Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OSK 2914/22

III OSK 2914/22 - Postanowienie S NSA z 2026-02-03

Wynik

Oddalono wnioski o wyłączenie sędzięgo

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
3 lutego 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Wiatrowski Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala (sprawozdawca) Sędzia NSA Marek Kołaczek Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz (autor uzasadnienia) po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku uczestników postępowania [...] sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o. sp. k o zbadanie spełnienia przez sędziów NSA Sławomira Wojciechowskiego oraz Mirosława Wincenciaka wymogów niezawisłości i bezstronności w trybie art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w sprawie ze skargi kasacyjnej A.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3231/21 w sprawie ze skargi A.M. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 2 lipca 2021 r. nr ZSPR.440.759.2018.PR.AKU/129433,129432,129431 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: 1. oddalić wniosek o wyłączenie sędziego NSA Sławomira Wojciechowskiego 2. oddalić wniosek o wyłączenie sędziego NSA Mirosława Wincenciaka

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

1.1 A.M. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3231/21 na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 2 lipca 2021 r. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. 1.2. Zarządzeniem z 2 września 2025 r. Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej wyznaczyła termin rozprawy ze skargi kasacyjnej Skarżącego w składzie: s. NSA Sławomir Wojciechowski (sprawozdawca), s. NSA Mirosław Wincenciak, s. del. WSA Tadeusz Kiełkowski. 1.3. Pismem z 3 października 2025 r., Uczestnicy postępowania (tj. [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o. sp.k), złożyli wniosek o stwierdzenie występowania przesłanek z art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm., dalej: "p.u.s.a.") wraz z wnioskiem o wyłączenie s. NSA Sławomira Wojciechowskiego oraz s. NSA Mirosława Wincenciaka. W uzasadnieniu w stosunku do s. NSA Sławomira Wojciechowskiego wniesiono o: I. stwierdzenie występowania przesłanek, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a., to jest o stwierdzenie, że z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, Sławomir Wojciechowski nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności, co w okolicznościach sprawy i z uwzględnieniem okoliczności dotyczących jej charakteru może doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie wskazano na okoliczności, które uzasadniają stwierdzenie przesłanek, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a., tj: udział Sławomira Wojciechowskiego w procedurze konkursowej przed nową Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3, dalej: "ustawa o zmianie ustawy o KRS z 2017 r.") oraz przedstawienie jego kandydatury Prezydentowi RP do powołania na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwałą KRS nr 216/2024 z 21 marca 2024 r. W stosunku do s. NSA Mirosława Wincenciaka wniesiono o: II. stwierdzenie występowania przesłanek, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a., to jest o stwierdzenie, że z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, Mirosław Wincenciak nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności, co w okolicznościach niniejszej sprawy i z uwzględnieniem okoliczności dotyczących jej charakteru może doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie wskazano na okoliczności, które uzasadniają stwierdzenie przesłanek o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a. tj. udział Mirosława Wincenciaka w procedurze konkursowej przed nową Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy o zmianie ustawy o KRS z 2017 r. oraz przedstawienie jego kandydatury Prezydentowi RP do powołania na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwałą KRS nr 531/2018 z 8 listopada 2018 r. Wnioskodawcy wnieśli także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu: 1. z wydruku uchwały KRS nr 216/2024 z 21 marca 2024 r., na fakt okoliczności powołania Sławomira Wojciechowskiego na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym okoliczności, na podstawie których KRS dokonał wyboru kandydata przedstawionego Prezydentowi RP do powołania w przedmiotowym konkursie; 2. z wydruku uchwały KRS nr 531/2018 z 8 listopada 2018 r., na fakt okoliczności powołania Mirosława Wincenciaka na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym okoliczności, na podstawie których KRS dokonał wyboru kandydata przedstawionego Prezydentowi RP do powołania w przedmiotowym konkursie; 1.4. W odpowiedzi z 19 października 2025 r. na ww. wniosek s. NSA Sławomir Wojciechowski wskazał, że