III FZ 85/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dominik Gajewski po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 września 2022 r. sygn. akt I SA/Po 330/22 w przedmiocie wyłączenia sędziego w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 15 lutego 2022 r. nr 3001-IOR-4001.18.2022 w przedmiocie uchylenia Numeru Identyfikacji Podatkowej postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z 1 sierpnia 2022 r. Spółka wniosła o wyłączenie sędziego K. N. ze składu orzekającego w sprawie o sygn. I SA/Po 330/22 w związku z uzasadnionym podejrzeniem możliwości braku bezstronności i zachowania wysokich standardów etycznych w ramach postępowania Jako podstawę prawną wniosku wskazano art. 19 w zw. z art. 20 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."). Zdaniem skarżącej składając wniosek o wyłączenie sędziego skarżąca nie ma obowiązku wykazania stosownymi dowodami, że istnieją przesłanki uzasadniające wyłączenie sędziego. Wystarczające jest uprawdopodobnienie tych okoliczności, które stanowi środek zastępczy dowodu w znaczeniu ścisłym. W uzasadnieniu Spółka zawarła obszerne rozważania dotyczące prawa konstytucyjnego, niezawisłości sędziego, zasad etyki sędziego, wyłączenia sędziego, doświadczenia zawodowego sędziego. W zakresie ustaleń faktycznych skarżąca wskazała na okoliczność, że sędzia K. N. złożyła podpis pod wnioskiem poparcia do Krajowej Rady Sądownictwa dla sędziego T. K. z WSA w Gliwicach. W oświadczeniu z 4 sierpnia 2022 r. sędzia K. N. oświadczyła, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 5 września 2022 r. oddalił wniosek o wyłączenie sędziego. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka wniosła o jego uchylenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że art. 18 p.p.s.a. określa przesłanki wyłączenia sędziego z mocy ustawy. W tej sprawie nie została ujawniona żadna z wymienionych w tym przepisie przesłanek. Z kolei art. 19 p.p.s.a. wskazuje na wyłączenie sędziego na jego wniosek lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W tym przypadku podstawą wyłączenia sędziego jest istnienie obiektywnej okoliczności, która mogłaby wywoływać wątpliwości co do bezstronności sędziego. W szczególności, wyłączeniu na podstawie art. 19 p.p.s.a. może podlegać sędzia, który z innych przyczyn niż wymienione w art. 18 p.p.s.a., mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy. Trzeba jednak podkreślić, że wnioskowanie o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a., nie może prowadzić do wyeliminowania z postępowania sędziów, których strona w swoim subiektywnym przekonaniu uznaje za stronniczych. Innymi słowy, subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego, nie może stanowić podstawy do jego wyłączenia. Podkreślenia także wymaga, że wniosek o wyłączenie sędziego, aby był skuteczny musi wskazywać na uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, co oznacza, że wątpliwość ta nie może mieć charakteru ogólnego i zmierzać do generalnego zakwestionowania pełnienia przez daną osobę funkcji sędziego we wszelkich sprawach, które mogłaby ona potencjalnie rozpoznawać. Wojewódzki Sąd Administracyjny Poznaniu nie znalazł obiektywnych okoliczności, dających podstawę do wyłączenia sędziego wskazanego przez skarżącego, a ocenę tę w pełni podziela Naczelny Sąd Administracyjny. Skarżący nie wykazał istnienia żadnej okoliczności, która mogłaby rodzić wątpliwość co do bezstronności sędziego. Sam zarzut braku bezstronności, oparty na subiektywnym przekonaniu strony skarżącej, nie jest wystarczający do wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. Jak słusznie wskazano w zaskarżonym orzeczeniu wniosek o wyłączenie sędziego sprowadzał się do postawienia tezy, że złożenie przez tego sędziego podpisu pod listą poparcia sędziego - kandydata do Krajowej Rady Sądownictwa, który został następnie wybrany do tego gremium przez Sejm Rzeczpospolitej Polskiej stanowi okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Z tak postawioną tezą nie sposób się zgodzić. Nie można z powyższej niespornej okoliczności wyprowadzić wniosku, że skutkuje ona uzasadnioną wątpliwością co do bezstronności w każdej sprawie, w której stroną będzie organ władzy państwowej, czyli de facto w prawie każdej sprawie należącej do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych. Ponadto, co należy podkreślić, w złożonym wniosku o wyłączenie tego sędziego brakuje jakiegokolwiek odniesienia się przez stronę do realiów danej konkretnej sprawy i wykazania, iż w tej konkretnej sprawie, dotyczącej przecież jedynie skargi w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, zachodzą specyficzne dla niej okoliczności uzasadniające wyłączenie sędziego K. N. od jej rozpoznawania ze względu na wątpliwości co do jej bezstronności. Wobec tego, nie zachodziły podstawy do uwzględnienia wniosku, a wydane w tym zakresie rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji należy uznać za zgodne z prawem. W odniesieniu do wniosku strony o "nieprzeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym" należy wskazać, że zgodnie z art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego. W myśl zaś art. 197 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu niejawnym. Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.