III FZ 214/23

Dnia 12 maja 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. [...] sp.j. z siedzibą w Z. [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Go 302/22 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. [...] sp.j. z siedzibą w Z. [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 23 maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie egzekucja świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie.

1.1. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Go 302/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę w sprawie ze skargi P. [...] spółka jawna z siedzibą w Z. [...] (dalej: "Skarżąca", "Spółka") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 23 maja 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. 1.2. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 9 sierpnia 2022 r. wezwano stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. W dniu 16 września 2022 r. do Sądu pierwszej instancji wpłynął wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2022 r. o sygn. akt I SPP/Go 59/22, Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W wyniku wniesionego przez spółkę sprzeciwu, postanowieniem z dnia 27 grudnia 2022 r. sygn. akt I SPP/Go 59/22, Sąd pierwszej instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Referendarza sądowego z dnia 16 listopada 2022 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 18 stycznia 2023 r. wezwano skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 9 sierpnia 2022 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone stronie w dniu 2 lutego 2023 r. Pismem z dnia 8 lutego 2023 r. skarżąca ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Ponadto wskazano, że po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 16 listopada 2022 r., nie otrzymała żadnego postanowienia. Wobec braku wpływu środków pieniężnych z tytułu wpisu od skargi Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę spółki. 1.3. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości. 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. 2.2. Zgodnie z art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a") sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata (w tym przypadku wpis). W razie nieopłacenia skargi wzywa się wnoszącego, aby uiścił należny wpis, a niewykonanie tego wezwania w terminie skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a zgodnie z którym, skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W niniejszej sprawie prawidłowo wezwano stronę do uiszczenia w terminie siedmiu dni wpisu sądowego od wniesionej skargi, pod rygorem jej odrzucenia. Skarżąca została pouczona o skutkach nieuiszczenia wpisu. 2.3. Stosownie do treści art. 220 § 1 p.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W takim przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). 2.4. Zasadą jest zatem obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma. Wyjątki od takiego obowiązku określają przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i są to podmiotowe zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów (art. 239 p.p.s.a.) czy też instytucja prawa pomocy (art. 243 i następne p.p.s.a.). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd pierwszej instancji zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 18 stycznia 2023 r. wezwał skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 9 sierpnia 2022 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. Zważając na to, że skarżąca nie została zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi – postanowieniem z dnia 27 grudnia 2022 r., sygn. akt I SPP/Go 59/22, Sąd pierwszej instancji utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 16 listopada 2022 r. o odmowie przyznania prawa pomocy – miała ona obowiązek ten wpis uiścić. Zgodnie z datą na potwierdzeniu odbioru, odpis powyższego zarządzenia został skarżącej skutecznie doręczony w dniu 2 lutego 2023 r. (k. 31 akt sądowych). Termin na uiszczenie wpisu upływał wraz z dniem 9 lutego 2023 r. Skarżąca wpisu nie opłaciła, wniosła natomiast ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Należy zauważyć, że jakkolwiek strona ma prawo do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania, a obowiązkiem sądu administracyjnego jest jego rozpoznanie – należy pamiętać, że jeżeli w obrocie prawnym pozostaje prawomocne rozstrzygnięcie sądu w tym przedmiocie, ma ono charakter wiążący dla strony i sądu, który je wydał (art. 170 p.p.s.a.). Oznacza to, że złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może mieć wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wniosek ten nie uchyla bowiem skutków wynikających z prawomocnego orzeczenia sądu. Dopiero wydanie kolejnego prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy o innej treści skutkuje utratą mocy wcześniejszego postanowienia. Skutkiem niewykonania w terminie lub nieprawidłowego wykonania wezwania do uiszczenia wpisu skutkuje odrzuceniem skargi. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę. 2.5. Odnosząc się do argumentacji zażalenia, należy zauważyć, że wbrew temu co podnosi skarżąca, postanowienie z dnia 27 grudnia 2022 r., sygn. akt I SPP/Gd 59/22 zostało skarżącej doręczone. Z akt sprawy wynika, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru odpisu postanowienia widnieje podpis M. N., wspólnika upoważnionego do reprezentowania spółki – taki sam, jak na wszystkich pozostałych zwrotnych potwierdzeniach odbioru (vide podpisy na potwierdzeniach odbioru: wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia – akta sądowe k. 31, odpisu orzeczenia z dnia 21 lutego 2023 r. – akta sądowe k. 49). Zwrotny dokument potwierdzający odbiór postanowienia z dnia 27 grudnia 2022 r. nie zawiera adnotacji o odbiorze przesyłki przez kogoś innego. Powyższe okoliczności pozwalają na uznanie, że przesyłka została odebrana przez pana M. N., wspólnika upoważnionego do reprezentowania spółki, osobiście. W orzecznictwie słusznie wskazuje się, że zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, który - jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot - stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Korzysta ono z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim poświadczone. Skarżąca skutecznie nie podważyła prawidłowości znajdującego się w aktach zwrotnego potwierdzenia odbioru, zatem należy uznać, że postanowienie z dnia 27 grudnia 2022 r. w istocie zostało doręczone spółce. Co więcej, sąd administracyjny orzekający w danej sprawie nie jest związany orzeczeniami innych sądów (także powszechnych) wydanymi w zakresie innych spraw. Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim nie był zobligowany do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. 2.6. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.