II SAB/Wr 257/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis Sędzia WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 2 lipca 2026 r. sprawy ze skargi J. A. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kłodzku w przedmiocie legalności i zgodności z prawem budowy budynku gospodarczego I. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kłodzku dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kłodzku miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kłodzku do wydania aktu albo dokonania czynności w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; IV. wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Kłodzku grzywnę w kwocie 1000 ( słownie: jeden tysiąc) złotych: V. dalej idącą skargę oddala; VI. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kłodzku na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

J. A. (dalej: skarżąca, strona) działając przez ustanowionego przez nią pełnomocnika świadczącego zawodowo pomoc prawną wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kłodzku (dalej: PINB) postępowania w sprawie legalności i zgodności z prawem budowy budynku gospodarczego. W piśmie procesowym z dnia 20 marca 2026 r., w którego podstawie prawnej wskazano art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 1 i § 2, art. 53 § 2b, art. 54 § 1 i art. 149 § 1a i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.), zarzucono organowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 w zw. z art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: k.p.a.). Wobec podniesionych zarzutów skarżąca wniosła o: 1) stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2) orzeczenie o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 10 000 zł oraz przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 10 000 zł, 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadniając podniesione zarzuty, skarżąca podała, że przedmiotowa sprawa trwa od 2009 r. Od wydania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2020 r., (sygn. akt II OSK 769/20) organ nie prowadzi postępowania. Dopiero w styczniu 2026 r. na zapytanie pełnomocnika skarżącej PINB raczył wystosować pismo z 27 stycznia 2026 r. Wykonanie obowiązku dotychczas nie nastąpiło pomimo upływu kilku lat. Organ uzasadnia po kilku latach kolejne przedłużenie postępowania terminem wykonania obowiązku jako jedynie procesowy, a jego wyznaczenie ma na celu zdyscyplinowanie inwestora do jak najszybszego przedstawienia dokumentacji budowlanej. Zdaniem organu dysponuje on możliwością przedłużania terminu, ponieważ jego zakres i bieg nie wynika wprost z przepisów prawa lecz z woli organu i jeżeli zajdzie taka potrzeba, termin ten może być przedłużony lub przywrócony. Termin ten nie stanowi materialnego elementu rozstrzygnięcia, a jest terminem procesowym, na podstawie którego strona nie nabyła prawa, to jego przedłużenie powinno nastąpić w drodze postanowienia. Zachowanie organu świadczy o celowym i świadomym wydłużaniu postępowania, co niewątpliwie narusza zasady ogólne postępowania administracyjnego. Dowodem na tę okoliczność jest poszukiwanie przez organ kolejnych powodów, dla których tok postępowania był wstrzymywany: nietrafne decyzje, przedłużanie terminów wykonania obowiązku, próba wstecznego przywrócenia legalności robót budowlanych. Postępowanie organu jest, zdaniem skarżącej wyrazem lekceważenia prawa, stąd strona wniosła o stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oraz wniosła o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. oraz zasądzenie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 10 000 zł. Wnosząc o wymierzenie grzywny oraz przyznanie sumy pieniężnej, skarżąca podkreśliła, że przewlekłość postępowania ma charakter ciągły, a organ od kilku lat lekceważy wszelkie wnioski i ponaglenia w tym zakresie. W niniejszej sprawie organ wyższej instancji Wojewódzki Dolnośląski Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdzał już przewlekłe prowadzenie postępowania, jednak sprawa nadal prowadzona jest w opisany przez skarżącą sposób. Końcowo wskazano na wyczerpanie trybu złożenia skargi poprzez złożenie ponaglenia z dnia 17 marca 2026 r. W udzielonej Sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym organ wyjaśnił, że w postępowaniu zapadło merytoryczne rozstrzygnięcie w formie decyzji. Decyzja nakazowa w sprawie została wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 3 ustawy Prawo budowlane. Dalsze czynności obejmować powinny kontrolę wykonania obowiązku wynikającego z decyzji, który obejmuje wykonanie w przedmiotowym budynku gospodarczym ściany oddzielenia przeciwpożarowego (ściana położona w bliskości z działką sąsiednią, równolegle do granicy działki) o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia określającego warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a następnie stwierdzenie wykonania obowiązku. W przypadku gdy obowiązek nie zostałby wykonany powinien zostać wydany nakaz rozbiórki obiektu. Kontrolę wykonania obowiązku przeprowadzono w związku z wiadomością pełnomocnika strony postępowania jaka wpłynęła do inspektoratu 26 stycznia 2026 r. Mając na uwadze czas jaki minął od dnia kiedy rozstrzygnięcie merytoryczne stało się prawomocne do dnia kiedy pełnomocnik strony postępowania zasygnalizował konieczność podjęcia kroków mających na celu wykonanie obowiązku PINB podjął te działania niezwłocznie. Pismem z dnia 27 stycznia 2026 r. poinformowano strony postępowania, że kontrola mająca na celu sprawdzenie wykonania obowiązku wynikającego z decyzji odbędzie się 27 lutego 2026 r. Postanowieniem 12/2026 z dnia 11 marca 2026 r. PINB przedłużył termin na wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji. Działanie to spotkało się ze sprzeciwem skarżącej, co pozostaje w związku z istniejącym pomiędzy stronami wieloletnim konfliktem sąsiedzkim. Jednak wskazując na okoliczności w ocenie PINBG wydanie nakazu rozbiórki (czego oczekiwałaby skarżąca) byłoby na obecnym etapie rozpatrywania sprawy przedwczesne. W toku czynności kontrolnych ustalono, że zobowiązany podejmował działania zmierzające do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji. Działania te realizował samodzielnie, jako podmiot nieposiadający profesjonalnego przygotowania w zakresie architektury i budownictwa, bez wsparcia osoby legitymującej się uprawnieniami budowlanymi, co przełożyło się na ich nieprawidłowy efekt. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że zobowiązany nie był inwestorem robót, których dotyczy obowiązek nałożony decyzją. Jego aktywność - mimo stwierdzonych uchybień - miała na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Na przebieg czynności w sprawie wpływ miały również obiektywne uwarunkowania organizacyjne związane z funkcjonowaniem organu, w szczególności ograniczone zasoby kadrowe pozostające w istotnej dysproporcji do liczby oraz stopnia złożoności prowadzonych postępowań. Okoliczności te, niezależne od woli organu, oddziaływały na możliwość bieżącego monitorowania wszystkich spraw, w tym weryfikacji wykonania obowiązków wynikających z wydanych rozstrzygnięć, przy jednoczesnym obowiązku zapewnienia priorytetowego rozpoznawania spraw wymagających niezwłocznej interwencji ze względu na bezpieczeństwo ludzi i mienia. Okoliczności te były wielokrotnie sygnalizowane organowi drugiej instancji. Względem zarzutów podnoszonych w ponagleniu organ wskazał, że przepisy dotyczące wykonania robót budowlanych z naruszeniem prawa mają charakter naprawczy, a nie represyjny. Postępowanie organów nadzoru budowlanego powinno zmierzać przede wszystkim do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, natomiast nakaz rozbiórki może zostać zastosowany, tylko gdy wyczerpane zostały możliwości doprowadzenie obiektu do zgodności z prawem. W konsekwencji przedłużenie przez PINB terminu na wykonanie obowiązku wpisuje się w realizację tych opisanych zasad i nie może w żaden sposób świadczyć o celowym i świadomym wydłużaniu postępowania. Do momentu uzyskania informacji o niewykonaniu obowiązku organ nie dysponował sygnałami wskazującymi na konieczność podjęcia czynności w tym zakresie. Nieprawidłowości co do terminu podjęcia czynności obejmujących sprawdzenie wykonania obowiązku wynikającego z decyzji nie miały charakteru oczywistego i poważnego naruszenia obowiązków organu, lecz wynikały z okoliczności towarzyszących przebiegowi sprawy oraz uwarunkowań organizacyjnych. Po informacji od pełnomocnika strony podjęto niezwłocznie szereg działań, zatem zdaniem organu ewentualne stwierdzone nieprawidłowości nie dają podstaw do przypisania organowi działania w sposób kwalifikowany jako rażące naruszenie prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB w Kłodzku okazała się zasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 cytowanej już ustawy p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zakres przedmiotowy takiej skargi wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. w tym sensie, że zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest, z mocy powyższych przepisów, zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności tam wskazanych. Przed przystąpieniem do analizy merytorycznej zasadności skargi powinnością Sądu było zbadanie skargi pod kątem spełnienia pozostałych wymogów formalnych. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę (w tym także skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona uprzednio wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca przed wniesieniem skargi złożyła w trybie art. 37 § 1 k.p.a. skargę do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB), który postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2026 r., nr 343/2026, stwierdził, że PINB w Kłodzku dopuścił się przewlekłości w załatwieniu sprawy, stwierdził, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wyznaczył PINB termin 1 miesiąca na załatwienie sprawy i zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych przewlekłego załatwienia sprawy. Przystępując do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd miał na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, w myśl którego w przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wnoszonych na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., granice sprawy sądowej, podlegającej kontroli sądu administracyjnego, wyznaczone są etapem postępowania, w jakim ta skarga została wniesiona, a kontrola ta dotyczy wyłącznie działalności określonego organu administracji publicznej od momentu zainicjowania przed nim konkretnego postępowania administracyjnego do chwili jego zakończenia (zob. wyrok NSA z 20.11.2014 r., sygn. akt II OSK 1680/14). W tak zakreślonych granicach sprawy Sąd ustalił, w oparciu o materiał zgromadzony w przedłożonych aktach administracyjnych oraz w aktach sądowych, następujące okoliczności faktyczne istotne dla jej rozstrzygnięcia. Pismem z dnia 26 października 2009 r. PINB w Kłodzku został poinformowany o samowolnych robotach budowlanych prowadzonych na nieruchomości przy ul. [...] w B. Pismem z dnia 25 stycznia 2010 r. organ wezwał inwestorów do dostarczenia dokumentów dotyczących wykonanych robót. Przy piśmie z dnia 16 września 2011 r. przedłożono organowi dokumenty dotyczące wykonanych robót. Na skutek skargi DWINB w dniu 10 listopada 2011 r. wydał postanowienie nr 1395/2011, którym wyznaczył PINB 30 dniowy termin załatwienia sprawy. W dniu 6 grudnia 2011 r. PINB wydał decyzję nr 135/2011, którą umorzono postępowanie. W dniu 9 lutego 2012 r. DWINB wydał decyzję nr 185/2012, którą uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu 17 lutego 2012 r. organ I instancji przeprowadził oględziny na przedmiotowej nieruchomości. W dniu 8 października 2012 r. DWINB wydał postanowienie nr 1328/2012, którym wyznaczył PINB 30 dniowy termin załatwienia sprawy. Wobec milczenia organu została wywiedziona skarga na bezczynność, a Wojewódzki Sąd Administracyjne we Wrocławiu wyrokiem z dnia 14 stycznia 2014 r., (sygn. akt II SAB/Wr 99/13) stwierdził bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa i zobowiązał organ do wydania decyzji w terminie 30 dni. PINB w Kłodzku w dniu 1 października 2014 r. wydał decyzję nr 103/2014, którą umorzył postępowanie w sprawie wybudowania garażu blaszanego oraz przebudowania kominów dymowego i wentylacyjnego. Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2014 r., (sygn. akt II SA/Wr 693/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wymierzył PINB w Kłodzku grzywnę za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2014 r. DWINB decyzją z dnia 7 lipca 2015 r., nr 792/2015 uchylił decyzję PINB z dnia 1 października 2014 r., nr 103/2014 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Z kolei postanowieniem z dnia 16 października 2015 r., nr 1218/2015 DWINB wyznaczył organowi I instancji 30-to dniowy termin załatwienia sprawy. Dalszy tok sprawy wskazuje na bezczynność organu bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 5 maja 2016 r., (sygn. akt II SAB/Wr 4/16) stwierdził bezczynność PINB z rażącym naruszeniem prawa i zobowiązał organ do wydania aktu w terminie 30 dni. W dniu 8 września 2016 r. PINB wydał decyzję nr 104/2016, którą umorzył postępowanie w sprawie budowy budynku gospodarczego. Wobec złożonego odwołania DWINB postanowieniem z dnia 16 marca 2017 r., nr 466/2017 nałożył na organ I instancji obowiązek uzupełnienia materiału dowodowego, a decyzją z dnia 8 maja 2017 r., nr 744/2017 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 września 2017 r., (sygn. akt II SA/Wr 483/17) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Po przeprowadzeniu dalszych czynności w sprawie w dniu 7 stycznia 2019 r. PINB w Kłodzku w dniu 7 stycznia 2019 r. wydał decyzję nr 05/2019, którą nakazał wykonanie określonych robót w terminie 24 miesięcy. DWINB decyzją z dnia 6 marca 2019 r., nr 320/2019 uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu 9 września 2019 r. PINB wydał decyzję nr 59/2019, którą nakazał właścicielom nieruchomości doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem poprzez wykonanie wskazanych robót w terminie 12 miesięcy. DWINB w dniu 12 lipca 2019 r. wydał decyzję nr 857/2019, którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 29 października 2019 r. oddalił skargę na wskazaną wyżej decyzję. