III OSK 1982/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2023 r. sygn. akt III SAB/Kr 67/23 w sprawie ze skargi R.L. na bezczynność Burmistrza [...] w przedmiocie przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego na wolne miejsca w przedszkolu publicznym postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 29 listopada 2023 r, sygn. akt III SAB/Kr 67/23, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej zwanej "p.p.s.a."), odrzucił skargę R. L. na bezczynność Burmistrza [...] w przedmiocie przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego na wolne miejsca w przedszkolu publicznym. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że jako podstawę skargi powołano przepis art. 101a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40, zwanej dalej "u.s.g."). Skarżący wywiódł istnienie interesu prawnego po swojej stronie z braku przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego do Przedszkola [...] na wolne miejsca w przedszkolu publicznym. Uznał, że stanowi to naruszenia art. 153 § 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2023 r., poz. 900), czego skutkiem jest niemożność korzystania z wychowania przedszkolnego w rejonie miejsca zamieszkania przez jego małoletnią córkę R2. L. Sąd I instancji wyjaśnił nadto, że identyczna skarga została wniesiona przez skarżącego w sprawie o sygn. akt III SAB/Kr 46/23, która została rozstrzygnięta przez jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (postanowienie o odrzuceniu skargi skarżącego uprawomocniło się wobec niewniesienia skargi kasacyjnej). WSA w Krakowie stwierdził jednak, że w niniejszej sprawie nie można przyjąć istnienia powagi rzeczy osądzonej, bowiem stan powagi rzeczy osądzonej wiąże się tylko z orzeczeniem merytorycznym w sprawie, takie zaś nie zostało wydane. W związku z tym, z powodu formalnego zakończenia postępowania w sprawie poprzednio wniesionej skargi, nie ma podstaw do przyjęcia powagi rzeczy osądzonej i odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Niemniej jednak Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w dalszym ciągu w sprawie zachodzi taka sama podstawa do odrzucenia skargi - to jest brak interesu prawnego skarżącego i to nawet, mimo innej, procesowej podstawy uprzedniego odrzucenia skargi - pkt 6, a nie pkt 5a przepisu art. 58 § 1 p.p.s.a. Z tej przyczyny, powołując się na postanowienie NSA z 26 sierpnia 2020 r., II OSK 1410/20, LEX nr 3127369, WSA w Krakowie uznał, że postanowienie o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. nie ma powagi rzeczy osądzonej (art. 171 p.p.s.a.), jednak ponowna skarga wniesiona przez ten sam podmiot, powołujący się na ten sam interes prawny, co do istnienia i naruszenia którego wypowiedział się już prawomocnie sąd administracyjny jest niedopuszczalna i powinna zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Zdaniem Sądu I instancji, strona nie może się kilkukrotnie domagać dokonania przez sąd administracyjny kontroli tego samego postępowania, powołując się na ten sam interes prawny w postaci zamieszkiwania w określonym rejonie i chęci skierowania swojego dziecka do ściśle wskazanego przedszkola publicznego, jeżeli sąd administracyjny już prawomocnym orzeczeniem stwierdził, że interes ten nie został naruszony. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł skarżący reprezentowany przez adwokata. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, a gdyby sąd ten nie mógł rozpoznać jej w innym składzie, innemu sądowi. Nadto, na zasadzie art. 176 § 2 p.p.s.a wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie. Wystąpił także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych. Skarżący kasacyjnie, na podstawie art. 174 pkt 2 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1) naruszenie art. 58 § 1 pkt. 6 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi, mimo braku podstaw do tego, w tym: - braku oceny merytorycznej czy skarżący ma interes prawny w złożeniu skargi na bezczynność Burmistrza [...] w przedmiocie przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego na wolne miejsca w przedszkolu publicznym, - błędnym przyjęciu, że ocena merytoryczna była już przedmiotem rozstrzygnięcia przez Sąd w innym postępowaniu, - przyjęciu, że skarżący nie posiada interesu prawnego w złożeniu skargi, mimo braku merytorycznego rozpatrzenie skargi, - przyjęciu, że skarżący nie posiada interesu prawnego w złożeniu skargi, przy równoczesnym przyjęciu, ze brak podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt. 5a p.p.s.a. 2) naruszenie art. 101a ustawy o samorządzie gminnym, przez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje skarga na bezczynność Burmistrza [...] w przedmiocie przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego na wolne miejsca w przedszkolu publicznym, mimo braku merytorycznej oceny czy posiada on interes prawny w jej złożeniu, 3) naruszenie prawa, przez brak pouczenia o przysługującym prawie do wniesienia skargi kasacyjnej, mimo treści art. 173 § 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia słusznie wskazał, że przepis art. 58 § 1 pkt. 5a p.p.s.a. został wprowadzony 15 sierpnia 2015 roku. W związku z tym stwierdził, że odrzucenie skargi na tej podstawie powinno zostać poprzedzone merytoryczną oceną naruszenia interesu prawnego skarżącego zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Sąd I instancji zaniechał zaś dokonania takiej merytorycznej oceny. Stwierdził też, że skarżący skutecznie wykazał, że jego indywidualny, osobisty oraz realny interes prawny polega na tym, że na podstawie art. 153 § 1 ustawy Prawo Oświatowe istnieje obowiązek przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego do Przedszkola [...] na wolne miejsca w przedszkolu publicznym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem skarga kasacyjna została wniesiona od postanowienia odrzucającego skargę. Jednakże o tym, czy w tego rodzaju sprawie skarga kasacyjna zostanie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, czy na rozprawie, decyduje Naczelny Sąd Administracyjny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, okoliczności sprawy oraz przytoczone w skardze kasacyjnej zarzuty nie uzasadniają przekazania sprawy do rozpoznania na rozprawie. Wniesiona skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu z poniższych względów. Istota sporu pomiędzy organem a skarżącym sprowadza się do kwestii istnienia albo nieistnienia po stronie skarżącego interesu prawnego. Wszystkie bowiem postawione w skardze kasacyjnej zarzuty zmierzają do podważenia ustalenia Sądu I instancji, że po stronie skarżącego interes prawny nie występuje. W tym zakresie skarżący kasacyjnie zarzuca brak przeprowadzenia przez Sąd I instancji oceny merytorycznej naruszenia indywidualnego interesu skarżącego oraz błędne przyjęcie, że ocena merytoryczna była już przedmiotem rozstrzygnięcia przez Sąd w innym postępowaniu. Wbrew jednak stanowisku skarżącego kasacyjnie, to ta właśnie, ostatnia kwestia ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z 6 czerwca 2023 r., sygn. akt III SAB/Kr 46/23, WSA w Krakowie, odrzucił skargę R. L. i K. K. w tym samym przedmiocie. W odniesieniu do skargi w części dotyczącej R. L., Sąd I instancji stwierdził, że dziecko skarżącego R. . zostało przyjęte do oddziału przedszkolnego przy Szkole Podstawowej [...], a sam skarżący właśnie to przedszkole wybrał jako miejsce "pierwszego wyboru". Tym samym, jak stwierdził Sąd I instancji, skarżący nie zdołał wykazać by jego interes prawny został naruszony. Orzeczenie to stało się prawomocne. Oznacza to, że, na mocy art. 170 p.p.s.a., orzeczenie to wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wiąże także i Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną. Związanie prawomocnym orzeczeniem, o którym mowa w art. 170 p.p.s.a. oraz oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę (tak NSA w wyroku z 29 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 1414/20, Legalis nr 3017764). Z akt sprawy o sygn. akt III SAB/Kr 67/23 wynika, że nie doszło do takich zmian, które podważałyby moc wiążącą postanowienia z 6 czerwca 2023 r. Nie chodzi tu przy tym o zakaz powtórnej kontroli legalności organu gminy przeprowadzanej przez sąd administracyjny, który ma miejsce przy uprzednim oddaleniu skargi na bezczynność organu gminy – art. 101a ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 2 u.s.g. Ten bowiem dotyczy oceny legalności zaniechań organu, a w istocie ustalenia, czy objęte zarzutem bezczynności braki działania organu dotyczyły czynności nakazanych prawem. W niniejszej zaś sprawie chodzi o utrzymujący się po stronie skarżącego brak interesu prawnego, którego prawomocna ocena, wobec braku zmiany stanu faktycznego i prawnego, jest wiążąca także na gruncie niniejszej sprawy. W takim stanie prawnym i faktycznym prawidłowo Sąd I instancji powołał jako podstawę odrzucenia skargi przepis art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., ponieważ w sprawie wystąpiła inna przyczyna odrzucenia skargi. Jednocześnie Sąd kasacyjny dostrzega uwagi zamieszczone przez skarżącego kasacyjnie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji w uprzednim postanowieniu odrzucającym skargę o sygn. III SAB/Kr 46/23 powołał inną podstawę prawną odrzucenia skargi niż przepis art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., ale ta okoliczność pozostaje bez znaczenia na wiążącą moc tego orzeczenia i dalece spóźniony i wykraczający poza przedmiot niniejszej sprawy zarzut postawiony wobec uprzedniego postanowienia. Z tych przyczyn nie zasługują na uwzględnienie zarzuty zawarte w pkt 1 – 2 skargi kasacyjnej. Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut wymieniony w pkt. 3. skargi kasacyjnej. Sąd I instancji nie miał obowiązku pouczenia strony o służącym od postanowienia środku odwoławczym w postaci skargi kasacyjnej, ponieważ strona działa w sprawie przez ustanowionego z wyboru adwokata, a sytuacja taka została uregulowana a contrario w przepisie art. 6 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.