III FZ 333/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. B. i J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Rz 87/26, w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. B. i J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 19 listopada 2025 r., nr SKO.4141/87/2024 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2024 r. postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 23 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Rz 87/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Organ") z 19 listopada 2025 r. w sprawie ze skargi B. B. i J. B. (dalej: "Skarżący") w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2024 r. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, w uzasadnieniu wniosku podniesiono, że wykonanie decyzji grozi powstaniem po stronie Skarżących trudnych do odwrócenia skutków finansowych, polegających na pobraniu podatku w zakwestionowanej przez nich wysokości, a następnie konieczności dochodzenia jego zwrotu w odrębnym postępowaniu, co wiąże się z ponoszeniem dodatkowych kosztów i nakładów organizacyjnych, które nie podlegają automatycznemu zwrotowi i niekoniecznie zostaną Skarżącym zrekompensowane. Sąd pierwszej instancji podkreślił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że nie kwestionuje, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może mieć wpływ na finanse Skarżących, jednakże bez wykazania jaka jest ich rzeczywista sytuacja majątkowa nie można dokonać oceny, czy w sprawie zaistnieje niebezpieczeństwo, o jakim mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Jak wskazał Sąd, to na Skarżących spoczywał obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej, czego w niniejszej sprawie – w ocenie Sądu – nie uczyniono. Nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem, zażaleniem z 16 kwietnia 2026 r. Skarżący zaskarżyli postanowienie i wnieśli o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej do czasu rozpoznania skargi przez Sąd pierwszej instancji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucili naruszenie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia Skarżący wskazali, że Sąd pierwszej instancji pominął rzeczywistą sytuację finansową Skarżących oraz jej wpływ na możliwość wykonania zaskarżonej decyzji. Jak podkreślili Skarżący, prowadzą oni działalność gospodarczą, która – jak wynika z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za rok 2025 – przyniosła stratę w wysokości [...], co oznacza brak możliwości finansowania zobowiązań podatkowych z bieżących przychodów. Skarżący wskazali, że nie osiągają obecnie stałych dochodów, a J. B. pozostaje jedynym żywicielem rodziny. Stałe miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą około [...] i obejmują koszty mieszkania, mediów, żywności oraz leczenia i rehabilitacji. W tych okolicznościach – zdaniem Skarżących – obowiązek zapłaty podatku od nieruchomości w wysokości [...] rocznie stanowi dla Skarżących nadmierne obciążenie finansowe, którego nie są w stanie ponieść bez uszczerbku dla podstawowego utrzymania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia odnotować należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie argumentacja przedstawiona w zażaleniu pozostaje na poziomie ogólnych twierdzeń, które nie uprawdopodobniają okoliczności stanowiących podstawę wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonych aktów. Przesłanka "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków" musi być uwiarygodniona poprzez konkretne dane finansowe i majątkowe. Same twierdzenia o trudnej sytuacji życiowej, wieku czy potencjalnych skutkach dla egzekucji nie uprawdopodabniają tych okoliczności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w kontrolowanej sprawie nie uprawdopodobniono wystąpienia "znacznej szkody", ani "trudnych do odwrócenia skutków". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zasadnie przyjął, że Skarżący wnioskując o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uprawdopodobnili, że nieudzielenie im ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący nie podali konkretnych okoliczności, w świetle których można byłoby przyjąć, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może rzeczywiście pociągnąć za sobą skutki w postaci doznania przez nich szkody znacznych rozmiarów bądź spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie przedstawili też swej sytuacji finansowej materialnej, a do przedmiotowego wniosku nie dołączono żadnych dokumentów źródłowych na jej zobrazowanie. Słusznie wskazał także Sąd pierwszej instancji, że inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy, którego obowiązkiem jest poparcie wniosku twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. W konsekwencji brak jest podstaw do oceny, czy natychmiastowe wykonanie decyzji wywrze wpływ na sytuację ekonomiczną Skarżących w stopniu uzasadniającym tymczasowe wstrzymanie jej wykonania. Ponadto do rozpatrywanego w niniejszej sprawie zażalenia Skarżący załączyli bilans z księgi działalności J. B. za 2025 r. Dokument ten załączono dopiero na etapie postępowania zażaleniowego, Sąd pierwszej instancji nie miał wiedzy na ten temat, w związku z tym nie mógł dokonać oceny, czy uzasadniają one wydanie orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że sam fakt wykazywania straty w bilansie nie przesądza o braku płynności finansowej przedsiębiorcy ani o niemożności wykonania obowiązków publicznoprawnych. Naczelny Sąd Administracyjny podziela również stanowisko, że obowiązki pieniężne mają co do zasady charakter odwracalny. Każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sama dolegliwość, czy wysokość ciążącego na danym podmiocie zobowiązania podatkowego nie stanowi wystarczającej przesłanki do skorzystania z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Poza tym ewentualna szkoda powstała z tytułu wykonania świadczenia publicznoprawnego ma charakter restytucyjny, ponieważ wiąże się ze świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Oznacza to, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jeśli strona poniesie szkodę z powodu niezgodnego z prawem działania organu, ma roszczenie o jej naprawienie (por. postanowienie NSA z 2 marca 2026 r., sygn. akt I FZ 254/25). W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawidłowo ocenił brak podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej. Zarzuty zażalenia sprowadzają się w istocie do polemiki z tą oceną, nie wykazując jednak naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. w stopniu mogącym prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji.