III FSK 271/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia WSA (del.) Anna Sokołowska (sprawozdawca), Protokolant starszy inspektor sądowy Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Bk 379/24 w sprawie ze skargi S.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 26 sierpnia 2024 r., nr 2001-IEE.7192.86.2024 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S.K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrok Sądu I instancji. 1.1. Wyrokiem z 18 grudnia 2024 r., I SA/Bk 379/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę S.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 26 sierpnia 2024 r., nr 2001-IEE.7192.86.2024 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych. Wyrok wraz z uzasadnieniem jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 1.2. Przebieg postępowania (przedstawiony przez Sąd I instancji). Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. (dalej: "Naczelnik US"), działając jako organ egzekucyjny, prowadził wobec majątku S.K. (dalej: "skarżący") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych, obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego. Skarżący, pismem z 18 czerwca 2024 r., wniósł o wydanie postanowienia w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych, zgodnie z art. 64c § 9 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U.2023.2505 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."). Naczelnik US, postanowieniem z 8 lipca 2024 r., wskazał, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym powstały koszty w kwocie 22.104,04 zł. Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: "Dyrektor IAS"), postanowieniem z 26 sierpnia 2024 r., stwierdził niedopuszczalność zażalenia, z uwagi na fakt, iż zostało ono złożone na pismo, które nie jest aktem administracyjnym, i które nie weszło do obrotu prawnego. Dyrektor IAS, postanowieniem z 2 września 2024 r., z urzędu sprostował oczywistą omyłkę pisarską w postanowieniu z 26 sierpnia 2024 r. w części stanowiącej oznaczenie adresata. Skarżący, nie zgadzając się z postanowieniem Dyrektora IAS z 26 sierpnia 2024 r., złożył skargę do WSA. Dyrektor IAS w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. 1.3. Stanowisko Sądu I instancji. Sąd I instancji w pierwszej kolejności rozpoznał i za niezasadny uznał najdalej idący zarzut skargi, tj. zarzut nieważności zaskarżonego postanowienia. Sąd uznał, że w realiach sprawy nie sposób przyjąć, iż postanowienie zostało skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie, ani że obarczone jest ono wadą, która powoduje jego nieważność. WSA – z uwagi na niezgłoszenie przez skarżącego żadnych zastrzeżeń co do argumentacji organu w zakresie, w jakim stwierdził on, że z uwagi na wady związane z błędnym podpisaniem i nieprawidłowym doręczeniem postanowienia, zażalenie było niedopuszczalne – także nie podważył prawidłowości działania organu w tym zakresie i za zbędne uznał dokonywanie dalszej analizy. Sąd I instancji nie dopatrzył się również zarzucanego przez skarżącego naruszenia art. 8 § 1 u.p.e.a. Zdaniem WSA, brak potwierdzenia, że postanowienie Naczelnika US zostało wydane warunkach nieważności a także niestwierdzenie innych błędów, nie pozwala uznać, że istotnie doszło do działania organu w sposób naruszający zasadę zaufania do organu. 2. Skarga kasacyjna i odpowiedź na skargę kasacyjną. 2.1. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji złożył skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego. Zaskarżonemu w całości wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2024.935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U.2024.572; dalej: "k.p.a."), przejawiające się tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli działalności organów nie uchylił skarżonego postanowienia, w sytuacji gdy Dyrektor IAS sporządził postanowienie w sposób niezgodny z ww. przepisem. Organ ten, jako adresata postanowienia wskazał: "N.J.-M., T.K. [...], [...] W.", podczas gdy stroną postępowania jest skarżący. Z uwagi na te okoliczności Dyrektor IAS zobowiązany był do stwierdzenia nieważności postanowienia stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 i 4 w zw. z art. 126 k.p.a., czego w niniejszej sprawie nie uczynił. Z uwagi na te okoliczności Sąd I instancji winien uwzględnić skargę, a wręcz w trybie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – stwierdzić nieważność postanowienia, czego w niniejszej sprawie nie uczynił; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a., przejawiające się tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli działalności organów nie uchylił skarżonego postanowienia, w sytuacji gdy Dyrektor IAS przeprowadził postępowanie w sposób rażąco naruszający zasadę zaufania wobec uznania, że niewłaściwe oznaczenie adresata postanowienia może zostać skonwalidowane w trybie art. 113 § 1 k.p.a., podczas gdy przy ww. naruszeniu tryb ten nie ma zastosowania. Z uwagi na te okoliczności Sąd I instancji dokonując kontroli działalności organów winien naruszenie to dostrzec i uchylić sporne postanowienie, a wręcz w trybie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – stwierdzić jego nieważność, czego w niniejszej sprawie nie uczynił; c) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 w zw. z art. 126 i w zw. z art. 113 § 1 k.p.a. przejawiające się tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli działalności organów nie stwierdził nieważności postanowienia Dyrektora IAS, w sytuacji gdy organ ten skierował postanowienie do "osoby" niebędącej stroną w sprawie, jak i zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Sąd I instancji winien z urzędu dostrzec nieprawidłowości w tymże zakresie, czego w niniejszej sprawie nie uczynił. Jednocześnie Sąd I instancji nieprawidłowo uznał, że organ posiadał podstawy do skonwalidowania ww. nieprawidłowości poprzez postanowienie w sprawie sprostowania oczywistej omyłki, podczas gdy Dyrektor IAS nie mógł w niniejszej sprawie zastosować ww. procedury z uwagi na to, że brak oznaczenia adresata postanowienia nie stanowi oczywistej omyłki, a