III FZ 188/23

Dnia 22 maja 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. S.A. z siedzibą w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 575/22 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi K. S.A. z siedzibą w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 26 sierpnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 29 grudnia 2022 r., I SA/Lu 575/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie ze skargi K. S.A. z siedzibą w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z 26 sierpnia 2022 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r., odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że pełnomocnik skarżącej spółki wniósł w skardze o doręczanie korespondencji na adres N. sp. z o.o., ul. W., [...]. Na ten adres zostało skierowane do pełnomocnika skarżącej wezwanie sądowe do uiszczenia wpisu od skargi, w ustawowym terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało odebrane, pod tym adresem 21 listopada 2022 r. przez B. sp. z o.o. (na dowodzie doręczenia widnieje pieczęć tej spółki). Wpis od skargi został uiszczony 9 grudnia 2022 r. Jednocześnie pełnomocnik spółki wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi. Motywował, że od 2015 r. nieprzerwanie korzysta z usług spółki B. w zakresie odbioru i przekazywania korespondencji. W tym jednostkowym przypadku wystąpiły problemy techniczne związane z funkcjonowaniem systemu informatycznego, które trwały nieprzerwanie od 21 listopada 2022 r. do 6 grudnia 2022 r. Spółka B. dowiedziała się o problemach technicznych dopiero 6 grudnia 2022 r. Niezwłocznie poinformowała pełnomocnika skarżącej spółki o zaistniałej sytuacji i przekazała pocztą elektroniczną wezwanie sądowe do uiszczenia wpisu od skargi. Zdaniem pełnomocnika skarżącej spółki, ani spółka B., ani pełnomocnik skarżącej spółki nie ponoszą winy za problemy techniczne związane z funkcjonowaniem systemu informatycznego. Pełnomocnik skarżącej zaznaczył, że wcześniej przez cały okres współpracy od 2015 r. tego rodzaju zakłócenie nie miało miejsca. W ocenie sądu pierwszej instancji, rozpatrywany wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi nie zasługuje na uwzględnienie, a skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanki z art. 86 § 1 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie podnosząc, że spółka, pełnomocnik spółki ani B. nie mogły przewidzieć wystąpienia ani zapobiec awarii systemu informatycznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna uchybienia terminowi istniała przez cały czas, aż do momentu jej ustania (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 207-209). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446). Powyższe oznacza, że strona składająca taki wniosek powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając jej prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Rozpoznając niniejszą sprawę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postanowienie sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Zasadnie bowiem sąd odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Powołane zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu okoliczności nie uzasadniają braku winy w uchybieniu terminu. Okoliczności przedstawione przez pełnomocnika skarżącej spółki nie mogą być traktowane jako przeszkoda o charakterze obiektywnym, nie do przezwyciężenia przy dołożeniu wszelkich możliwych starań. W sprawie niniejszej pełnomocnik skarżącej spółki upoważnił spółkę B. do odbierania korespondencji sądowej. Problemy techniczne związane z funkcjonowaniem systemu informatycznego w B. trwały od 21 listopada 2022 r. do 6 grudnia 2022 r., o czym spółka ta dowiedziała się dopiero 6 grudnia 2022 r. i wtedy też poinformowała pełnomocnika skarżącej o zaistniałej sytuacji. Zasadnie sąd pierwszej instancji wskazał, że spółka B. nie wykazała się standardami należytej staranności i profesjonalizmu. Należy zwrócić uwagę, że czas który upłynął od wystąpienia problemów technicznych do reakcji spółki B., jak podnosi skarżąca w zażaleniu, będącej podmiotem profesjonalnym, świadczącym kompleksowe usługi w zakresie odbioru, przekazywania i archiwizacji korespondencji, i poinformowania o tym pełnomocnika skarżącej nie świadczy o zachowaniu należytej staranności i wymaganego od podmiotu profesjonalnie świadczącego wskazane usługi profesjonalizmu. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego (zob. m.in. postanowienie NSA z 13 stycznia 2011 r., II GZ 439/10). W tej sytuacji podnoszony przez autora zażalenia fakt, że podmiot pośredniczący (zewnętrzna firma upoważniona do odbioru korespondencji) zawinił z uwagi na awarię przy właściwym przekazaniu przesyłki nie może stanowić okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu. Należy zgodzić się z sądem pierwszej instancji, że pełnomocnik skarżącej spółki ponosi pełną odpowiedzialność za wybór upoważnionego podmiotu, a niezachowanie należytej staranności przez ten podmiot obciąża w swoich konsekwencjach pełnomocnika skarżącej. Pełnomocnik ponosi odpowiedzialność za dobór osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu swoich spraw, a co za tym idzie pełnomocnik powierzając zewnętrznej firmie odbiór korespondencji ponosi konsekwencje niezachowania przez nią należytej staranności. Ponadto należy podkreślić, że zawodowy charakter działalności doradcy podatkowego powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak sentencji.