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 lipca 2020 r., (sygn. akt II OSK 769/20) oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W dniu 28 grudnia 2020 akta administracyjne zostały zwrócone do PINB w Kłodzku. W dniu 11 marca 2026 r. PINB w Kłodzku wydał postanowienie nr 12/2026, którym na podstawie art. 123 k.p.a. zmienił termin wykonania obowiązku wynikającego z decyzji PINB z dnia 9 maja 2019 r., nr 59/2019 wyznaczając termin 3 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia. Z kolei DWINB w dniu 3 kwietnia 2026 r. wydał postanowienie nr 343/2026, którym: wskazał, że PINB w Kłodzku dopuścił się przewlekłości w załatwieniu sprawy; stwierdził, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wyznaczył PINB w Kłodzku termin jednego miesiąca na załatwienie sprawy i zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenia osób winnych przewlekłego załatwienia sprawy oraz podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminowości załatwiania spraw w przyszłości. Przechodząc do merytorycznych zagadnień związanych z rozpoznaniem skargi należy zauważyć, że pojęcie przewlekłości postępowania zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. ("postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy"). Nadto, należy sięgnąć do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów określonych w art. 35 k.p.a. i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc trzeba, że - w myśl art. 12 k.p.a. - organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Stosownie zaś do art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Terminy załatwiania spraw zostały określone w art. 35 k.p.a. Na podstawie art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Z przywołanych wyżej regulacji wynika, że strona ma prawo oczekiwać, że jej sprawa zostanie załatwiona w terminach określonych w przepisach prawa, a w sytuacji, gdy okaże się to, z różnych przyczyn, niemożliwe – że zostanie poinformowana o przyczynach zwłoki oraz o nowym terminie załatwienia jej sprawy. Organ natomiast powinien dołożyć wszelkich starań, aby zadośćuczynić wynikającym z k.p.a. obowiązkom sprawnego zgromadzenia materiału dowodowego, należytej jego oceny i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zauważyć przyjdzie, że ustalona i opisana przez Sąd sekwencja czynności procesowych organu, trwająca od 2009 r. wskazuje, że w okresie objętym kontrolą, a zatem do dnia wniesienia skargi (23 marca 2026 r.) organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Organ powinien bowiem podejmować czynności, które jak najszybciej doprowadziłby go do załatwienia sprawy. W ocenie Sądu, organowi można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie. Już samo zestawienie dat od dnia wszczęcia postępowania do dnia złożenia skargi daje obraz wieloletniego badania sprawy, co w świetle zasad procesowych niewątpliwie powoduje negatywne odczucia stron postępowania. Mimo, że większość decyzji wydawanych przez PINB w Kłodzku była eliminowana z obrotu prawnego w postępowaniu odwoławczym, organ I instancji w sposób dość swobodny czynił działania nakierowane na gromadzenie i ocenę materiału dowodowego, co i tak nie finalizowało sprawy. Lektura akt administracyjnych wskazuje, że w pewnych okresach czasu organ nie dokonywał żadnych czynności prowadzących do wydania decyzji, a sytuacja taka miała miejsce wielokrotnie. Szczególnie jaskrawy jest przejaw milczenia administracji jaki ma miejsce w okresie od wydania decyzji PINB z dnia 9 maja 2019 r., nr 59/2019 do złożenia skargi na przewlekłość. Akta administracyjne sprawy zostały PINB doręczone w dniu 28 grudnia 2020 r. łącznie z kopią prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2020 r.. W tych okolicznościach rolą organu nadzoru budowlanego było egzekwowanie wykonania obowiązku wynikającego z decyzji PINB z dnia 9 maja 2019 r., nr 59/2019, względnie wydanie w oparciu o przepisy prawa materialnego rozstrzygnięcia właściwego w sytuacji, gdy nakaz nie został wykonany. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy od wskazanej daty to jest od dnia 28 grudnia 2020 r. PINB w Kłodzku nie podjął żadnej czynności, (nie licząc udostępnienia akt stronie w dniu 30 kwietnia 2024 r.), do dnia 27 stycznia 2026 r., kiedy to zawiadomił o terminie planowanej kontroli. W tych okoliczności zauważyć należy, że w toku postępowania poszczególne czynności procesowe w postępowaniu były podejmowane ze znacznym odstępem czasu, co także wydłużyło czas trwania tego postępowania. Nadto po zwrocie akt PINB w Kłodzku nie wykonał żadnych czynności w sprawie. W kategoriach nieporozumienia należy traktować stanowisko organu prezentowane w odpowiedzi na skargę jakoby po zasygnalizowaniu przez pełnomocnika konieczności podjęcia kroków mających na celu wykonanie obowiązku ,,PINB w Kłodzku podjął te działania niezwłocznie". Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że organ nie ma podstaw do oczekiwania od stron postępowania sygnalizacji w zakresie wykonania obowiązku nałożonego decyzją lecz jest to jego kluczowe zadanie. Sytuacja jest poważniejsza o tyle, że przepisy prawa materialnego, w tego rodzaju przypadkach narzucają konkretne rozwiązania służące zakończeniu postępowania. Dodatkowo zestawienie określenia ,,niezwłocznie" z sześcioletnim okresem braku zainteresowania organu konkretną sprawą pozostaje w sprzeczności i nie daje się przyjąć jako nawet najbardziej skrajny argument godzący w słuszność skargi. W konsekwencji stwierdzić należy, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), co orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Jak wynika z art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdzając przewlekłość lub bezczynność organu sąd jednocześnie stwierdza, czy przewlekłość lub bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. "Rażące" naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2171/17). Stwierdzając przewlekłość lub bezczynność z rażącym naruszeniem prawa należy uwzględnić, że jest to kwalifikowana postać naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane jest okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2171/17). Twierdzenia podnoszone przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla zaniechania działań w sprawie przez sześć lat. Uwzględniając wszystkie wskazane dotąd okoliczności, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie przewlekłe prowadzenie postępowania zdecydowanie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a u.p.p.s.a.), o czym rozstrzygnął w pkt II sentencji wyroku. Na ocenę charakteru stwierdzonej przewlekłości zasadniczy wpływ miał fakt, że organ nie weryfikował w żaden sposób braku aktywności strony zobowiązanej do wykonania określonych działań. Milczenie organu jest tym bardziej wymowne, że przepisy prawa materialnego przewidują konsekwencje takiego stanu rzeczy i obligują organ do wydania stosownej decyzji. Jak wynika z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. W orzecznictwie wskazuje się, że stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 P.p.s.a. wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Wybór odpowiedniego środka powinien być zasadniczo warunkowany celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie tych stanów mających miejsce w postępowaniu i doprowadzenie do jego zakończenia. Istotna jest również funkcja prewencyjna, mająca na celu zapobieganie, aby w przyszłości organ administracji nie popadał w stan bezczynności. Sąd w realiach badanej sprawy za zasadne uznał wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1 000 zł. Tak długi okres braku jakichkolwiek działań organu jest zjawiskiem zdecydowanie nagannym, a to z kolei obliguje do napiętnowania tej postawy środkiem w postaci grzywny. Stąd też orzeczono jak w pkt IV sentencji wyroku W orzecznictwie sądowoadmnistracyjnym wskazuje się, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez skarżącą argumentacją. Oceny tej nie zmienia przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwość przyznania przez Sąd sumy pieniężnej także z urzędu. Skarżąca nie wyartykułowała jakiej szkody czy krzywdy doznała w związku z przewlekłością postępowania. W sposób dość ogólny wskazuje na celowe i świadome wydłużanie postępowania lecz tego rodzaju okoliczności są nieweryfikowalne w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą na przewlekłość postępowania. W ocenie Sądu powyższe argumenty nie uzasadniają w realiach niniejszej sprawy przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej od organu. Wobec powyższego Sąd w tym zakresie skargę oddalił o czym orzeczono w pkt V sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd dostrzega, że postanowieniem z dnia 11 marca 2026 r., nr 12/2026 PINB zmienił termin wykonania obowiązku wskazanego w decyzji wyznaczając termin trzech miesięcy od dnia doręczenia postanowienia. W chwili rozpoznawania skargi termin ten już wyekspirował, zaś organ nie udzielił Sądowi żadnej informacji o toku sprawy albo o wydanych rozstrzygnięciach. W tych okolicznościach niezbędne stało się zobowiązanie organu do wydania aktu lub dokonania czynności o czym orzeczono w pkt III sentencji wyroku. O kosztach postępowania (pkt VI sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.). Na koszty postępowania złożyła się kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi, kwota 480 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.