dla skuteczności zarzutu podważającego bezstronność sędziego z uwagi na procedurę powołania należy dowieść, że sędzia nie gwarantuje minimalnego standardu w tym zakresie. Niezbędne jest wykazanie realności takiego niebezpieczeństwa, a nadto związku przyczynowego między rozstrzygnięciem konkretnej sprawy, a zakresem i charakterem stwierdzonych uchybień (wyrok Sądu Najwyższego z 23 listopada 2023 r., III KS 59/23). Okoliczności towarzyszące powołaniu, jak i postępowanie po powołaniu nie mogą być powoływane w sposób abstrakcyjny, ale muszą być skonkretyzowane. W sytuacji, gdy wniosek nie zawiera żadnego odniesienia do wymogów niezawisłości i bezstronności w zakresie okoliczności towarzyszących powołaniu, ani do zachowania konkretnego sędziego po powołaniu, nie wskazuje żadnego związku przyczynowego między kwestionowanym przez Wnioskodawcę standardem bezstronności, a okolicznościami przedmiotowej sprawy, nie wskazuje żadnych dowodów z uwzględnieniem przedmiotu sprawy, a poprzestaje jedynie na wskazaniu, w ocenie Wnioskującego, nieprawidłowości powołania, to jest brak formalnych, a nie też materialnych kwalifikacji kandydata, które to wskazanie ma charakter ogólny i subiektywny, przyjąć należy, że wniosek taki nie spełnia tzw. wymagań, o których mowa w art. 5a par 5 pkt 1 i pkt 2 p.u.s.a. W piśmie z 27 października 2025 r. s. NSA Sławomir Wojciechowski złożył uzupełniające wyjaśnienia wnosząc alternatywnie o odrzucenie z przyczyn formalnych wniosku o stwierdzenie wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 5a par 1 p.u.s.a. oraz o oddalenie wniosku o wyłączenie od rozpoznania sprawy o sygn. akt III OSK 2914/22 jako całkowicie bezpodstawnego i nie mającego oparcia w przepisach prawa. Wskazał, że we wniosku z 3 października 2025 r. brak jest przytoczenia okoliczności, do których zobowiązuje art. 5a § 5 pkt 1 i pkt 2 p.u.s.a. 1.5. Sędzia NSA Mirosław Wincenciak nie złożył wyjaśnień. 1.6. Zarządzeniem z 9 października 2025 r., Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej zarządziła losowanie składu sędziowskiego. Natomiast Zarządzeniem z 16 października 2025 r. zawiadomiono Wnioskodawcę o wylosowanym składzie sędziowskim. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Wnioski nie zasługują na uwzględnienie. 2.2. Obydwa zostały złożone na podstawie art. 5a § 2 p.u.s.a., czyli stanowią wnioski o stwierdzenie wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 5a § 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 5a § 1 p.p.s.a. dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w art. 5a § 3 powołanej ustawy, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. W pierwszej kolejności zbadać należy, czy wnioski te spełniają wymogi formalne określone w art. 5a § 5 p.u.s.a., zgodnie z którym wniosek taki powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać: 1) żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w § 1; 2) przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Wnioski zawierają żądanie stwierdzenia, że w sprawie zachodzą wobec sędziów NSA Sławomira Wojciechowskiego oraz Mirosława Wincenciaka przesłanki wskazane w art. 5a § 1 p.u.s.a. oraz przytaczają okoliczności uzasadniające żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Okoliczności te, wskazywane przez wnioskodawcę, dotyczą powołania obydwu sędziów na urząd sędziego NSA przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie ustawy o zmianie ustawy o KRS z 2017 r. i postępowania sędziów po powołaniu. Koncentrują się na wskazywaniu na fakt otrzymania nominacji na sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego po wdrożeniu tzw. reformy wymiaru sprawiedliwości przeprowadzanej przez uprzednią władzę polityczną, dewastującą niezawisłość sędziowską, a także odpowiedzialną za represje wobec niezawisłych sędziów przeciwstawiającym się tym zmianom oraz dalsze orzekanie w składach NSA pomimo licznych, jednoznacznych orzeczeń sądów polskich i europejskich, które ukształtowały jednoznaczną linię orzeczniczą w zakresie statusu sędziów powołanych przez "neo-KRS" oraz braku niepowstrzymania się przez sędziów od dalszego orzekania do czasu przeprowadzenia zmian legislacyjnych usuwających wady procesowe określone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE") z 21 grudnia 2023 r., C-718/21 oraz w wyroku pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: "ETPCz") z 23 listopada 2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce. 2.3. Badając spełnienie warunków formalnych, o których mowa w art. 5a § 5 p.u.s.a., dodatkowo odnieść się należy do żądania sędziego Sławomira Wojciechowskiego, który wniósł o odrzucenie wniosku. Faktem jest, że w żadnej części wniosków nie wyodrębniono wyraźnie takich elementów, które zostały wskazane w punktach pierwszym i drugim powołanego przepisu. Jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego sprawę, wymogów formalnych określonych w powołanym przepisie nie można rozumieć jako obowiązek zastosowania określonego sformułowania, np. "żądam stwierdzenia, że w sprawie (tu określenie sygnatury sprawy) zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a." Takie rozumienie powołanego przepisu byłoby nadmiernym i niczym nieuzasadnionym formalizmem. