II SAB/Gl 186/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Renata Siudyka po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi O. M. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie ze zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu wpis sądowy od skargi w kwocie 100 (sto) złotych.

Pismem z dnia 15 kwietnia 2026 r. O. M. (dalej: skarżący) złożył skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie ze zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. W odpowiedzi na skargę organ oświadczył, że skarżący w dniu 15 września 2025 r. złożył ponaglenie adresowane do Wojewody Śląskiego. Na podstawie zarządzenia 13 maja 2026 r. wezwano skarżącego do wykazania, czy wystąpił z w trybie art. 37 kpa z ponagleniem do organu wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie. Dla dokonania tej czynność wyznaczono siedmiodniowy termin pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał kopię trzech pism (odpowiednio z dnia: 11 stycznia 2026 r., 12 lutego 2026 r. oraz 28 marca 2026 r.) skierowanych do Wojewody Śląskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przez dopuszczalność skargi należy rozumieć zarówno jej przesłanki przedmiotowe, a więc określenie od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i dopuszczalność skargi w zakresie podmiotowym, to jest określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Z kolei warunkami formalnymi skutecznego wniesienia skargi są: złożenie skargi od aktu objętego zakresem właściwości rzeczowej sądu, wniesienie jej po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały one skarżącemu w postępowaniu przed organem oraz wniesienie skargi przez podmiot, któremu przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z nich prowadzi do stwierdzenia niedopuszczalności skargi, a w konsekwencji do jej odrzucenia bez merytorycznego rozpoznania sprawy. Stosownie zaś do art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Ponadto zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z powyższych regulacji prawnych wynika, że droga sądowa jest dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. Ponadto na gruncie art. 35 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie zaś z art. 37 § 1 k.p.a. strona ma prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w powyższym przepisie (bezczynność), bądź kiedy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie zawiera uzasadnienie (art. 37 § 2 k.p.a.) i wnosi się je do: 1) organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Tym samym złożenie skargi na bezczynność, czy też przewlekłość organu jest możliwe dopiero po wniesieniu ponaglenia z art. 37 k.p.a. na niezałatwienie sprawy. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie, skarga strony skarżącej nie została poprzedzona złożeniem ponaglenia. Jak wynika z przywoływanego już art. 37 k.p.a. ponaglenie winno być skierowane do właściwego organu. Złożenie ponaglenia do właściwego organu nie jest tylko warunkiem formalnym złożenia skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, ale też ma umożliwić podjęcie wymaganych działań przez organ administracji pozostający w zwłoce. Wyczerpanie zatem środka zaskarżenia, jakim jest ponaglenie, jako wypełnienia jednego z warunków dopuszczalności skargi sądowoadministracyjnej na bezczynność lub przewlekłość sprowadza się wyłącznie do uprzedniego wniesienia ponaglenia. Tymczasem – w okolicznościach sprawy –skarżący dokonał precyzyjnego określenia adresata, do którego kierowane są pisma z dnia 15 września 2025 r., 11 stycznia 2026 r., 12 lutego 2026 r. oraz 28 marca 2026 r., wskazując, iż jest to Wojewoda Śląski. W świetle art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1079 ze zm.) Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców jest organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do wojewody. Powołane powyżej pisma nie zostały skierowane do organu wyższego stopnia. Oznacza to, że skarżący składając niniejszą skargę do sądu administracyjnego nie wyczerpał przysługującego mu w postępowaniu administracyjnym środka zaskarżenia, gdyż nie skierował ponaglenia do organu wyższego stopnia nad organem, który miałby dopuszczać się bezczynności i przewlekłości. W oparciu o powyższe, skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono po myśli art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.