II SAB/Kr 112/23

Dnia 4 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie: WSA Sebastian Pietrzyk WSA Monika Niedźwiedź po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. W. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem w przedmiocie postepowania dotyczącego budowy obiektu budowlanego bez pozwolenia na budowę znak: NB.5160.5.72.2020 I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem do wydania aktu lub dokonania czynności; II. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem dopuścił się bezczynności, która miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem na rzecz K. W. kwotę 580 zł. (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

K. W. pismem z dnia 6 kwietnia 2023r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem w przedmiocie wykonania postanowienia Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 198/2022 z dnia 16.03.2022 r. znak WOB.7722.103.2021.JKUR, poprzez niezwłoczne wydanie wobec P. W. oraz P. W., decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę obiektu - budynku mieszkalnego składającego się z dwóch oddzielnych segmentów (kondygnacja przyziemia) połączonych konstrukcyjnie i funkcjonalnie przewiązką na poziomie drugiej kondygnacji (w kubaturze dachu) zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działkach nr ewid.[...], [...] obręb [...] w Z.. Zarzucono naruszenie art. 35 § 1-3 w zw. z art. 36 § 1 kpa, wnosząc o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie, również o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu skargi podano, iż Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie w postanowieniu nr 198/2022 z dnia 16.03.2022 r. znak WOB.7722.103.2021.JKUR nałożył w/w obowiązek przedłożenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Zakopanem w terminie do dnia 30.09.2022 r. dokumentacji legalizacyjnej określonej w ww. postanowieniu. Ww. obowiązek przedłożenia dokumentacji nie został wykonany w terminie, a zatem z literalnego brzmienia przepisów prawa, jak i z samego brzmienia postanowienia Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie wynika, że właściwy organ prowadzący sprawę w zakresie legalizacji (tj. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem) ma obowiązek wydania decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę obiektu – budynku mieszkalnego składającego się z dwóch oddzielnych segmentów (kondygnacja przyziemia) połączonych konstrukcyjnie i funkcjonalnie przewiązką na poziomie drugiej kondygnacji (w kubaturze dachu) zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działkach nr ewid.[...], [...] obręb [...] w Z.. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem jednak aż do chwili obecnej nie wydał decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę obiektu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie z powodu tego, iż za pismem z dnia 12 września 2022 r. inwestor P. W. przedłożył do organu nadzoru budowlanego inwentaryzację architektoniczno-budowlaną dla budynku gospodarczego (k.231) a za pismem z dnia 30 września 202 r. inwestor przedłożył do sprawy dokumentację w postaci oświadczenia o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, (k. 232-241). Za kolejnym pismem z dnia 28 września 2022 r. (k.232) oraz z dnia 30 września 2022 r. inwestor wystąpił do PINB w Zakopanem o przesunięcie terminu na przedłożenie dokumentacji nałożonej postanowieniem MWINB w Krakowie nr 198/2022 znak: WOB.7722.103.2021.JKUR, co uzasadnił przedłużającym się terminem uzgodnienia dokumentacji dotyczącej tego budynku z Małopolskim Konserwatorem Zabytków w Krakowie oraz Burmistrzem Miasta Zakopane, (k.242) Pismem z dnia 28 marca 2023 r. organ I instancji zawiadomił strony postępowania o zakończeniu postępowania dowodowego (k.249) i w dniu 10 maja 2023 r. wydał decyzję kończącą postępowanie w przedmiotowej sprawie.(k.273-276) Kwestia niezachowania przez organ nadzoru budowlanego terminu załatwienia przedmiotowej sprawy wynikającego z art. 35 § 1 kpa była dwukrotnie rozpatrywana przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, który w ostatnim wydanym w tym przedmiocie postanowieniu nr 173/2023 z dnia 6 marca 2023 r. r. znak: WSE.7641.67.2023.APIO wydanym na skutek wniesienia ponaglenia z dnia 9 lutego 2023 r. przez m.in. K. W., w związku z bezczynnością Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem w sprawie Nb.5160.5.72.2020, wskazał, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem co prawda dopuścił się bezczynności w przedmiotowej sprawie jednakże nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa i wyznaczył nowy termin do załatwienia przedmiotowej sprawy do dnia 8 maja 2023 r. (k.246) Wg organu art. 35 § 5 kpa do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Z przedstawionego opisu przebiegu prowadzonego postępowania wynika, że powstała przewłoka postępowania nie została wywołana tylko i wyłącznie przyczynami leżącymi po stronie tut. organu nadzoru budowlanego. Na zakończenie przedmiotowej sprawy miały wpływ również inne czynniki niezależne od organu powiatowego tj. duża rotacja pracowników oraz niewystarczający stan zatrudnienia w stosunku do zadań i obowiązków nałożonych ustawą Prawo budowlane. Nie bez znaczenia w przedmiotowej sprawie pozostaje zaangażowanie organu polegające na zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym, analizie tego materiału, rozważeniu twierdzeń stron, pojawiających się w określonej fazie postępowania oraz potrzebie uzupełniania tego materiału dowodowego. Należy również wziąć pod uwagę stopień skomplikowania występującej w sprawie problematyki prawnej. Ponadto w dniu 10 maja 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem wydał decyzję kończącą postępowanie a zatem w ocenie organu jest to