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego do spełnienia wymogu określonego w art. 5a § 5 pkt 1 p.u.s.a. wystarczające jest stwierdzenie, że konkretny sędzia nie jest niezawisły i bezstronny oraz powołanie się na przesłanki, odpowiadające przesłankom, o których mowa w art. 5a § 1 powołanej ustawy. Podobnie nie sposób wymagać, aby przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie zostało wyraźnie wyodrębnione w treści wniosku z użyciem sformułowań zawartych w art. 5a § 5 pkt 2 p.u.s.a. Dodatkowo w odniesieniu do tego wymogu formalnego powstaje zagadnienie, czy chodzi o okoliczności i dowody rzeczywiście uzasadniające żądanie, czy o okoliczności i dowody zdaniem wnioskodawcy uzasadniające żądanie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest oczywiste, że chodzi o te drugie okoliczności i dowody. Mając to na uwadze należy przyjąć, że w tym przypadku wystarczające jest wskazanie w piśmie procesowym okoliczności, które w ocenie wnioskodawcy uzasadniają żądanie i dowodówy, które w jego ocenie wykazują powołane okoliczności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego za taką wykładnią przemawia także to, że jak dowodzi dotychczasowa praktyka orzecznicza, na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego o odrzuceniu wniosku, o którym mowa w art. 5a § 2 p.u.s.a., w tym odrzucenie z powodu niespełnienia przez wniosek wymagań określonych w art. 5a § 4 tej ustawy, nie przysługuje środek zaskarżenia (por. np. postanowienie NSA z 20 września 2022 r., sygn. akt II GSK 1396/22, publ. CBOSA). Z kolei, jak wynika z art. 5a § 16 p.u.s.a., od postanowienia wydanego na skutek rozpoznania takiego wniosku, niezależnie od tego, czy został on rozpoznany przez wojewódzki sąd administracyjny, czy Naczelny Sąd Administracyjny, służy zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tym samym merytoryczne rozpoznanie wniosku, dające stronie możliwość złożenia zażalenia w razie jego oddalenia, jest pożądanym standardem, gdyż umożliwia rozpoznanie żądania dotyczącego tak istotnej kwestii, jak niezawisłość i bezstronność sędziego wchodzącego w skład sądu mającego rozpoznać sprawę co do istoty, w dwóch instancjach. 2.4. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że wnioski zawarte w piśmie z 3 października 2025 r. spełniają wymogi określone w art. 5a § 5 p.u.s.a., tak co do osoby sędziego Sławomira Wojciechowskiego jak i sędziego Mirosława Wincenciaka. Podniesiono w nich wobec dwóch sędziów zarzut braku niezawisłości i bezstronności z powołaniem się na przesłanki, odpowiadające przesłankom, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a. Tym samym zażądano stwierdzenia, że wskazane przesłanki zachodzą. Przytoczono też okoliczności mające uzasadniać to żądanie, wskazano czego dotyczy sprawa, w której wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności został złożony, oraz wskazano obawy Uczestników postępowania związane z procedurą nominacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego i wyrażono stanowisko, że "ze względu na swoistą wdzięczność lub nawet podświadome poczucie zawdzięczania awansu nowo ukształtowanej, upolitycznionej machinie promocji sędziów, które to poczucie może odczuwać w związku ze swoim awansem, nie dają oni w niniejszej sprawie gwarancji niezawisłości - pozwalających wykluczyć w przekonaniu jednostek, wszelką uzasadnioną wątpliwość co do jej niepodatności na czynniki zewnętrzne oraz jej neutralności względem ścierających się przed nią interesów". Ponadto jako zasadniczą okoliczność mającą uzasadniać żądanie według Wnioskodawców jest argumentacja, że sędziowie objęci wnioskiem nie spełniają standardu niezawisłości i bezstronności z uwagi na fakt powołania na stanowisko sędziego NSA na wniosek KRS ukształtowanej przepisami ustawy o zmianie ustawy o KRS z 2017 r. Z kolei wskazanie dowodów, mających wykazywać te okoliczności, to zawarte we wniosku w istocie fakty notoryjne, dotyczące uchwał z 8 listopada 2018 r. o nr 531/2018 oraz z 21 marca 2024 r. o nr 216/2024, które są powszechnie dostępne. Nie oznacza to jednak, że nie mają one waloru dowodu, gdyż w istocie dokumentują jeden z etapów, istotnych z punktu widzenia Wnioskodawców, a dotyczących powołania na stanowisko sędziego NSA. 2.5. Przechodząc do merytorycznej oceny wniosków należy wskazać, że z treści art. 5a § 1 p.u.s.a. wynika, że badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności