III FZ 440/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. sp. z o.o. z siedzibą w J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 486/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 5 listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie podatek od nieruchomości za 2019 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 27 czerwca 2022 r., I SA/Gd 486/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 5 listopada 2021 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wójta Gminy C. z 8 września 2021 r. Zdaniem sądu pierwszej instancji spółka nie wykazała, że zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji a merytoryczna ocena złożonego wniosku przez sąd nie była w pełni możliwa. Powołana przez stronę okoliczność wystąpienia katastrofy budowlanej w prowadzonym przez nią przedsiębiorstwie, polegającej na zniszczeniu jednego z bloków zbiorników fermentacyjnych nie stanowiła sama w sobie wystarczającej przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów. Na podstawie przedstawionych przez spółkę informacji nie można było ustalić, w jakim stopniu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W szczególności skarżąca nie podała danych dotyczących swojej sytuacji majątkowej, posiadanych aktywów, czy stanu rachunków bankowych. Do wniosku nie zostały przy tym dołączone żadne dokumenty, które umożliwiłyby sądowi ocenę, czy dobrowolne bądź przymusowe wykonanie decyzji, z uwagi na sytuację finansową skarżącej, spowoduje zaistnienie zdarzeń uzasadniających uwzględnienie wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej. W ocenie sądu z przedstawionej we wniosku argumentacji nie można było wywieść, jaka jest kondycja finansowa spółki, a wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, pozbawiony był danych dotyczących jej stanu majątkowego, stąd niemożliwe było przeprowadzenie analizy wpływu, jaki na ten majątek wywarłoby wykonanie decyzji. W zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez bezpodstawną odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 5 listopada 2021 r. oraz decyzji Wójta Gminy C. z 8 września 2021 r., podczas gdy okoliczności faktyczne pozwalają na wyciągnięcie wniosku, iż wykonanie zaskarżonych decyzji stanowi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaskarżając w całości postanowienie, strona wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Gdańsku, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez NSA, a także o dopuszczenie dowodów z dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez prawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W świetle tego przepisu przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie wskazuje się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. W przesłance tej chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki egzekucji, które - raz zaistniałe - powodują na tyle istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, że powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przypomnieć przy tym należy, że to na wnioskującym o wstrzymanie wykonania spoczywa obowiązek takiego sformułowania wniosku, aby w dokładny i wszechstronny sposób obrazował jego sytuację finansową i majątkową, a tym samym uprawdopodobnił, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do niego zasadne. Obowiązkiem skarżącej było więc przedstawienie konkretnych okoliczności, które mogą wystąpić w następstwie wykonania zaskarżonej decyzji, a także poparcie ich stosownymi dokumentami. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje również, że gdy wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczy aktu rodzącego obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności potwierdzających trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, należy stwierdzić, iż sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów. Albowiem dokumentacja załączona do wniosku była niepełna, nie obrazowała sytuacji finansowej spółki, przez co sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do wstrzymania wykonania decyzji. Nie zasługuje na akceptację argumentacja skarżącej przedstawiona we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawartego, a także w zażaleniu, sprowadzająca się do tego, że za wstrzymaniem wykonania decyzji miałaby przemawiać ewentualna wadliwość decyzji wymiarowej. Jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji, niezgodność z prawem danego aktu będzie przedmiotem oceny sądu pierwszej instancji w toku rozpatrywania skargi. Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności danego aktu z prawem, a zwłaszcza rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie, niweczyłoby kontrolę sądową legalności zaskarżonego aktu. Podstawą do uwzględnienia wniosku strony w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji nie może być przeświadczenie strony o wadliwości zaskarżonego aktu administracyjnego (zob. postanowienie NSA z 29 czerwca 2018 r., I OZ 610/18). W związku z zawartym w zażaleniu wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji należy podkreślić, że zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Służy ono zainicjowaniu kontroli legalności tego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na ponownym rozpatrzeniu wniosku, lecz na sprawdzeniu, czy zasadnie - zgodnie z prawem i wymogami racjonalności oraz doświadczenia życiowego - oceniono, że wniosek o takiej a nie innej treści nie może być uwzględniony. Możliwość podnoszenia w postępowaniu zażaleniowym nowych argumentów i przedstawiania nowych dowodów na poparcie wniosku zaprzecza funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stałby się podmiotem ponownie oceniającym wniosek. Należy podkreślić, iż bardziej szczegółowe uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji czy też wskazanie nowych okoliczności, na etapie postępowania zażaleniowego nie czyni błędnym czy też nieprawidłowym rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Kontrolą Naczelnego Sądu Administracyjnego objęte jest jedynie zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na etapie rozpoznawania omawianego wniosku dysponował danymi w nim zawartymi, zatem jego orzeczenie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest prawidłowe. Skarżąca może z uwagi na art. 61 § 4 p.p.s.a., rozważyć ponowne wniesienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji do WSA, z uzasadnieniem, który może zawierać podniesione w zażaleniu okoliczności i potwierdzającymi je dokumentami. Zasada dwuinstancyjności postępowania wymaga jednak, aby okoliczności te zostały merytorycznie ocenione najpierw przez WSA. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.