okoliczność zwalniająca organ administracji z podniesionego w skardze zarzutu bezczynności. Zasadniczy wpływ ma terminowość w załatwianiu spraw ma duża ilość postępowań prowadzonych w tut. Inspektoracie i jednocześnie zbyt mała liczba pracowników zatrudnionych w tymże urzędzie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast § 2 cytowanego artykułu w pkt 8 w związku z pkt 4 precyzuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, w tym na bezczynność w dokonywaniu czynności materialno – technicznych z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień wynikających z przepisów prawa. W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd wskazuje, że nie znalazł podstaw do przekazania, na podstawie art. 122 p.p.s.a., sprawy do rozpoznania na rozprawie. W niniejszej sprawie brak było ograniczeń, związanych z orzekaniem w trybie uproszczonym, uniemożliwiających rozpoznanie skargi. Sprawa nie wymagała przeprowadzenia rozprawy, a dla jej rozstrzygnięcia udział stron nie był niezbędny. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność w zakresie wykonania postanowienia Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 198/2022 z dnia 16.03.2022 r. znak WOB.7722.103.2021.JKUR, poprzez niezwłoczne wydanie wobec P. W. oraz P. W., decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę obiektu - budynku mieszkalnego składającego się z dwóch oddzielnych segmentów (kondygnacja przyziemia) połączonych konstrukcyjnie i funkcjonalnie przewiązką na poziomie drugiej kondygnacji (w kubaturze dachu) zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działkach nr ewid.[...], [...] obręb [...] w Z.. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż o bezczynności organu mówimy w sytuacji gdy organ nie załatwił sprawy w terminie przy czym ustawodawca wskazał, że chodzi o termin określony w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych albo też termin określony przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Jest to zatem stan obiektywnie sprawdzalny, związany tylko z upływem terminu określonego w ustawie albo w terminie określonym przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Przepis art. 35 § 1 k.p.a. zawiera ogólną wytyczną, zgodnie z którą sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Co więcej, mając na uwadze szczególny charakter postępowania administracyjnego, w którym pozycje obywatela i organu administracji publicznej nie są równe, ustawodawca nałożył na organy obowiązek zawiadomienia stron o niezałatwieniu sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a. z podaniem przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.) Wskazane ustalenia wprost pokazują, iż skarżony organ dopuścił się bezczynności ponieważ wprost wynika to z rozstrzygnięć organu nadrzędnego w trybie wniesionego przez skarżącą ponaglenia, co także potwierdził skarżony organ w odpowiedzi na skargę. Nadto jak wprost wynika z akt kontrolowanej sprawy pomimo, iż MWINB w Krakowie postanowieniem nr 198/2022 z dnia 16.03.2022 r. znak: WOB. 7722.103.2021.JKUR wyznaczył termin przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej do dnia 30 września 2022 r. (k.217-222), to skarżony organ nie zastosował się do tego terminu. Jednakże skoro po wniesieniu skargi, jak wyżej wskazano w odpowiedzi na skargę, skarżony organ w dniu 10 maja 2023 r. wydał decyzję kończącą postępowanie w przedmiotowej sprawie (k.273-276), sąd uznał, że na chwilę orzekania w sprawie, stan bezczynności nie występuje. Postępowanie sądowe jest zatem bezprzedmiotowe w zakresie zobowiązania do wydania określonego aktu lub dokonania czynności. To zaś jest powodem umorzenia postępowania sądowego, o czym sąd orzekł w pkt I sentencji wyroku. Podstawą prawną umorzenia postępowania jest art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Organ wydał końcowe rozstrzygnięcie w sprawie, już po wniesieniu do sądu skargi na jego bezczynność. Wydanie decyzji administracyjnej kończącej postępowanie w sprawie, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie zwalnia sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Obowiązek ten wynika z art. 149 § 1 zd. 2 p.p.s.a. Wskazane ustalenia wprost pokazują, iż skarżony organ przez znaczny okres czasu tj. od upływu terminu wyznaczonego przez MWINB w Krakowie postanowieniem nr 198/2022 z dnia 16.03.2022 r. znak: WOB. 7722.103.2021.JKUR tj. 30 września 2022 r. aż do wydania decyzji nie podjął żadnych czynności celem rozstrzygnięcia sprawy, pomimo toczącego się również w tym okresie postępowania ponaglającego. Zatem przez prawie 5 miesięcy prawie niczego nie zrobił, a takie okresy przestoju polegające na niepodejmowaniu żadnych czynności były zbyt długie i niczym nie uzasadnione, wynikały głównie z braku działania skarżonego organu. Skoro skarżony organ zaniechał podjęcia wymaganych czynności w celu załatwienia terminowo sprawy administracyjnej i jej efektywnego zakończenia, a okres ten trwał ponad 5 miesięcy to bezczynność nosi znamiona rażącej o czym orzeczono jak pkt II sentencji wyroku. Organ wyraźnie zlekceważył skarżącą i nie podjął wymaganych czynności celem terminowego rozstrzygnięcia sprawy. O zwrocie kosztów sądowych na rzecz skarżącej w wysokości uiszczonego wpisu od skargi tj. 100 zł, oraz kosztów zastępstwa radcowskiego 480 zł, orzeczono w punkcie III wyroku na podstawie 201 § 1 w zw. z art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Umorzenie postępowania sądowego z tego powodu, że organ - po wniesieniu skargi – wydał wymagane rozstrzygnięcie (a więc z powodu bezprzedmiotowości postępowania sądowego) stanowi sytuację podobną do sytuacji autokontroli uregulowanej w art. 54 § 3 p.p.s.a., która jest podstawą do zwrotu kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w wyroku.