III FZ 211/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S.K.A. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Wr 1168/21 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji obu instancji w sprawie ze skargi A. S.K.A. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 13 lipca 2021 r. nr SKO 4011/375/21 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 rok postanawia oddalić zażalenie.

A. S.K.A. z siedzibą w K. (dalej: skarżąca, spółka), reprezentowana przez radcę prawnego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 13 lipca 2021 r., SKO 4011/375/21 w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od 1 sierpnia do 31 grudnia 2018 r. W treści skargi, pełnomocnik skarżącej zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego. Uzasadnienie wniosku sprowadzało się do stwierdzenia, że: "zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody w wysokości 100 858 zł, podczas gdy prawidłowa ocena stanu faktycznego i prawnego doprowadziłaby organy administracji do wniosku, iż zobowiązanie podatkowe jest w innej, dużo niższej wysokości". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 28 listopada 2022 r. oddalił wniosek skarżącej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wniosek strony skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie. Uzasadnienie wniosku sprowadza się do powtórzenia treści przepisu i zarzutu wadliwości decyzji podatkowej. Faktyczny brak uzasadnienia wniosku, które sprowadza się do powtórzenia fragmentu przepisu praktycznie uniemożliwia merytoryczną ocenę wniosku. Obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na wnioskodawcy. W niniejszej sprawie skarżąca nie wskazując, na czym szkoda miałaby polegać oraz nie przedkładając dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację majątkową (w zakresie istotnym dla oceny prawdopodobieństwa wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.) nie wykazała tych przesłanek. Na powyższe rozstrzygnięcie pismem z 22 listopada 2022 r. pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zażalenie oparł na naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny i decydujący wpływ na wynik sprawy oraz rozstrzygnięcie, a to na naruszeniu art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wykonanie zaskarżonej decyzji tj. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 13 lipca 2021 r., SKO 4011/375/21 oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, tj. decyzji Burmistrza Gminy P. z 27 maja 2021 r. o znaku sprawy [...], nie grozi wyrządzeniem znacznej szkody skarżącej w błędnej wysokości wadliwie nałożonego na nią zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości w wysokości 100 858 zł, podczas gdy wynika ze zgromadzonych w tej sprawie dokumentów, w tym tych zgromadzonych w trakcie postępowania o udzielenie skarżącej prawa pomocy (sygn. akt I SA/Wr 1168/21 - I SPP/Wr 18/22), że skarżąca nie ma środków na spełnienie tego niewłaściwie naliczonego zobowiązania podatkowego, a ponadto już 16 listopada 2022 r. Sąd Rejonowy w T. IV Wydział Ksiąg Wieczystych dokonał wpisu hipoteki przymusowej na sumę 463 814,11 zł do działu IV księgi wieczystej nr KW [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w T. IV Wydział Ksiąg Wieczystych, tytułem zabezpieczenia wykonania m.in. ww. decyzji zaskarżonej i decyzji organu I instancji, a tym samym nie tylko już grozi skarżącej wyrządzenie znacznej szkody, ale wręcz ta znaczna szkoda zaczyna występować, ze względu na istotne obniżenie wartości ww. wpisem do księgi wieczystej nr KW [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w T. IV Wydział Ksiąg Wieczystych, nieruchomości gruntowej objętej tą księgą wieczystą, stanowiącej istotny składnik majątku skarżącej, co powoduje, że WSA we Wrocławiu z powyższych przyczyn powinien był uwzględnić wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania ww. decyzji zaskarżonej i decyzji organu I instancji. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącej na podstawie art. 194 § 3 p.p.s.a., w wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy w ten sposób, iż na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymane w całości zostanie wykonanie zaskarżonej decyzji, tj. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 13 lipca 2021 r., SKO 4011/375/21 oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, tj. decyzji Burmistrza Gminy P. z 27 maja 2021 r. o znaku sprawy [...]. Względnie, z daleko posuniętej ostrożności procesowej, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił z jakiejkolwiek przyczyny ww. wniosku, mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 188 p.p.s.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy w ten sposób, iż na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymane w całości zostanie wykonanie zaskarżonej decyzji, tj. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 13 lipca 2021 r., SKO 4011/375/21 oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, tj. decyzji Burmistrza Gminy P. z 27 maja 2021 r. o znaku sprawy [...] Względnie, z daleko posuniętej ostrożności procesowej, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił z jakiejkolwiek przyczyny ww. wniosku, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu. Na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 203 pkt 1 w zw. z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu zażaleniowym, według norm prawem przepisanych. Do zażalenia załączono ponadto dokumenty finansowe, które uprzednio zostały złożone do akt dotyczących prawa pomocy oraz dowód wpisu hipoteki przymusowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie za ugruntowany należy uznać - akceptowany przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu - pogląd kładący nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. przykładowo postanowienia NSA: z 20 sierpnia 2018 r., II FSK 1837/18; z 14 listopada 2018 r., I FSK 1223/17; z 20 listopada 2018 r., II FZ 638/18; z 21 października 2020 r., I GSK 1277/20 - powołane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Uzasadnienie zgłoszonego żądania powinno zatem zawierać opis okoliczności decydujących o potrzebie zastosowania tymczasowej ochrony sądowej. Hasłowe jedynie powoływanie przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie może prowadzić do uwzględnienia wniosku strony. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może przy tym oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza możliwość jego uwzględnienia. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zarzut dotyczący niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie może być poddawany ocenie sądu, gdyż w tym postępowaniu sąd bada jedynie zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 9 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 163/04). Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności decyzji z prawem jest niemożliwe, a rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie niweczyłoby kontrolę sądową legalności decyzji administracyjnej (por. postanowienie NSA z 28 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 184/05; postanowienie NSA z 12 lipca 2018 r., sygn. akt II OZ 749/18; postanowienie NSA z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 433/21). Sam fakt, że kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji jest wysoka, nie przesądza o konieczność wstrzymania jej wykonania. Hipoteka przymusowa, na którą powołuje się pełnomocnik skarżącej, jest jedynie formą zabezpieczenia istniejących zaległości podatkowych i samo jej ustanowienie nie prowadzi do wyegzekwowania należności, nie ma więc podstaw, aby twierdzić, że zachodzi bezpośrednie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny kontrolujący zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, może być materiałem, który po części został dołączony do wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 417/10). Należy mieć jednakże na względzie wynikającą z art. 61 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. odmienność przesłanek warunkujących przyznanie przez sąd administracyjny stronie skarżącej wyżej wskazanych form "pomocy". Mimo to ciężar wykazania tych przesłanek, jak wynika z konstrukcji powołanych przepisów, spoczywa na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 21 r., sygn. akt II FZ 163/21). Z akt dotyczących prawa pomocy wynika, że skarżąca nie posiada środków trwałych (formularz PPPr) i nie prowadzi działalności operacyjnej (pismo skarżącej z 13 maja 2022 r. w aktach SPP). Okoliczność pozostawania przez skarżącą w trudnej sytuacji majątkowej nie została wykazana w kontekście tego, że wykonanie zaskarżonej decyzji pogorszy sytuację spółki w stopniu, który mógłby odpowiadać pojęciu "znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, że wniosek skarżącej nie zawierał argumentacji wystarczającej do udzielenia ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca nie przedstawiła też dokumentacji na poparcie twierdzenia, że wykonanie kwestionowanej decyzji spowodowałoby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Sędzia Jacek Pruszyński