powinno zostać przeprowadzone przede wszystkim z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i z uwzględnieniem jego postępowania po powołaniu. Te dwa czynniki powinny być ocenione pod kątem tego, czy w okolicznościach sprawy, w której sędzia ma orzekać, z uwzględnieniem charakteru tej sprawy oraz z uwzględnieniem okoliczności dotyczących strony postępowania (z wyjątkiem organu administracji) standard niezawisłości lub bezstronności może być naruszony. Z powołanego przepisu wynika, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego muszą być uwzględnione łącznie z postępowaniem sędziego po powołaniu. Ustawodawca bowiem wskazując na te dwa czynniki użył koniunkcji. Ponadto te dwa czynniki ustawodawca powiązał z okolicznościami danej sprawy - konkretnie z jej charakterem oraz okolicznościami dotyczącymi podmiotu składającego wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności. Oznacza to, że przy ocenie zachowania standardu niezawisłości i bezstronności nie można oprzeć się jedynie na okolicznościach towarzyszących powołaniu sędziego. Tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podważenie niezawisłości lub bezstronności sędziego nie może opierać się jedynie na stwierdzeniu, że sędzia został powołany na wniosek KRS ukształtowanej przepisami ustawy o zmianie ustawy o KRS z 2017 r. Wymagane jest powołanie innych jeszcze, wyżej wskazanych okoliczności. Przepis art. 5a § 1 p.u.s.a. wyznacza ramy prawne działania sądu w sprawie inicjowanej tym wnioskiem, których zakres zobowiązuje do badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z punktu widzenia okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu w relacji do okoliczności sprawy, których kontekst (odnoszący się do charakteru samej sprawy oraz samego wnioskodawcy) mógłby uzasadniać ocenę odnośnie do zaistnienia (potencjalnego) ryzyka naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności mającego wpływ na wynik sprawy. 2.6. Prawo do bezstronnego i niezawisłego sądu jest konstytucyjnym, publicznym prawem podmiotowym w każdej sprawie sądowej. Zgodnie bowiem z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm., dalej: "Konstytucja RP:), "Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd". W umowach międzynarodowych prawo to zagwarantowano w art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, dalej powoływana jako: "Europejska Konwencja Praw Człowieka"). O prawie do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy stanowi także prawo unijne w art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C z 2007 r. Nr 303/1, dalej: "KPP"). Z kolei Traktat o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864 ze zm., dalej: "TUE") w art. 19 ust. 1 stanowi, że Państwa Członkowskie ustanawiają środki zaskarżenia niezbędne do zapewnienia skutecznej ochrony sądowej w dziedzinach objętych prawem Unii. Naczelny Sąd Administracyjny wyraża także pogląd, że przepisy art. 5a oraz art. 5 § 1c p.u.s.a., wprowadzone do porządku prawnego 15 lipca 2022 r., należy uznać – przy tym wraz ze zmianą art. 5 p.u.s.a. z 14 lutego 2020 r., która polegała na dodaniu do niego § 1a i § 2b - za niedoskonałą w swojej formie konsekwencję zmian wynikających z ustawy o zmianie ustawy o KRS z 2017 r., która wynika z kwestionowania w orzecznictwie sądów międzynarodowych i krajowych statusu sędziów powoływanych na wniosek KRS w składzie ukształtowanym wymienioną ustawą nowelizującą, a więc w składzie niezgodnym z Konstytucją RP (zob. np.: wyrok Wielkiej Izby TSUE z 19 listopada 2019 r. w sprawach połączonych C-585/18, C-624/18 i C-625/18; wyroki ETPCz: z 22 lipca 2021 r., skarga nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z 8 listopada 2021 r., skargi nr 49868/19 i 57511/19 Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce; z 3 lutego 2022 r., skarga nr 1469/20, Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce; z 23 listopada 2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21; wyrok Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2019 r., sygn. akt III Po 7/18; zob. również A. Gomułowicz, Rysa na obliczu Temidy, "Kwartalnik Prawa Podatkowego" 2022 nr 2, s. 29 i n.; Z. Kmieciak, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 3626/21, "Państwo i Prawo" 2022 z. 4, s. 158 i n.; J. Chlebny, W Chróścielewski, Test niezawisłości i bezstronności sędziego – forma przeciwdziałania kryzysowi w sądownictwie administracyjnym, Państwo i Prawo z 2024 r., z. 6). 