III FZ 60/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. N. na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2161/22 w przedmiocie opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi M. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 26 lipca 2022 r., nr KOA/2241/Ni/22 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia: oddalić zażalenie.

Zarządzeniem z 11 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2161/22, Przewodnicząca Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządziła ściągnięcie od M. N. (dalej: skarżący) kwoty 100 (słownie: sto) złotych tytułem nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej. W uzasadnieniu zarządzenia wskazano, że skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zwrócił się o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 2161/22 i doręczenie odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem. Skarżący do dnia 11 grudnia 2023 r. nie uiścił opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, pomimo doręczenia pełnomocnikowi w dniu 20 października 2023 r. wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia z 4 lipca 2023 r. o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej. W tej sytuacji zarządzenie ściągnięcia nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł stało się konieczne. W odpowiedzi na powyższe, pismem z 31 stycznia 2024 r., skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył zażalenie na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału III, zaskarżając je w całości zarzucił: - naruszenie art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) polegające na niewłaściwym uznaniu, iż w ramach niniejszego postępowania skarżący nie został zwolniony z ponoszenia opłaty kancelaryjnej od wpisu za doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, w sytuacji gdy skarżący w odpowiedzi na wezwanie sądu do uzupełnienia brakującej opłaty skierował wniosek o zwolnienie go z jej ponoszenia, a który to wniosek został pozytywnie rozpatrzony przez sąd, co znalazło swoje potwierdzenie w otrzymanym w dniu 4 sierpnia 2023 r. odpisie wyroku z 15 czerwca 2023 r. wraz z jego pisemnym uzasadnieniem; - naruszenie art. 234 § 2 p.p.s.a. polegające na skierowaniu przez sąd wezwania do uzupełnienia braków wniosku o udzielenie pomocy prawnej w zakresie zwolnienia z ponoszenia wpisu od wniosku o uzasadnienie, w sytuacji gdy wyrok wraz pisemnym uzasadnieniem został skutecznie doręczony pełnomocnikowi skarżącego przed otrzymaniem wezwania do uzupełnienia braków, a co za tym idzie, żądanie uiszczenia opłaty stało się bezprzedmiotowe. Mając na uwadze powyższe, wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia oraz umorzenie postępowania w zakresie ściągnięcia opłaty kancelaryjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 234 § 2 p.p.s.a., opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia. Przepisów art. 220 nie stosuje się. W art. 234 § 2 p.p.s.a., wprowadzono odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.), zakazując stosowania wobec stron, które nie uiściły opłaty, konsekwencji w postaci pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 220 § 1 zdanie trzecie). Przyjęte rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) w postaci uruchomienia postępowania ze skargi kasacyjnej (zob. postanowienie NSA z 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 766/14). Nieotrzymanie orzeczenia wraz z uzasadnieniem pozbawia bowiem stronę prawa do wniesienia takiej skargi (art. 177 § 1 p.p.s.a.; zob. również postanowienie NSA z 7 lipca 2004 r., sygn. akt GZ 25/04). Nieuiszczenie opłaty kancelaryjnej w wypadku, o którym mowa w art. 234 § 2 p.p.s.a., przed doręczeniem odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, skutkuje podjęciem przez przewodniczącego lub referendarza sądowego zarządzenia o ściągnięciu opłaty od strony. Jedyną przesłanką wydania takiego zarządzenia jest nieopłacenie wniosku o doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem (postanowienie NSA z 23 września 2008 r. sygn. akt I OZ 685/08). Sposób sformułowania zdania drugiego w art. 234 § 2 p.p.s.a. nie pozostawia przewodniczącemu (referendarzowi sądowemu) swobody w zakresie orzekania o ściągnięciu nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej (zob. postanowienia NSA z 7 października 2011 r., sygn. akt II OZ 885/11). W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący wniósł o doręczenie wyroku z 15 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 2161/22 wraz z uzasadnieniem. Skoro obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej wynika z bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa, Przewodnicząca Wydziału III zasadnie wezwała stronę, w formie zarządzenia, do jej uiszczenia. Jak wynika z analizy akt sprawy, skarżącemu nie zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w tym wspomnianej opłaty kancelaryjnej). Zarządzeniem z 6 września 2023 r. pozostawiono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, dlatego też skarżący zarządzeniem z 13 października 2023 r. został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z 4 lipca 2023 r. o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Pomimo doręczenia pełnomocnikowi skarżącego w dniu 20 października 2023 r. ww. wezwania (potwierdzenie odbioru - k. 124 akt sprawy) skarżący do dnia 11 grudnia 2023 r. nie uiścił opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku - w świetle przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozostawał zobligowany do uiszczenia brakującej kwoty 100 zł. W przypadku, o którym mowa w art. 234 § 2 p.p.s.a., nieuiszczenie opłaty kancelaryjnej przed doręczeniem odpisu orzeczenia z uzasadnieniem przesądza o obligatoryjnym wydaniu przez przewodniczącego wydziału zarządzenia o ściągnięciu opłaty od strony. Przepis nie pozostawia swobody w zakresie orzekania o wskazanej sankcji. W świetle przywołanych okoliczności twierdzenia skarżącego dotyczące niezasadności zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III o przymusowym ściągnięciu opłaty kancelaryjnej wobec konieczności przyznania temuż prawa pomocy należało uznać za niezasadne, zaś samo zarządzenie za zgodne z prawem zarówno co do zasady, jak i wysokości. Mając na uwadze powyższe, argumentacja skarżącego zawarta w zażalenia nie pozwoliła na jego uwzględnienie, a Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji