III FSK 964/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Bk 143/23 w sprawie ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 20 lutego 2023 r. nr 2001-IEE.7192.11.2023 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 19 maja 2023 r. sygn. I SA/Bk 143/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę P. B. (dalej jako: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 20 lutego 2023 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia i zwrotu środków spod egzekucji. Wyrok ten w całości dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej "p.p.s.a." złożył pełnomocnik skarżącego, który zaskarżył wyrok w całości. Rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi w wyniku błędnego przyjęcia, że rachunek bankowy skarżącego, na który wpłynęły środki pieniężne z tytułu dopłaty do nawozów wypłaconych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w kwocie 18.930,00 PLN nie był rachunkiem bankowym wyodrębnionym do obsługi dotacji w rozumieniu art. 8 § 1 pkt 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a przez to znajdujące się na nim środki pieniężne były środkami podlegającymi egzekucji, co mogło być także wynikiem błędnej (zawężającej) wykładni art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. przyjmującej, że rachunek bankowy wyodrębniony do obsługi dotacji nie może służyć obsłudze tego typu płatności z różnych tytułów. Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania stosownie do właściwych przepisów. Jednocześnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, t.j.) – dalej jako: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona. Przypomnieć trzeba, że zarówno z art. 183 § 1, jak i z art. 174 oraz art. 176 p.p.s.a. wynika, że do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało. Nie można za zasadny uznać zarzut oparty jedynie o art. 8 § 1 pkt 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479, t.j. ze zm.), dalej jako: "u.p.e.a." Zgodnie z tym przepisem nie podlegają egzekucji administracyjnej środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele i znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji oraz środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wypłacone w formie zaliczki, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone. W zaskarżonym wyroku Sąd wskazał jak należy rozumieć ten przepis, a skarżący tego nie podważył. Nie można uznać za zasadne twierdzenie o (zawężającej) wykładni art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. Sąd wyraźnie uznał, że zgodnie z tym przepisem, nie podlegają egzekucji administracyjnej środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele i znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym. Argumentacja skarżącego opiera się na stwierdzeniu, że Sąd błędnie przyjął, że rachunek bankowy, na który wpłynęły środki pieniężne z tytułu dopłaty do nawozów wypłaconych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w kwocie 18.930,00 PLN nie był rachunkiem bankowym wyodrębnionym do obsługi dotacji w rozumieniu art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. niemniej w żaden konkretny sposób tego nie neguje. "Wyodrębnienie" rachunku jest jedną z okoliczności faktycznych, jakie należy ustalić dla prawidłowego zastosowania art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. W razie zajęcia rachunku bankowego przez organ egzekucyjny i podnoszonej przez zobowiązanego argumentacji, że zastosowany środek egzekucyjny jest niedopuszczalny z uwagi na wyłączenie danej wierzytelności na podstawie art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a., wymagane jest wyjaśnienie w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, czy faktycznie środki - pochodzące z płatności w ramach programu finansowanego z udziałem środków europejskich otrzymanych w formie zaliczki - znajdują się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji. Dla ustalenia charakteru zajętego rachunku bankowego istotny jest rodzaj zdeponowanych na nim środków, ewentualnie także historia prowadzonych transakcji. Koniecznym jest wyjaśnienie na podstawie okoliczności faktycznych, przy pomocy banku, czy obsługa zajętego rachunku potwierdza oświadczenie zobowiązanego, że rachunek rzeczywiście jest wyodrębniony w rozumieniu art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. - pamiętając jednak o otwartym katalogu rachunków bankowych (por. wyrok NSA z 19 października 2017 r., II GSK 156/16). Skoro art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. wyłączał spod egzekucji administracyjnej "środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele i znajdującej się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji" to kwestionując skarżony akt administracyjny Sąd winien rozstrzygnąć czy konkretne środki zgromadzone na rachunku bankowym były dotacją z budżetu państwa i czy oddzielny rachunek bankowy "założony" przez podmiot gospodarczy jest tożsamy z "wyodrębnionym rachunkiem bankowym dla obsługi bankowej dotacji" (por. wyrok NSA z 13 listopada 2009 r., II FSK 901/08). Jednocześnie należy pamiętać, że ewentualna niewłaściwa ocena prawna zaistniałego stanu faktycznego nie stanowi naruszenia prawa materialnego i jako taka nie może stanowić podstawy kasacyjnej w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (wyrok NSA z 9 grudnia 2020 r., II FSK 2172/18). W zaskarżonym wyroku WSA zgodził się z organem, że środki przyznane skarżącemu na zakup nawozów wpłynęły na rachunek bankowy, który nie był rachunkiem wyodrębnionym do obsługi dotacji. Wskazał przy tym na fakt, że taki rachunek skarżący otworzył dopiero 31 sierpnia 2022 r. Na tę okoliczność przedłożono zarówno oświadczenie skarżącego jak i zaświadczenie wystawione przez Bank Spółdzielczy w K.. Powołano się również na niekwestionowany fakt, że na sporne konto wpływały także innego rodzaju środki. Autor skargi kasacyjnej nie sformułował zarzutów co do ustaleń i oceny stanu faktycznego, zatem stan ten należy uznać za miarodajny. W konsekwencji za nietrafny uznano zarzut naruszenia art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdyż są to przepisy wynikowe, a oddalenie skargi Sąd pierwszej instancji oparł o prawidłowo dokonaną kontrolę sądowoadministracyjną. Mając na względzie powyższe oraz art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a., art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Mirella Łent Anna Dalkowska Sławomir Presnarowicz