II SO/Gd 7/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. spółka z o.o. z siedzibą w G. o wymierzenie grzywny Pomorskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków w Gdańsku z powodu nieprzekazania skargi dotyczącej przewlekłości postępowania w sprawie pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków postanawia: 1. wymierzyć Pomorskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków w Gdańsku grzywnę w wysokości 7.000 (siedem tysięcy) złotych, 2. zasądzić od Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku na rzecz wnioskodawcy A. spółka z o.o. z siedzibą w G. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W dniu 15 listopada 2023 r. wpłynął do Sądu wniosek G. Spółki z o.o. (dalej: "strona", "skarżąca") o wymierzenie grzywny Pomorskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków w Gdańsku (określanemu dalej w skrócie jako "organ") na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 i art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) – zwanej dalej "p.p.s.a.", w związku z niezastosowaniem się do obowiązku prawnego, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Organ nie przekazał do tutejszego Sądu skargi na bezczynność w sprawie pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wniesionej przez skarżącą. Strona wniosła również o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Uzasadniając wniosek strona wskazała, że w dniu 15 czerwca 2023 r. wniosła skargę na bezczynność Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku w sprawie zainicjowanej jej wnioskiem z 27 października 2022 r. dotyczącym zabytku przy ul. J. [...], na działce nr [...], obręb [...], w Gdańsku. Wniesienie skargi poprzedzone zostało ponagleniem z dnia 14 marca 2023 r. Skarga na bezczynność wpłynęła do organu w dniu 20 czerwca 2023 r. W rozmowie telefonicznej przeprowadzonej z pracownikiem organu w dniu 8 listopada 2023 r. skarżąca uzyskała informację, że wniesiona skarga na bezczynność nie została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W związku z powyższym w dniu 10 listopada 2023 r. skarżąca wystosowała do Sądu wniosek o wymierzenie organowi grzywny w związku z nieprzekazaniem przez organ skargi adresowanej w Sądu. W odpowiedzi na ten wniosek organ zwrócił się o niewymierzanie grzywny. Organ wyraził "czynny żal" z powodu nieprzekazania skargi, powołując się na sytuację, która jest w jego ocenie od niego niezależna i niezawiniona. Podał, że inspektor zajmujący się wnioskiem skarżącej miał bardzo krótki staż pracy w administracji, a ponadto zrezygnował z zatrudnienia w organie. Organ podjął kroki celem zatrudnienia nowej osoby, jednak konieczność prowadzenia naboru w trybie konkursowym spowodowała wydłużenie procedury i dopiero obecnie po zatrudnieniu nowej osoby sprawa została jej przydzielona do załatwienia z poleceniem potraktowania jej priorytetowo i niezwłocznego załatwienia. Także kierownik wydziału, któremu podlega przedmiotowa sprawa został zwolniony z winy pracownika. PKWZ wskazał, że zostaną podjęte czynności organizacyjne, żeby taka sytuacja się nie powtórzyła. Do dnia rozpoznania wniosku skarżącej o wymierzenie grzywny skarga na bezczynność wraz z aktami sprawy nie została do Sądu przekazana pomimo wystosowanego przez Sąd wezwania w piśmie z 27 listopada 2023 r., gdzie wezwano organ do ustosunkowania się do wniosku o wymierzenie grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten jest zobowiązany przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w zakreślonym przez ustawodawcę terminie 30 dni od jej otrzymania. W myśl art. 55 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2- 2c p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Z przepisu art. 55 § 1 p.p.s.a. wynika, że wyłączną przesłanką wymierzenia organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a., a orzeczenie sądu ma charakter uznaniowy, gdyż ustawodawca przewidział, że sąd "może" orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Powyższe oznacza, że sąd winien, nawet przy przekroczeniu terminu, uwzględniać specyfikę i charakter danej sprawy, a także rozmiary zwłoki w przekazaniu skargi. Nie budzi wątpliwości, że przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. zawiera normę zmierzającą do dyscyplinowania organów administracji publicznej do terminowego wykonania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. jest zatem pełnienie funkcji dyscyplinującej, ale także funkcji represyjnej. Funkcja represyjna służy ochronie konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Ponadto, grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie grzywną służy zapobieganiu naruszeniom prawa polegającym na przewlekaniu postępowania sądowoadministracyjnego. Zasada szybkości postępowania jest zaś jedną z podstawowych zasad postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z 11 maja 2012 r., I OZ 328/12, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarga na bezczynność organu, którą ten otrzymał w dniu 20 czerwca 2023 r. powinna zatem zostać przekazana przez ten organ do tutejszego Sądu najpóźniej w dniu 20 lipca 2023 r., co jednak nie nastąpiło. Z akt sprawy wynika, że skarga na bezczynność organu do dnia rozstrzygania o wniosku skarżącej o wymierzenie grzywny nie została przekazana do Sądu. Wobec tego, w ujawnionych okolicznościach faktycznych należało uznać zasadność żądania zgłoszonego we wniosku z uwagi na bezsporne uchybienie bezwzględnemu obowiązkowi przekazania skargi do sądu. Przy tym wskazać należy, że wyłączną materialnoprawną przesłanką wymierzenia grzywny jest niewykonanie wskazanych w ustawie obowiązków. Co istotne, organ nie zastosował się do wezwania tutejszego Sądu do nadesłania odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny wraz z aktami sprawy, co oznacza lekceważenie wezwań Sądu. Próba wyjaśnienia czym zostało spowodowane uchybienie terminowi do przekazania skargi jest dosyć nieudolna i nie może przynieść efektu w postaci odstąpienia przez Sąd od ukarania w istocie organu za brak realizacji ustawowych obowiązków. Nie stanowi uzasadnienia brak właściwej organizacji pracy w organie, ani braki kadrowe czy też narzucone tryby wyłaniania pracowników. Organ winien być tak zorganizowany i zarządzany, aby zapewniona była ciągłość działania, zasady zastępstw tak określone, aby nie zdarzały się takie sytuacje jak w niniejszej sprawie. A nadto osoby zatrudnione w organie winny znać zasady postępowania tak w sytuacji wniosku, jaki trafia do organu, jak także w sytuacji wpływu skargi adresowanej do Sądu. Tymczasem od niemal siedmiu miesięcy skarga na bezczynność nie została przekazana z aktami sprawy do tutejszego Sądu zgodnie z zasadami zawartymi w art. 54 p.p.s.a. Stan taki trwa nadal, mimo że w odpowiedzi na wezwanie Sądu organ wyraził "czynny żal" w nieprzekazaniu skargi do Sądu i zobowiązał się do potraktowania sprawy priorytetowo, co jednak nie znalazło odzwierciedlenia w podjętych działaniach. W sprawie ziściły się i trwają wszystkie przesłanki warunkujące możliwość wymierzenia organowi grzywny za niewypełnienie obowiązków wymienionych w art. 54 § 2 p.p.s.a., czyli nieprzekazanie przez organ skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz przekroczenie 30-dniowego terminu przekazania sądowi tych wszystkich dokumentów, a termin ten liczony jest od dnia doręczenia skargi organowi (od 20 czerwca 2023 r.). Powoduje to, że celem zagwarantowania stronie prawa do sądu i prawa do rozpoznania wniesionej przez nią skargi konieczne jest wymierzenie grzywny celem doprowadzenia do wykonania przez organ obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy do Sądu.. Należy podkreślić, że do wysokości grzywny określonej w art. 55 § 1 p.p.s.a. znajduje zastosowanie art. 154 § 3 p.p.s.a. ustalający jej górną granicę w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Natomiast dolna granica grzywny nie została określona. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy za adekwatną do stopnia przewinienia organu uznano kwotę 7.000 złotych. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 64 § 3 oraz art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wpis sądowy od wniosku (100 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 480 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radcy prawnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964).