tym samym postanowienie w tym przedmiocie nie wywołuje właściwych skutków prawnych. W świetle tego Sąd I instancji zobowiązany był do stwierdzenia nieważności skarżonego postanowienia, czego w niniejszej sprawie nie uczynił; d) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2022.2492 ze zm.), poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób niespełniający wymogów ww. przepisów, jak i sprawiedliwego procedowania przejawiający się w szczególności tym, że Sąd I instancji: – nie dokonał merytorycznej oceny w zakresie przedstawionych przez skarżącego argumentów odnośnie do tego, że w niniejszej sprawie organ nie mógł sprostować błędów w trybie art. 113 § 1 k.p.a., a w konsekwencji postanowienie to nie wywołuje skutków prawnych; – z uwagi na powyższe, nie rozpatrzył w sposób prawidłowy zasadności zastosowania w sprawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a.; – w sposób ogólny i bezrefleksyjny odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze. Z uwagi na te okoliczności nie sposób odczytać motywów rozstrzygnięcia, nie są one bowiem skarżącemu znane i nie stanowią logicznej i spójnej całości. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o: – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS, względnie o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Białymstoku; – zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, od organu na rzecz skarżącego, według norm przepisanych; – rozpoznanie sprawy na rozprawie. 2.2. Pismem procesowym z 17 lutego 2025 r. Dyrektor IAS, reprezentowany przez radcę prawnego, udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną, wnosząc o oddalenie tej skargi i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegała oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skargę kasacyjną oparto na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. na naruszeniu przepisów postępowania. Zauważenia przy tym wymaga, że żaden z postawionych w tej skardze zarzutów nie odnosi się do kwestii zasadności stwierdzenia przez Dyrektora IAS niedopuszczalności zażalenia oraz zaakceptowania tego rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji. Zarzuty kasacyjne koncentrują się natomiast na zagadnieniu sprostowania zaskarżonego postanowienia. 3.2. W skardze kasacyjną najdalej idącym zarzutem jest zarzut nieważności przez naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. z uwagi na skierowanie postanowienia Dyrektora IAS do osoby niebędącej stroną w sprawie. Podkreślenia wymaga, że argumentacja skarżącego odnosząca się do zakresu dopuszczalności zastosowania instytucji sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej, jak i stwierdzenia nieważności sprostowanego postanowienia były już podniesione w zażaleniu na postanowienie Dyrektora IAS z 2 września 2024 r., nr 2001-IEE.7192.86.2024, wydane w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki w postanowieniu Dyrektora IAS z 26 sierpnia 2024 r., nr 2001-IEE.7192.86.2024, którym stwierdzono niedopuszczalność zażalenia wniesionego na postanowienie Naczelnika US z 8 lipca 2024 r., nr 2004-SEE.7114.1. 412.2024.2, w sprawie kosztów egzekucyjnych. Dyrektor IAS odniósł się do zarzutu nieważności w postanowieniu z 24 października 2024 r., nr 2001-IEE.7192.113.2024.2, utrzymującym w mocy ww. postanowienie w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej. W uzasadnieniu organ ten podał, że art. 113 § 1 k.p.a. dopuszcza możliwość sprostowania każdego elementu rozstrzygnięcia, również w zakresie adresata, zaś z akt sprawy jasno wynika, że stroną postępowania w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną był S.K., a nie jego pełnomocnik. Postępowanie dotyczyło jego obowiązku prawnego, a w wyniku oczywistej omyłki pisarskiej nastąpiło błędne oznaczenie adresata. W postanowieniu o sprostowaniu z 24 października 2024 r. Dyrektor IAS pouczył także skarżącego o przysługującym mu prawie do jego zaskarżenia do WSA w Białymstoku. Skarżący z tego prawa nie skorzystał, co spowodowało, że postanowienie to stało się ostatecznie i prawomocne. W związku z powyższym w niniejszym postępowaniu kasacyjnym nie mogą być rozpoznawane zarzuty w zakresie dopuszczalności sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej, co też niezasadnymi czyni zarzuty odnoszące się do nieważności zaskarżonego w niniejszym postępowaniu postanowienia oraz wadliwości zaskarżonego wyroku w tym zakresie. 3.3. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zasługują na uwzględnienie również zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 1 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymaganiom stawianym przez art. 141 § 4 p.p.s.a., w szczególności zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a także wypowiedź co do wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia zarzutów skargi. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zawarł nadto stanowisko co do oceny stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób umożliwiający Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu kontrolę instancyjną. Z uzasadnienia tego jasno wynika, że podjęcie rozstrzygnięcia nastąpiło na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) oraz w granicach sprawy wyznaczonych jednoznacznie jej przedmiotem (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zasadność merytorycznego stanowiska Sądu I instancji nie może być zaś skutecznie podważana zarzutem naruszenia wskazanych przez skarżącego przepisów. Zarzut naruszenia tych przepisów nie może więc sprowadzać się do polemiki z przedstawionym w uzasadnieniu stanowiskiem Sądu I instancji. 3.4. W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w Białymstoku, który na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę skarżącego. W konsekwencji, ponieważ każdy z postawionych zarzutów skargi kasacyjnej okazał się bezzasadny, skargę tę, jako niemającą usprawiedliwionych podstaw, oddalił. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego postanowił na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. /-/ A. Sokołowska /-/ S. Bogucki /-/ W. Stachurski