III FSK 2964/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 2305/19 w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia

W skardze kasacyjnej skarżacego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 2305/19 - oddalającego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 9 sierpnia 2019 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym – został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania postanowień I i II instancji. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że konsekwencje egzekucji naraziłyby go na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlega oddaleniu. Wniesienie skargi do sądu z uwagi na art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej p.p.s.a.) nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Również wniesienie skargi kasacyjnej nie wywiera takiego skutku. Na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może, ale nie musi, na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. W świetle tego przepisu przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Argumentacja dotycząca którejkolwiek z przesłanek uzasadniających wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej powinna zostać poparta dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. Spółka uzasadniła swój wniosek o ochronę tymczasową obniżeniem przychodów w związku z ogłoszeniem stanu epidemii. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że to interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, aby był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń, których strona upatruje w wykonaniu decyzji organu podatkowego. Powołany przepis nie nakłada na Sąd obowiązku poszukiwania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy hipotetycznym stanem rzeczy, a ogólną sytuacją majątkową strony domagającej się ochrony w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a.; ani tym bardziej udowodnienia przez Sąd braku przesłanek, o których mowa w powołanym przepisie (por. postanowienia NSA: z 29 stycznia 2020 r. I FZ 241/19; z 3 października 2019 r., I FZ 190/19; z 26 sierpnia 2014 r., II FSK 998/14; z 13 listopada 2014r., II FZ 1504/14; z dnia 29 maja 2009 r., sygn. I FZ 148/09). Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09 (publ. CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Należy uznać, że skarżący w celu uzyskania tymczasowej ochrony swoich interesów poprzez wstrzymanie wykonania aktu (postanowienia), we wniosku kierowanym do sądu powinien przedstawić okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem decyzji. Powinien wykazać, że wykonanie decyzji może doprowadzić do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem aktu (postanowienia) przed zakończeniem postępowania jego sądowej kontroli, a możliwymi negatywnymi konsekwencjami wykonania opisanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., na wypadek uchylenia aktu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stwierdzenie istnienia związku przyczynowego jest ustaleniem faktycznym, z którym ustawa wiąże określone skutki prawne. Odbywa się to za każdym razem w oparciu o okoliczności faktyczne konkretnej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2014 roku, I FSK 1778/14, CBOSA). W świetle powyższych uwag należało uznać, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie zawierał uzasadnienia pozwalającego na jego uwzględnienie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący nie powołał się na istnienie okoliczności wskazujących na to, że wykonanie zaskarżonego postanowienia wiąże się z niebezpieczeństwem powstania znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny znaczna, że aby Sąd mógł udzielić ochrony tymczasowej konieczne było wskazanie przez stronę we wniosku konkretnych informacji potwierdzonych stosownymi dokumentami świadczących o spełnieniu ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący takich informacji nie przedstawił. Oczywistym jest, że każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę oraz skargę kasacyjną znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący nie udokumentował i nie wsparł swojej argumentacji dotyczącej sytuacji ekonomicznej żadnymi dokumentami. Brak uzasadnienia spowodował natomiast, że w sprawie nie zaistniały przesłanki pozytywne do wstrzymania zaskarżonego aktu, co skutkowało oddaleniem tego wniosku. Na marginesie wskazać należy, że zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W związku z powyższym w sprawach o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności (art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) nie stosuje się art. 165 tej ustawy; przepis jej art. 61 § 4 stanowi samodzielną podstawę prawną, w myśl której sąd może zmienić lub uchylić postanowienie w sprawie wstrzymania aktu lub czynności w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Wobec braku podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 61 § 3 i § 5 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.