2.7. Podkreślenia również wymaga, że TSUE w wyroku z 22 lutego 2022 r., w sprawie C-562/21 (publ. Dz.U.UE.C.2022/165/21), w odniesieniu do kryteriów naruszenia prawa podstawowego do sądu ustanowionego na mocy ustawy w rozumieniu art. 47 akapit drugi KPP stwierdził, że nie każda nieprawidłowość w ramach powołania sędziów może być uznana za stanowiącą takie naruszenie. W ocenie Trybunału nieprawidłowość zaistniała przy powołaniu sędziów w ramach danego systemu sądownictwa skutkuje takim naruszeniem w szczególności, gdy ta nieprawidłowość ma taki charakter i wagę, że stwarza ona rzeczywiste ryzyko, iż pozostałe władze, w szczególności władza wykonawcza, będą mogły skorzystać z nienależnych im uprawnień w sposób zagrażający prawidłowości skutku, do którego prowadzi procedura powołania, wzbudzając w ten sposób w przekonaniu jednostek uzasadnione wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności danego sędziego lub danych sędziów. Trybunał podkreślił, że stwierdzenie związane z istnieniem naruszenia wymogu dotyczącego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy oraz ze skutkami takiego naruszenia zależy od całościowej oceny określonej liczby okoliczności, które, rozpatrywane łącznie, przyczyniają się do powstania, w przekonaniu jednostek, uzasadnionych wątpliwości dotyczących niezawisłości i bezstronności sędziów. W innym z orzeczeń TSUE stwierdził, że "okoliczność, iż organ taki jak krajowa rada sądownicza, uczestniczący w procesie powoływania sędziów, składa się w przeważającej mierze z członków wybranych przez władzę ustawodawczą, nie może sama w sobie prowadzić do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości sędziów wyłonionych w tym procesie (zob. podobnie wyrok z 9 lipca 2020 r., Land Hessen, C-272/19, EU:C:2020:535, pkt 55, 56). Niemniej jednak z orzecznictwa Trybunału, a w szczególności z wyroku A.K. i in. oraz wyroku A.B. i in., wynika również, że możliwe jest dojście do innego wniosku, jeżeli ta sama okoliczność, w połączeniu z innymi istotnymi czynnikami i warunkami, w jakich dokonano tych wyborów, prowadzą do powstania takich wątpliwości" (por. wyrok TSUE z 15 lipca 2021 r., Komisja v. Polska, sygn. akt C-791/19, publ. DZ.U.EU:C:2021:596, pkt 103). Wobec dostrzeganych przez Naczelny Sąd Administracyjny ułomności oraz (konstytucyjnych i unijnych) deficytów przywołanych rozwiązań prawnych, badanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności, o którym mowa w art. 5a p.u.s.a., aby mogło być uznane za efektywne i czyniące zadość koniecznym oczekiwaniom, gdy chodzi o jego rezultat, nie może abstrahować od znaczenia konsekwencji wynikających z już wypracowanych w tej mierze w orzecznictwie sądowym modelowych konstrukcji tzw. "testów niezawisłości i bezstronności" (zob. zwłaszcza: wyrok Wielkiej Izby ETPCz z 1 grudnia 2020 r., nr sprawy 26374/18 Asradsson; wyrok TSUE z 6 października 2021 r., sygn. akt C–487/19; uchwała Sądu Najwyższego w składzie połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20; uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22). Podkreślenia wymaga, że w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22 – odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu przywołanej uchwały połączonych trzech Izb Sądu Najwyższego – przypomniano, że mechanizm kontroli standardu niezawisłości i bezstronności powinien polegać na ocenie zarówno stopnia wadliwości poszczególnych postępowań konkursowych, jak też okoliczności odnoszących się do samych sędziów biorących w nich udział oraz charakteru spraw, w których orzekają (orzekały) sądy z ich udziałem, co oznacza, że przy ocenie wpływu wadliwości procesu powołania na urząd sędziego na dochowanie standardu bezstronności i niezawisłości sądu orzekającego z udziałem takiego sędziego konieczne jest uwzględnienie całego zespołu rozmaitych kryteriów. Mianowicie: – w przypadku sądów wyższego szczebla w strukturze organizacyjnej organów wymiaru sprawiedliwości za obowiązujący trzeba przyjąć wyższy poziom wymagań w zakresie minimalnych warunków bezstronności i niezawisłości; – rozróżnić należy sytuacje, w których oceniane powołanie nastąpiło po raz pierwszy na urząd sędziego, oraz w których wiązało się z objęciem kolejnego urzędu przez sędziego, w sądzie wyższego rzędu (uwzględnienie charakteru awansu - jak szybko do niego doszło, na jakie stanowisko awansował dany sędzia); – przy dokonywaniu tej oceny znaczenie mogą mieć szczególne okoliczności dotyczące samego sędziego (np. zaangażowanie sędziego bezpośrednio przed powołaniem na urząd w jednostkach podległych Ministrowi Sprawiedliwości lub innych organach władzy wykonawczej lub Krajowej Radzie Sądownictwa – w okresie, w którym kierownictwo organów zwierzchnich tych jednostek kształtowane było przez większość parlamentarną uchwalającą o zmianie ustawy o KRS z 2017 r.; - stosunek sędziego do dokonywanych zmian, publicznie wyrażany zarówno w procedurze konkursowej, jak i później, zwłaszcza w zakresie akceptacji niekonstytucyjnych działań organów władzy wykonawczej wobec sądów, czy akceptacji utraty przez Krajową Radę Sądownictwa przymiotu niezależności; – wpływ na ocenę bezstronności i niezawisłości sędziego