II SAB/Wa 499/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] kwietnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Pocztę Polską S.A. z siedzibą w W. do rozpatrzenia wniosku J. M. z dnia [...] kwietnia 2020 r. w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje J. M. od Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w W. kwotę pieniężną w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych); 4. zasądza Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w W. na rzecz J. M. kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.

J. M. (dalej zwany jako "skarżący" lub "wnioskodawca") w dniu 30 kwietnia 2020 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej, złożył do Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w [...] wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: 1) dokumentu regulującego zasady wypisywania i pozostawiania awizo w skrzynkach pocztowych w czasie nieobecności adresata 2) zasad potwierdzania odbioru poczty przez listonosza oraz 3) zasad zwrotu niedoręczonej poczty do placówki w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania. Wyjaśniając żądanie wskazał, że przede wszystkim chodzi mu o to, czy listonosz otrzymuje jakikolwiek dokument (i potwierdza jego odebranie własnoręcznym podpisem) z wykazem korespondencji przeznaczonej do doręczenia w danym dniu, jeżeli tak, to w jaki sposób jest to potwierdzane - jakim dokumentem. Wniósł o przekazanie wzoru takiego dokumentu. To samo dotyczy kwestii zwrotów poczty do placówki pocztowej w przypadku niedoręczenia poczty z powodu braku adresata - czy również potwierdza zwrot poczty własnoręcznym podpisem - wnoszę o przekazanie wzoru takiego dokumentu. Ponadto wniósł o przekazanie informacji, czy zarówno wydawanie jak i zwrot korespondencji potwierdza jakikolwiek inny pracownik (np. jego przełożony). Jeżeli tak, to w jakim trybie się odbywa ta procedura. Wniósł o przekazanie wzorów takich dokumentów. W odpowiedzi na wniosek Poczta Polska S.A. w dniu 11 maja 2020 r. poinformowała wnioskodawcę, za pośrednictwem poczt elektronicznej, że wniosek o informację publiczną należy przekazać do Poczty Polskiej S.A. w jednej z niżej wymienionych form: - pocztą na adres: Poczta Polska S.A. ul. Rodziny Hiszpańskich 8, 00-940 Warszawa (z dopiskiem "BKZB"), - złożyć osobiście w Kancelarii Głównej, adres jak powyżej, - przesłać faksem pod numer: 22 656 59 18, - przesłać na adres: informacja.publiczna@poczta-DQlska.pl Informacje są zamieszczone pod linkiem: https://bip.poczta-polska.pl/ W odpowiedzi na powyższą wiadomość wnioskodawca w dniu 12 maja 2020 r. wskazał organowi, że wniosek trafił do podmiotu obowiązanego do udzielenia informacji publicznej i w związku z tym oczekuje udzielenia informacji. Następnie J. M., reprezentowany przez pełnomocnika, pismem z dnia 12 sierpnia 2020 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Poczty Polskiej S.A., zarzucając naruszenie art. 14 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem. Skarżący wniósł o 1) zobowiązanie Poczty Polskiej do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty wydania prawomocnego wyroku; 2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznanie skarżącemu od organu kwoty w wysokości 3.000 zł, zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a.; 4) zasądzenie kosztów postępowania i zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Poczta Polska S.A. z siedzibą w [...] wniosła o jej oddalenie podnosząc jednocześnie, że nie dopuściła się bezczynności w niniejszej sprawie. W terminie 14 dni od otrzymania wniosku udzieliła skarżącemu pouczenia nt. zasad wnoszenia wniosków o informację publiczną. Podała, że stosownie do art. 8 u.d.i.p., Poczta opublikowała na stronie internetowej Biuletynu Informacji http://bip.poczta-polska.pi/informacie-nieudostepnione-w-bip/ instrukcję składania wniosków dotyczących informacji publicznej, która nie jest dostępna w BIP. Poczta wyraźnie przy tym zaznaczyła, iż na adres informacia.publiczna@pocztapolska.pl należy kierować wyłącznie e-maile dotyczące udzielenia informacji publicznej. Natomiast adres kontakt@poczta-polska.pl został podany do publicznej wiadomości na stronie internetowej https://www.poczta-polska.pI/kontakt/#. jako ogólny adres służący do korespondowania elektronicznie z Pocztą. W świetle przedstawionych faktów organ stanął na stanowisku, że adres kontakt@poczta-poiska.pi nie jest przeznaczony do korespondencji w sprawach udzielenia informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznaniu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 149 § 6 P.p.s.a. Oceniając skargę przez pryzmat w/powołanych przepisów tut. Sąd doszedł do konkluzji, iż skarga jest zasadna. W pierwszej kolejności wyjaśnić należało, iż okolicznością nie budzącą wątpliwości Sądu było to, że pytany podmiot jest co do zasady podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej. Także pytania dotyczące szeroko rozumianych zasad funkcjonowania podmiotu zobowiązanego, dotyczyły materii informacji publicznej. Z obowiązku należy dodać, że obydwie w/w okoliczności nie były kwestionowane przez strony niniejszego postępowania na żadnym jego etapie (zarówno sądowym jak i przedsądowym). Jako takie należało je więc traktować jako przyznane w sposób dorozumiany. Przechodząc zaś już do samej materii bezczynności, to w piśmiennictwie i judykaturze przyjmuje się, że z bezczynnością działania organu administracji publicznej (względnie podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej) mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadził postępowanie jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności – a zaniechanie to nie znajduje racjonalnego i przede wszystkim prawnego uzasadnienia (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86). Wyjaśnić również należy, że celem skargi na bezczynność czy przewlekłość organu jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi, Sąd bierze zaś pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie załatwienie sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności czy przewlekłości organu konieczne jest w pierwszym rzędzie ustalenie, że organ był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje w terminach działań ustawowych, mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. W realiach faktycznych niniejszej sprawy szczególnego wyjaśnienia wymagało także to, że postępowanie dotyczące udostępnienia informacji publicznej charakteryzuje się wysokim stopniem odformalizowania. Oczywistym tego powodem jest szybkość omawianego postępowania, która to jego cecha została przez ustawodawcę postawiona jako priorytet. Celem postępowania o udostępnienie informacji publicznej jest umożliwienie sprawnego i jak najprostszego sposobu dostępu do omawianych danych, dla jak najszerszego kręgu obywateli, i to niezależnie od stopnia ich wykształcenia czy zdolności do samodzielnego poruszania się w meandrach przepisów proceduralnych (zarówno tych zawartych w prawie powszechnie obowiązującym jak i w przepisach o charakterze wewnętrznym). Wobec powyższego, wszelkiego rodzaju utrudnienia w dostępie do informacji publicznej jak np. wprowadzanie przez podmioty zobowiązane specjalnych druków do składania wniosków, czy – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – ograniczanie drogi korespondencyjnego kontaktu z obywatelem do jednego adresu z wyłączeniem innych należących do organu, jawią się jako działania nieuprawnione i dokonywane contra legem. W świetle przedstawionych wyżej wyjaśnień podkreślenia wymagało wiec to, że dla rozpoczęcia biegu terminu na rozpatrzenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej znaczenie prawne ma jedynie chwila dotarcia stosownego wniosku do wiadomości pytanego podmiotu. Z tym momentem po stronie adresata wniosku pojawia się obowiązek rozpatrzenia sprawy w terminie i w sposób określony przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przenosząc powyższe dywagacje na realia faktyczne niniejszej sprawy uznać należało, iż pytany podmiot dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku i bezczynność ta nie ustała do chwili wyrokowania. Okolicznością niesporną (wprost nawet przyznaną przez pytany podmiot w odpowiedzi na skargę) jest to, że dnia 30 kwietnia 2020 r. na adres skrzynki mailowej Poczty Polskiej przeznaczony do kontaktów z klientami, wpłynął wniosek J. M.. Poza sporem pozostaje też okoliczność, że pytany podmiot miał świadomość otrzymania żądania zawartego w w/w wniosku skoro pismem z 11 maja 2020r. odesłał wnioskodawcę do innego sposobu złożenia spornego wniosku, nie ustosunkowując się merytorycznie do żądania. Powyższe w ocenie tut. Sądu świadczy niezbicie o tym, że wniosek jaki wpłynął 30 kwietnia 2020r. do Poczty Polskiej, zainicjował postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Odsyłanie wnioskodawcy przez pytany podmiot do innych form korespondowania, z przyczyn podanych na wstępie niniejszych rozważań, pozostawało zaś bez wpływu na przedmiotową konkluzję. Wszelkiego rodzaju utrudnienia w dostępie do informacji publicznej (nawet jeśli nie są podyktowane złą wolą pytanego podmiotu a np. chęcią usprawnienia obiegu pism w pytanym podmiocie), są działaniami niedopuszczalnymi. Prowadzą bowiem de facto do ograniczenia konstytucyjnych uprawnień obywatelskich. Nadmienić także należało, iż chociaż zgodnie z treścią ustawy o dostępie do informacji publicznej, pytany podmiot obowiązany jest załatwiać sprawę w 14-sto dniowym terminie, to przedmiotowa sprawa od 30 kwietnia 2020r. do 20 lutego 2021r. tj. do dnia rozpatrzenia przez Sąd skargi na bezczynność, nie została zakończona poprzez udostępnienie żądanych danych czy poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia takiej informacji. Zwłoka jakiej dopuścił się pytany podmiot w załatwieniu sprawy, nie może więc budzić żadnych wątpliwości. W świetle powyższego w ocenie tut. Sądu jest bezsporne, że w/stwierdzona bezczynność ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, skoro od daty wniosku do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie minęło blisko 9 miesięcy, a sprawa z wniosku skarżącego nadal nie została zakończona. Uchybienie przepisom ustawy o dostępie do informacji publicznej jest więc oczywiste a jednocześnie nie jest usprawiedliwione okolicznościami sprawy. Zgodnie z treścią art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej ma przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jego uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy. Ustalając wysokość tej kwoty (500,- zł) Sąd wziął pod uwagę znaczny okres oczekiwania przez skarżącego na załatwienie sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a w zw. z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. zobowiązał pytany podmiot do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie określonym w punkcie 1 wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt 2 wyroku wydano na podstawie art. 149 § 1a. P.p.s.a. Podstawą przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej stanowi przepis art. 149 § 2 P.p.s.a. w pkt 3. Orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego wydano na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.