III FSK 574/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Protokolant Julia Zielska, , po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi P. N. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2023 r. sygn. akt III FSK 2968/21 oddalającym skargę kasacyjną P. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 1278/19, w sprawie ze skargi P. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 27 marca 2019 r., nr 1401-IEW-2.4120.2.2019.2.AJ w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego w sprawie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia: 1) odrzucić skargę o wznowienie postępowania, 2) zwrócić P. N. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego uiszczony wpis od skargi o wznowienie postępowania w kwocie 250 (słownie: dwieście pięćdziesiąt) złotych.

Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2023 r. sygn. akt III FSK 2968/21 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), sędzia delegowana WSA Mirella Łent oddalił skargę kasacyjną P. N. (dalej: Skarżący) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: WSA) z dnia 25 lutego 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 1278/19 w sprawie ze skargi Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 27 marca 2019 r. w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki. Pismem z dnia 23 lutego 2024 r. Skarżący, reprezentowany przez doradcę podatkowego, złożył, na podstawie art. 272 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2023 r. sygn. akt III FSK 2968/21. Skarżący wskazał na orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 grudnia 2023 r., w sprawie C-718/21 oraz zarzucił naruszenie art. 19 ust. 1 i art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (dalej: TUE), art. 47 Karty Praw Podstawowych, art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 179 i art. 45 Konstytucji RP. Skarżący wniósł o: wznowienie postępowania przed NSA, uchylenie zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku WSA z dnia 25 lutego 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 1278/19 w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez WSA, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, zwrócenie się do Krajowej Rady Sądownictwa (dalej: KRS) o nadesłanie wszystkich dokumentów związanych ze złożeniem przez KRS wniosku o powołanie sędzi Anny Dalkowskiej przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego NSA, celem ustalenia przebiegu postępowania nominacyjnego poprzedzającego to powołanie. W uzasadnieniu Skarżący stwierdził, że z uwagi na to, że skład Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakończonej wyrokiem o sygn. akt III FSK 2968/21 był niewłaściwie obsadzony, a co za tym idzie nie był niezawisłym sądem w rozumieniu art. 45 § 1 Konstytucji RP, z uwagi na to, że członkini składu sędziowskiego, tj. Pani sędzia Anna Dalkowska swoją funkcję uzyskała na podstawie noweli ustawy o KRS z dnia 8 grudnia 2017 r. Zdaniem Skarżącego wyrok TSUE z dnia 21 grudnia 2023 r., C-718/21 jednoznacznie przesądził, że "neo-sędziowie" nie są sędziami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga o wznowienie postępowania podlegała odrzuceniu, gdyż nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w wydanym w analogicznej sprawie postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 grudnia 2024 r., I FSK 882/24, dlatego posłuży się argumentacją zawartą w tym orzeczeniu. Skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania na podstawie art. 272 § 2a P.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 281 P.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Badając dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem III FSK 2968/21, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że została ona wniesiona w terminie określonym w art. 272 § 2a P.p.s.a, tj. w terminie trzech miesięcy licząc od dnia opublikowania wyroku TSUE z dnia 21 grudnia 2023 r., w sprawie C-718/21 w Dzienniku Urzędowym UE z dnia 19 lutego 2024 r. Jednak dalsza analiza doprowadziła do konstatacji, że skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, chociaż przepis dotyczący takiej podstawy został w niej powołany. Mając na uwadze art. 281 § 1 P.p.s.a. badanie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania nie mogło ograniczać się tylko do prostego odnotowania, czy formalnie w skardze tej powołano jedną z ustawowo określonych podstaw wznowienia przez wskazanie przepisu z zakresu art. 271-273 