może mieć również stwierdzenie innych wadliwości postępowania konkursowego, takich jak np.: zaniechanie wyłączenia się poszczególnych członków KRS z postępowania prowadzonego wobec osób z nimi powiązanych; pozytywne rozstrzyganie konkursów na urząd sędziego na rzecz osób uzyskujących awanse o charakterze administracyjnym w strukturze sądownictwa w drodze arbitralnych decyzji Ministra Sprawiedliwości; - szczególny brak transparentności procedur konkursowych; uzyskanie wskazania KRS na urząd sędziego przy braku opinii organów samorządu sędziowskiego lub po uzyskaniu opinii wyraźnie ukazującej brak poparcia kandydatury lub wskazanie osoby o oczywiście mniejszych kompetencjach w stosunku do innych osób startujących w konkursie; – wobec strukturalnego uzależnienia Krajowej Rady Sądownictwa od władzy politycznej, większe wątpliwości co do dochowania standardów bezstronności i niezawisłości będą występować wówczas, gdy w danej sprawie sąd miałby orzekać w kwestiach istotnych z punktu widzenia tej władzy. Odwołując się wprost do stanowiska Sądu Najwyższego, Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale I FPS 3/22 zauważył również, że pewne okoliczności mogą wskazywać, że mimo wadliwości procedury powołania co do konkretnego sędziego zachowany został minimalny standard warunkujący postrzeganie sądu jako bezstronnego i niezawisłego, w szczególności w sytuacji, w której dana osoba spełniałaby obowiązujące kryteria wskazania na urząd sędziego także w poprawnie ukształtowanej procedurze postępowania przed Krajową Radą Sądownictwa. Jednocześnie należy podkreślić, że decydującego znaczenia dla badania niezawisłości i bezstronności sędziego w ramach procedury z art. 5a p.u.s.a. nie mogą mieć wypowiedzi orzecznicze TSUE dotyczące organu sądowego ostatniej instancji nie spełniającego wymogów dotyczących niezawisłości i bezstronności in genere. Dotyczą one bowiem statusu i orzeczeń Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego (np. wyrok TSUE z 4 września 2025 r., w sprawie C-225/22, publ. Dz.U.UE.C.2025/5547) oraz niezależności Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego (np. wyrok TSUE z 15 lipca 2021 r., w sprawie C-791/19, publ. Dz.U.UE.C.2021/382/2). 2.8. Na gruncie rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że Uczestnicy postępowania, którzy złożyli wniosek o wyłączenie, poza faktem powołania sędziów NSA Sławomira Wojciechowskiego oraz Mirosława Wincenciaka na wniosek KRS ukształtowanej przepisami ustawy o zmianie ustawy o KRS z 2017 r., powołali się na ich świadomy udział w tej procedurze i przyjęcie nominacji pomimo niezgodności z prawem procedury nominacyjnej, a także dodatkowo na niepowstrzymywanie się tych sędziów od orzekania w sprawach, z uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych usuwających wady procesowe określone w wyroku TSUE w sprawie C-C-718/21 oraz w wyroku pilotażowym ETPCz z 23 listopada 2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21). Dla tak sformułowanej argumentacji za szczególnie istotne należy uznać wskazania co do testu niezależności i bezstronności sformułowane w wyroku ETPCz z 19 grudnia 2020 r., w sprawie Astradsson przeciwko Islandii (skarga nr 26374/18). Sformułowano w niej "trzystopniowy test", który ma znajdować zastosowanie w każdej sprawie, gdzie pojawi się wątpliwość co do prawidłowości powołania orzekającego w niej sędziego. Test ten wymaga zbadania, czy: 1) w procesie powoływania sędziego doszło do naruszenia "prawa krajowego"; 2) naruszenie to miało dostatecznie poważny charakter; 3) zostało ono ustalone i naprawione na szczeblu sądów krajowych. O ile w świetle orzecznictwa TSUE można przyjąć, że z uwagi na wadliwy charakter powołania nowego składu KRS w trybie ustawy o zmianie ustawy o KRS z 2017 r. spełnione zostały dwa pierwsze warunki, o tyle konieczne jest także zbadanie drogi powołania danego sędziego na szczeblu krajowym i możliwości sanowania powyższych mankamentów na gruncie krajowego postępowania. Należy zauważyć, że w przywołanym już powyżej wyroku w sprawie C-562/21, TSUE wypowiedział pogląd, że stwierdzenie związane z istnieniem naruszenia wymogu dotyczącego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy oraz ze skutkami takiego naruszenia zależy od całościowej oceny określonej liczby okoliczności, które rozpatrywane łącznie, przyczyniają się do powstania, w przekonaniu jednostek, uzasadnionych wątpliwości dotyczących niezawisłości i bezstronności sędziów. Z kolei, jak wskazał L. Garlicki w artykule: "Trybunał Strasburski a kryzys polskiego sądownictwa. Uwagi na tle wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 19.12.2020 r., Ástráđsson przeciwko Islandii" (publ. Przegląd Sądowy 2021/4/5-22), w warunkach polskich w przypadku stosowania tzw. testu Astradssona, "Konieczne może się również okazać