III OPP 89/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. D. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt III OSK 3513/21 ze skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2020 r., sygn. akt II SAB/Wa 75/19 w sprawie ze skargi J. D. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 23 października 2000 r. postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

J. D. pismem z dnia 31 grudnia 2018 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku z 23 października 2000 r. Skardze nadana została sygnatura II SAB/Wa 75/19. Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pkt 1. zobowiązał Ministra Obrony Narodowej do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 23 października 2000 r. w terminie 30 dni od doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, w pkt 2. stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w pkt 3. przyznał skarżącemu od Ministra Obrony Narodowej sumę pieniężną w wysokości 2000 zł oraz w pkt 4. oddalił skargę w pozostałej części. Od powyższego rozstrzygnięcia w dniu 31 sierpnia 2020 r. Minister Obrony Narodowej wniósł skargę kasacyjną żądając uchylenia zaskarżonego wyroku w całości, ewentualnie odrzucenia skargi w zakresie wykraczającym poza zakres zawarty w ponagleniu skarżącego z dnia 5 grudnia 2018 r. i oddalenia skargi, oraz zasądzenia na rzecz organu kosztów postępowania. Skardze kasacyjnej nadano sygnaturę akt III OSK 3513/21 Pismem z dnia 6 listopada 2022 r., doręczonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego 14 listopada 2022 r., skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dotyczącym rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2020 r. sygn. akt. II SAB/Wa 75/19 w sprawie ze skargi J. D. na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Ministra Obrony Narodowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki Dz. U. z 2018r., poz. 75, dalej "ustawa"). Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Stosownie bowiem do § 26 ust. 2 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1202), Przewodniczący Wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przydziela sprawy sędziom wydziału według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem spraw wymienionych w tym przepisie bądź spraw, w których szybszy termin rozpoznania wynika z przepisów szczególnych. Należy również zauważyć, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie NSA wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11, z 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy. W sprawie niniejszej skarga kasacyjna została nadana przez pełnomocnika organu w dniu 28 sierpnia 2020 r. i wpłynęła do Sądu I instancji w dniu 31 sierpnia 2020 r. Po wykonaniu przez WSA w Warszawie niezbędnych, czynności w tym wezwaniu skarżącego kasacyjnie do uzupełnienia braków, doręczenia skargi kasacyjnej skarżącemu, w dniu 5 listopada 2020 r. akta wraz ze skargą kasacyjną zostały przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego i oczekują na wyznaczenie terminu posiedzenia zgodnie z kolejnością wpływu. Od momentu rejestracji skargi kasacyjnej do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania przed NSA przez skarżącego minęły ponad 24 miesiące. Powyższe nie może jednak uzasadniać zarzutu przewlekłości postępowania, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy, bowiem sąd kasacyjny nie dopatrzył się nieuzasadnionej zwłoki. Wprawdzie czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył 12 miesięcy, lecz jest to spowodowane bardzo dużym wpływem spraw do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przekraczającym możliwości ich szybszego rozpoznawania przez ten Sąd. Czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie jest zależny od Sądu, lecz od ilości składanych skarg kasacyjnych w zestawieniu z możliwościami kadrowymi NSA. Ponadto niniejsza sprawa nie należy do tej kategorii spraw, które nakładają na Sąd obowiązek rozpoznania ich poza kolejnością. Z akt sprawy nie wynika również, aby którakolwiek ze stron, złożyła wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy w trybie § 26 ust. 5 ww. Regulaminu. Z uwagi na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okres oczekiwania na wyznaczenie terminu posiedzenia w niniejszej sprawie nie może stanowić o nieuzasadnionej zwłoce sądu. Należy także podkreślić, że w piśmie procesowym z 9 września 2020 r. skarżący kasacyjnie zawnioskował o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Czas oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy uległ zaś wydłużeniu z uwagi na wprowadzony w marcu 2020 r. stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 i działaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w reżimie sanitarnym. Na podstawie zarządzeń Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego nr 7 z dnia 12 marca 2020 r. i nr 39 z dnia 16 października 2020 r. (obowiązujących do 20 maja 2021 r.) w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2 oraz ogłoszeniem stanu epidemicznego w Polsce, odwołane zostały wszystkie rozprawy, a działalność orzecznicza Sądu była kontynuowana na posiedzeniach niejawnych. Natomiast nowe rozwiązania ustawodawcze wprowadzone w związku ze zmianą ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, uniemożliwiają przeprowadzanie rozpraw w dotychczasowej formie z osobistym i fizycznym udziałem stron w budynku sądu. Obecnie ww. ustawa zezwala na prowadzenie rozpraw wyłącznie w formie zdalnej i to tylko w sytuacji, gdy wszystkie strony wyrażą na to zgodę. Jednak ilość przeprowadzanych rozpraw zdalnych przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających ich przeprowadzanie na odległość jest z oczywistych względów mniejsza niż tradycyjnych z udziałem stron. Ponadto dopiero od 3 lipca 2021 r. obowiązuje przepis (art. 15zzs4 ust. 1 ww. ustawy) zgodnie z którym w ww. okresie tj. w okresie stanu epidemii i w ciągu roku od jego odwołania Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. Korzystanie z tej regulacji, z uwagi na zagwarantowanie prawa strony do jawności rozpoznania sprawy, jest ostatecznością i następuje dopiero po wyczerpaniu możliwości uzyskania zgody stron na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w niniejszej sprawie nie można dopatrzyć się przewlekłości postępowania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.