P.p.s.a., który odpowiada danej podstawie. Sąd zobowiązany był do zweryfikowania, czy przez wzgląd na uzasadnienie skargi o wznowienie postępowania, rzeczywiście wystąpiła wskazana w niej podstawa wznowienia. Skarga o wznowienie powinna bowiem zawierać między innymi podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, o czym stanowi art. 279 ab initio P.p.s.a. Sformułowanie zatem podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-273 P.p.s.a. nie mogło samo przez się oznaczać oparcia takiej skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli z jej uzasadnienia wynikało, że wskazana podstawa w istocie nie zachodziła. Co więcej, w świetle przepisów art. 270 i nast. P.p.s.a. wznowienie postępowania jest instytucją o charakterze nadzwyczajnym, a zatem przysługuje jedynie w wyjątkowych przypadkach (ustawowych podstawach wznowienia), które nie podlegają wykładni rozszerzającej. Przesłanki wznowieniowe muszą być więc interpretowane w sposób ścisły. W sprawie niniejszej występuje sytuacja, w której powołana przez Skarżącego przesłanka nie stanowiła rzeczywistej podstawy wznowienia, mimo przywołania zarówno konkretnego przepisu mającego stanowić o tej podstawie, tj. art. 272 § 2a P.p.s.a., jak i wyroku TSUE z dnia 21 grudnia 2023 r. w sprawie C-718/21. Wskazane przez Skarżącego orzeczenie unijnego Trybunału nie odnosiło się bowiem w żaden sposób do przedmiotu postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2023 r. sygn. akt III FSK 2968/21, który był objęty skargą o wznowienie postępowania. Tymczasem cytowany powyżej art. 272 § 2a P.p.s.a. pozwala na wznowienie postępowania, gdy orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Wymóg ten nie został więc w rozpoznanej sprawie spełniony, co wynika już z pobieżnej analizy obu tych orzeczeń. I tak, sprawa o sygn. III FSK 2968/21 zakończona prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczyła odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki. Odnośnie do merytorycznych kwestii zawartych w tym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skarżący nie podniósł żadnych zarzutów i argumentów w skardze o wznowienie postępowania. Z kolei w wyroku w sprawie C-718/21 TSUE stwierdził niedopuszczalność wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonego przez Sąd Najwyższy w składzie, co do którego Trybunał powziął wątpliwości. W rezultacie wstępna analiza skargi o wznowienie postępowania prowadzić musiała do wniosku, że zachodził wyraźny rozdźwięk między wskazaną przez Skarżącego podstawą wznowienia a jej uzasadnieniem. Z uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania jednoznacznie bowiem wynikało, że argumenty powoływane przez Skarżącego nie wypełniają dyspozycji art. 272 § 2a P.p.s.a., skoro przedmiot sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2023 r. sygn. akt III FSK 2968/21 nie miał żadnego związku ze sprawą C-718/21, która dotyczyła Sądu Najwyższego - Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Dla porządku odnotować należy, że uzasadnienie skargi o wznowienie postępowania oparte zostało na wątpliwościach Skarżącego co do bezstronności sędzi NSA Anny Dalkowskiej, która brała udział w wydaniu wyroku w sprawie III FSK 2968/21. Z okoliczności tej Skarżący wysnuł wniosek, że sąd w sprawie, w której żądał wznowienia, był niewłaściwie obsadzony i nie był niezawisłym sądem w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Motyw tego rodzaju mógłby ewentualnie odnosić się do przesłanki wznowienia z art. 271 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z przywołanym przepisem można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Kwestia ta nie wymaga jednak dalszego komentarza w niniejszym uzasadnieniu, gdyż skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na tej podstawie. Przypomnieć tylko można, że Skarżący został z wyprzedzeniem zawiadomiony o składzie sądu wyznaczonego do rozpoznania jego sprawy, czyli miał sposobność zainicjowania postępowania w przedmiocie zbadania spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności każdego z sędziów wyznaczonych do składu sądu rozpoznającego skargę kasacyjną (zob. art. 5a § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.). Reasumując, stwierdzić należy, że skoro skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowej przesłance wznowienia, to Naczelny Sąd Administracyjny musiał ją odrzucić na podstawie art. 281 P.p.s.a. sędzia J. Pruszyński sędzia B. Dauter sędzia J. Sokołowska