badanie konkretnych okoliczności w poszczególnych sprawach rozstrzyganych z udziałem sędziów powołanych na wniosek »nowej« KRS. Pozwoli to na indywidualizację powagi naruszenia »prawa do sądu«, stosownie do proponowanych wyżej kryteriów. Wymagać będzie dokonania przez sąd zarówno oceny realiów procedury powołania konkretnego sędziego, jak też ustalenia ewentualnych politycznych elementów rozpoznawanej sprawy". W wyroku TSUE z 22 lutego 2022 r., w sprawie C-562/21 (publ. Dz.U.UE.C.2022/165/21), stwierdzono, że okoliczność, iż organ taki jak KRS, uczestniczący w procesie powoływania sędziów, składa się w przeważającej mierze z członków wybranych przez władzę ustawodawczą, nie może sama w sobie prowadzić do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości sędziów wyłonionych w tym procesie. Trybunał opowiedział się za kompleksowym podejściem, wskazując, że inaczej może być w przypadku, gdy okoliczność ta, w połączeniu z innymi istotnymi czynnikami i warunkami, w jakich dokonano tych wyborów, prowadzi do powstania takich wątpliwości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie wskazań płynących z wyroku ETPCz z 1 grudnia 2020 r., w sprawie Astradsson, systemowe wady związane z powołaniem sędziego na pełniony urząd mogą na użytek danej sprawy zostać "naprawione" poprzez przeprowadzenie testu badania niezawisłości i bezstronności sędziego w oparciu o art. 5a p.u.s.a. Sama okoliczność udziału w postępowaniu nominacyjnym przed organem takim jak KRS w składzie ustanowionym na podstawie ustawy o zmianie ustawy o KRS z 2017 r. nie może automatycznie stanowić o uzasadnionych wątpliwościach co do niezawisłości i bezstronności powołanych w ten sposób sędziów. Również w wyroku z 19 lutego 2026 r., Simoncini przeciwko San Marino (skarga 14396/24), pkt 125, ETPCz potwierdził, że przy rozstrzyganiu spraw, których przedmiotem jest prawidłowość powołania sędziego konieczne jest uwzględnienie zasady nieusuwalności sędziów w trakcie ich kadencji, która jest powszechnie uznawana za nieodłączny element niezależności sędziów – stanowiącej warunek wstępny praworządności oraz zasady, zgodnie z którą członkowie wymiaru sprawiedliwości powinni korzystać – podobnie jak inni obywatele – z ochrony przed arbitralnością ze strony władzy ustawodawczej i wykonawczej, a jedynie nadzór niezależnego organu sądowego nad legalnością środka takiego jak odwołanie ze stanowiska może zapewnić skuteczność takiej ochrony. 2.9. Przechodząc do szczegółów oceny wniosku wobec poszczególnych sędziów, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego mając na względzie przedstawione wyżej uwarunkowania prawne z art. 5a § 1 p.u.s.a., wskazane przez Uczestników postępowania okoliczności nie stanowią podstawy do przyjęcia, że w odniesieniu do sędziego NSA Mirosława Wincenciaka zachodzi naruszenie standardu niezawisłości lub bezstronności. Faktem jest, że sędzia NSA Mirosław Wincenciak został powołany na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek KRS ukształtowanej przepisami ustawy o zmianie ustawy o KRS z 2017 r. (uchwała KRS nr 531/2018 z 8 listopada 2018 r.). Jednakże jak wynika z akt osobowych sędziego, przed powołaniem na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego od 21 lipca 2009 r. pełnił on urząd sędziego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku. Z ocen okresowych sędziego WSA Mirosława Wincenciaka wynikało bardzo dobre przygotowanie do rozstrzygania spraw, ponadprzeciętna wydajność pracy i terminowość w sporządzaniu uzasadnień, a także wysoka stabilność orzecznictwa. Wcześniej wykonywał zawód radcy prawnego od 18 czerwca 2004 r. do dnia powołania na stanowisko sędziowskie. W 1995 r. ukończył studia magisterskie w zakresie historii na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego - Filia w Białymstoku, z wynikiem bardzo dobrym, a w 1996 r. ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego - Filia w Białymstoku. W latach 1994-1998 był radnym (w tym w latach 1995-1998 Przewodniczącym) Rady Miejskiej [...]. Odbył także aplikację prokuratorską i w listopadzie 1998 r. złożył egzamin prokuratorski z wynikiem bardzo dobrym. W latach 1998-2009 był członkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku. W 2006 r. uzyskał stopień naukowy doktora nauk prawnych w zakresie prawa, a tytuł rozprawy doktorskiej brzmiał: "Sankcje administracyjne i ich stosowanie". Od stycznia 2007 r. jest adiunktem w Katedrze Prawa Administracyjnego Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku. W okresie od stycznia do grudnia 2012 r. na wniosek Prezesa Izby Ogólnoadministracyjnej NSA został oddelegowany przez Prezesa NSA do orzekania w Izbie Ogólnoadministracyjnej NSA, w wymiarze jednej sesji w miesiącu. W takim samym wymiarze został oddelegowany do orzekania w NSA w okresie od stycznia 2014 r. do