. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w analizie historycznych map obrazujących istniejący układ melioracyjny, które nie obejmują przedmiotowego rowu, co jednoznacznie wskazuje, że nie stanowił on elementu pierwotnego ani wtórnie włączonego do tego systemu. Brak jest tym samym jakichkolwiek dowodów pozwalających przyjąć, że wykonanie spornego urządzenia nastąpiło w ramach historycznego systemu melioracyjnego, co sugerują organy, bądź stanowiło jego rozbudowę lub modernizację. Wątpliwości co do prawidłowej kwalifikacji rowu dostarcza także wynikająca z wewnętrznej korespondenci organu pierwszej instancji okoliczność, że przepust pod drogą, łączący sporny rów z zaewidencjonowanym rowem melioracyjny nr [...], powstał dopiero po wykonaniu tego rowu. Trudno więc przypuszczać, aby wraz ze wskazanym rowem melioracyjnym stanowił część systemu melioracyjnego okoliczność terenów. Ponadto, skoro rów, jako urządzenie liniowe, do którego podłączony był odpływ z działki uczestników postępowania, służył przede wszystkim odwodnieniu ich oraz ewentualnie innych okolicznych działek, to pełnił wobec nich funkcję służebną, choć są to w głównej mierze tereny zabudowane. W konsekwencji w rozpatrywanej sprawie nie ustalono, czy wykonany rów stanowi urządzenie melioracji wodnej, czy też tako rów odwadniający stanowi odrębne urządzenie wodne, niebędące elementem systemu melioracyjnego, a jego połączenie z istniejącym rowem melioracyjnym miało wyłącznie charakter techniczny, związany z zapewnieniem odpływu wód, a nie funkcjonalny w rozumieniu przepisów regulujących melioracje wodne. W świetle regulacji zawartych w Prawie wodnym z 1974 r., zasadą było, że korzystanie z wód wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe oraz wykonywanie urządzeń wodnych wymaga pozwolenia wodnoprawnego (art. 20 ust. 1). Od tej zasady przewidziane były jednak wyjątki zawarte w cytowanym już rozporządzeniu w sprawie rodzajów szczególnego korzystania z wód oraz wykonywania i eksploatacji urządzeń wodnych nie wymagających pozwolenia wodnoprawnego. Należy podkreślić, że weszło ono w życie w dniu jego ogłoszenia, tj. 5 kwietnia 1985 r., zaś obowiązywało do dnia 1 stycznia 2002 r. W całym tym okresie, przypadającym zresztą na ustaloną przez organu datę powstania spornego rowu, na mocy postanowień tegoż rozporządzenia wykonanie urządzenia melioracji wodnych szczegółowych nie wymagało uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. W tym stanie rzeczy, choć podzielić należy stanowisko organów, zgodnie z którym brak ujawnienia rowu w ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów nie może samo w sobie przesądzać o jego nieistnieniu — zwłaszcza że realizacja urządzeń melioracji wodnych szczegółowych w wskazanym wyżej okresie nie była objęta obowiązkiem uzyskania pozwolenia wodnoprawnego — to jednak brak ustaleń co do funkcji, jaką urządzenie to faktycznie pełni, a w szczególności brak jednoznacznego powiązania go z celem melioracji wodnej w rozumieniu art. 90 ust. 1 Prawa wodnego z 1974 r., prowadzi do wniosku, że ustalenia organów w tym zakresie należy uznać za przedwczesne oraz dokonane z naruszeniem zasady wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Sąd w tym miejscu nie przesądza o tym, czy organy mają rację uznając sporny rów za urządzenie melioracji wodnej szczegółowej, ale wskazuje, że jeśli stanowisko w tym względzie miałoby zostać podtrzymane, musi zostać skonfrontowane z całym materiałem dowodowym, zwłaszcza zaś z tym, który wskazywałby na jego funkcję odprowadzania wody z sąsiednich gruntów zabudowanych, nie pełniąc żadnej funkcji melioracyjnej w rozumieniu odnośnych przepisów prawa. Skoro więc urządzenia wodne mogą pełnić szeroki wachlarz funkcji, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest funkcję tę ustalić, korzystając w tym celu z dostępnych środków dowodowych. Tego jednak organy w niniejszej sprawie nie uczyniły, naruszając tym samym art. 7, 77 i art. 80 k.p.a. W niniejszej sprawie kwestia ta jest tym bardziej istotna, że skarżący podkreślają, że sporny rów powstał w 2000 r. wyłącznie w celu odwodnienia działek sąsiednich, w szczególności działki oznaczonej nr [...], pełniąc wobec niej role służebną. Miałby na to wskazywać fakt, że rów ten na mapie sytuacyjno-wysokościowej został naniesiony jedynie na część ich działki, praktycznie do wysokości ujścia rury odwadniającej działkę nr [...]. Mając na względzie dotychczasowe rozważania, stwierdzić należy, że organy obu instancji, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, naruszyły przepisy postępowania (tj. art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), gdy chodzi o poczynienie ustaleń (i ich zaprezentowanie w uzasadnieniu decyzji) dotyczących kwalifikacji spornego rowu oraz jego zabudowy. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja narusza również art. 107 § 3 k.p.a. oraz określoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni powyższe rozważania i wynikające z nich wytyczne w zakresie dopełnienia wszystkich obowiązków związanych z ustaleniem stanu faktycznego i rozstrzygnięciem sprawy. Z tych względów, działając na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z dnia 17 września 2025 r. (nr 191/2025) oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektor ZZ PGW WP z dnia 24 października 2024 r. (nr VW.ZUZ.4217.166.2023.EO), o czym rozstrzygnął w sentencji wyroku. Wobec braku stosownego wniosku, Sąd nie orzekał o należnych skarżącym kosztach postępowania.