III FZ 44/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Woźniak po rozpoznaniu 12 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Po 624/24 w przedmiocie wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 1 sierpnia 2024 r. nr 3001-IEW2.4121.37.2023 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne"

Postanowieniem z 3 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Po 624/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. G. (dalej: "Skarżący", "Strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 1 sierpnia 2024 r., w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe. Skarżący pismem z 2 września 2024 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 1 sierpnia 2024 r. W petitum skarżący wniósł m.in. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek nie zawierał żadnego uzasadnienia. Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że złożony przez skarżącego wniosek nie zawierał żadnego uzasadnienia, a skarżący w żaden sposób nie wykazał, za pomocą stosownych dokumentów, że wykonanie zaskarżonej decyzji może wywołać w jego majątku jakiekolwiek niebezpieczeństwo. Poczynienie ustaleń w powyższym zakresie okazało się niemożliwe z uwagi na nieprzedstawienie przez skarżącego jakichkolwiek dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") oraz wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu, przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, że szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W piśmiennictwie i judykaturze zgodnie przyjmuje się, że art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę wnioskującą o udzielenie ochrony tymczasowej na jego podstawie do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. Na wnioskodawcy spoczywa więc obowiązek jedynie uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności (por. M. Jagielska, pkt 7 komentarza do art. 61 § 3 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. Romana Hausera i Marka Wierzbowskiego, 5. wyd. zmienione i uzupełnione, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2017, str. 406-407 oraz powołane tam orzecznictwo). Poza tym – jak wskazywano już w judykaturze wielokrotnie – skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (por. np. postanowienie NSA z 27 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo; dostępne w CBOSA). W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega bowiem zwrotowi (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2011 r. sygn. akt I GZ 217/11). Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest to, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które może spowodować dla strony wykonanie zaskarżonej decyzji. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Taką okolicznością nie jest wyłącznie sama wysokość należności. Okoliczność ta sama z siebie nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji bowiem każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego (por. postanowienie NSA z 18 października 2011 r. sygn. akt II GSK 1799/11). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego objęte kontrolą postanowienie sądu pierwszej instancji o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem i nie podważa go argumentacja zażalenia. Przede wszystkim zgodzić się należy ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji, że strona nie uprawdopodobniła, że nieudzielenie jej ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki, w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania po jej stronie trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie przedstawił swojego stanu majątkowego, nie wskazał również czy inne osoby pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i czy osiągają one dochody. Brak materiałów obrazujących dochody skarżącego uniemożliwił tym samym dokonanie analizy jego sytuacji majątkowej, co nie pozwoliło na ocenę, czy decyzja rzeczywiście spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody bądź trudne do odwrócenia skutki. Co prawda skarżący wskazał w zażaleniu, że jego jedynym dochodem jest niska emerytura, a poza zaległościami podatkowymi posiada również zaległości o charakterze alimentacyjnym na rzecz byłej małżonki oraz ciąży na nim obowiązek spłaty ratalnej grzywny w łącznej wysokości ok. 13.000,00 zł., jednakże ze względu na brak informacji dotyczących majątku skarżącego, niemożliwym jest skonfrontować powyższe zobowiązania z realną sytuacją finansową skarżącego. Wobec braku tych informacji w uzasadnieniu zażalenia na postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania, nie było możliwe dokonanie oceny, czy egzekucja zobowiązań podatkowych wynikającego z zaskarżonej decyzji rzeczywiście spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody bądź trudne do odwrócenia skutki. Przypomnieć przy tym należy, że to na wnioskującym o wstrzymanie wykonania spoczywa obowiązek takiego sformułowania wniosku, aby w dokładny i wszechstronny sposób obrazował jego sytuację finansową i majątkową, a tym samym uprawdopodobnił, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do niego zasadne. Obowiązkiem skarżącego było więc przedstawienie konkretnych okoliczności, które mogą wystąpić w następstwie wykonania zaskarżonej decyzji, a także poparcie ich stosownymi dokumentami. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje również, że gdy wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczy aktu rodzącego obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności potwierdzających trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Skarżący nie wywiązał się z powyższych obowiązków. Tym samym słusznie Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącemu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.