III OSK 2048/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej syndyka masy upadłości B. sp. z o.o. spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 1123/23 w sprawie ze skargi syndyka masy upadłości B. sp. z o.o. spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 czerwca 2023 r., nr SKO.OŚ/4170/137/2023 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów postanawia: umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wyrokiem z 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 1123/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: Sąd I instancji, WSA) oddalił skargę syndyka masy upadłości B. sp. z o.o. spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 12 czerwca 2023 r., nr SKO.OŚ/4170/137/2023 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł syndyk masy upadłości B. sp. z o.o. spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w W. (dalej: skarżący kasacyjnie, syndyk) wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Przy piśmie z 13 lutego 2026 r. pełnomocniczka skarżącego kasacyjnie przesłała postanowienie Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie, XVIII Wydział Gospodarczy z 25 września 2025 r., sygn. akt XVIII GUp 68/22 o stwierdzeniu zakończenia postępowania upadłościowego upadłego, którym jest B. sp. z o.o. spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w W,, a także dołączyła wydruk z Monitora Sądowego i Gospodarczego z [...] 2025 r., nr [...] ([...]). Następnie w piśmie z 23 marca 2026 r. syndyk poinformował, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie, XVIII Wydziału Gospodarczego z 19 marca 2026 r., sygn. akt WA.XII NS-REJ.KRS/017978/26/88 wykreślono spółkę B. sp. z o.o. spółka komandytowo-akcyjna w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. z Krajowego Rejestru Sądowego. Tożsamą informację przekazał w piśmie z 24 marca 2026 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XVIII Wydział Gospodarczy. Pismem z 12 maja 2026 r. Sąd ten poinformował, że ww. orzeczenie o wykreśleniu spółki z rejestru jest prawomocne z dniem 17 kwietnia 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy skarżący skutecznie cofnął skargę; w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Przepis ten, na mocy art. 193 p.p.s.a., stosuje się odpowiednio do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn", w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., mamy do czynienia wówczas, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestanie istnieć sprawa sądowoadministracyjna, tj. nastąpi brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkujący tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Chodzi przy tym o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2728/17 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Niewątpliwie takim zdarzeniem jest prawomocne wykreślenie spółki z Krajowego Rejestru Sądowego. Skutkuje to tym, że ostatecznie ustaje jej byt prawny. Z tą chwilą spółka traci osobowość prawną i przestaje być podmiotem praw i obowiązków. Traci zatem zdolność sądową, a więc zdolność do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z chwilą stwierdzenia zakończenia postępowania upadłościowego następuje wygaśnięcie funkcji syndyka masy upadłości. Z tego względu należy stwierdzić, że w okolicznościach sprawy syndyk utracił legitymację procesową i przestał być stroną postępowania po wniesieniu skargi kasacyjnej. Z uwagi na wykreślenie spółki z KRS również ten podmiot nie może być stroną niniejszego postępowania sądowego. W przypadku bowiem wykreślenia przedsiębiorcy z Krajowego Rejestru Sądowego, będącego skutkiem rozwiązania przedsiębiorstwa, nie ma innego podmiotu (następcy prawnego), który mógłby przejąć jego aktywa i pasywa. Konsekwencją zaistnienia w postępowaniu sądowym definitywnego braku następcy prawnego strony jest umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (zob. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I GSK 2722/05; z 20 października 2010 r., sygn. akt II GSK 737/09; z 19 października 2018 r., sygn. akt I FSK 49/17; z 11 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 856/17; z 28 maja 2021 r., sygn. akt I FSK 1759/14). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie eliminacji uległ jeden z podstawowych warunków prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego, a mianowicie przestała istnieć strona tego postępowania w trakcie jego trwania, na etapie instancyjnej kontroli orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wobec czego postępowanie kasacyjne stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn, obligujących Naczelny Sąd Administracyjny do umorzenia postępowania w sprawie. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.