czerwca 2017 r., a następnie w wymiarze dwóch sesji w miesiącu do grudnia 2017 r. Od stycznia 2018 r. orzekał w NSA w ramach stałej delegacji w pełnym wymiarze. Ponadto w okresie delegacji na wniosek Dyrektor Biura Orzecznictwa NSA przez okres dwóch lat pełnił jako sędzia WSA obowiązki Naczelnika Wydziału w Biurze Orzecznictwa NSA. W ocenie kwalifikacyjnej sporządzonej na zlecenie Prezesa NSA, w trakcie procedury nominacyjnej do NSA zapoczątkowanej przed wejściem w życie przepisów ustawy o zmianie ustawy o KRS z 2017 r., jego kandydatura na stanowisko sędziego NSA została oceniona jako bardzo dobra. Podkreślono w niej rozległą, interdyscyplinarną wiedzę z różnych dziedzin prawa administracyjnego i wysoką wiedzę historyczną. Uzyskał w trakcie trwania tej procedury także opinie, stanowiące rekomendacje: od Wiceprezes NSA Dyrektor Biura Orzecznictwa sędzi NSA Marii Wiśniewskiej, sędziego NSA Artura Mudreckiego oraz wiceprezesa WSA w Białymstoku. Podkreślano w nich nie tylko kwalifikacje merytoryczne, lecz również cechy osobowościowe sędziego Mirosława Wincenciaka. W procedurze nominacyjnej na posiedzeniu Zgromadzenia Ogólnego Sędziów NSA z 24 września 2018 r. oddano na sędziego Mirosława Wincenciaka 45 głosów "za", 11 głosów "przeciw" i 2 głosy "wstrzymujące się". Była to najwyższa liczba głosów popierających kandydatów na urząd sędziego NSA oddanych tego dnia spośród wszystkich kandydatów opiniowanych przez ten organ NSA. 2.10. Powołanie sędziego Mirosława Wincenciaka do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego NSA stanowiło wobec tego naturalną konsekwencję pełnienia od wielu lat w sposób należyty urzędu na stanowisku sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wcześniej pracował jako radca prawny oraz na stanowisku członka SKO w Białymstoku, czyli związanym ze stosowaniem prawa administracyjnego, a wcześniej także przez ponad dwa lata na stanowisku związanym z tworzeniem prawa miejscowego. Zauważyć należy, że niezbędnym warunkiem powołania na urząd sędziego NSA było zgłoszenie swej kandydatury na wolne stanowisko i uzyskanie rekomendacji KRS. Procedura ta została w przypadku sędziego Mirosława Wincenciaka zapoczątkowana przed wejściem w życie przepisów ustawy o zmianie ustawy o KRS z 2017 r. Nie można wobec tego czynić sędziemu zarzutu, że z przyczyn od niego niezależnych wymagany wniosek o powołanie na stanowisko sędziego NSA musiał pochodzić od KRS ukształtowanej przepisami tej ustawy, co do niezależności której od władzy wykonawczej i ustawodawczej rzeczywiście mogą zachodzić uzasadnione wątpliwości. W ocenie NSA rozpoznającego sprawę brak jakichkolwiek podstaw, aby zakładać, że sędzia NSA Mirosław Wincenciak wykorzystał sposób powołania członków KRS, o których mowa w art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ukształtowany przepisami ustawy o zmianie ustawy o RS z 2017 r., w celu uzyskania powołania na stanowisko sędziego NSA. Brak też jakichkolwiek podstaw do tego, aby zakładać, że sędzia NSA Mirosław Wincenciak będzie się kierował podczas orzekania nieuprawnionym interesem którejkolwiek ze stron postępowania. W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wpłynie na niezawisłość i bezstronność sędziego Mirosława Wincenciaka, podnoszony przez Uczestników postępowania udział w procedurze konkursowej przed nową KRS ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy o zmianie ustawy o KRS z 2017 r., fakt otrzymania nominacji na sędziego NSA po wdrożeniu tzw. reformy wymiaru sprawiedliwości przeprowadzanej przez uprzednią władzę polityczną, a także niepowstrzymania się od orzekania z uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych usuwających wady procesowe wynikające ze wskazanych wyroków ETPCz i TSUE. Sam tylko fakt uczestnictwa w takiej procedurze i brak powstrzymywania się od orzekania po wyrokach sądów europejskich żadną miarą nie przekłada się na związek z niniejszą sprawą czy ze stronami postępowania, tak w kontekście przesłanek z art. 5a p.u.s.a., jak też z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, art. 47 KPP i art. 19 ust. 1 TUE. Podkreślenia wymaga, że sędzia NSA Mirosław Wincenciak pozostawał w swojej dotychczasowej pracy w instytucjach publicznych na stanowiskach związanych z uchwalanie i stosowaniem prawa administracyjnego. Sama okoliczność uczestnictwa w wadliwej procedurze z uwagi na status obecnej KRS sama w sobie nie może świadczyć o wątpliwościach co do bezstronności i niezależności sędziego Mirosława Wincenciaka, skoro spełniał on wymagania wpierw do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego, a obecnie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. W świetle powyższych argumentów udział Mirosława Wincenciaka w ułomnej procedurze powołania na sędziego NSA nie mógł wykluczyć pozytywnego wyniku testu niezawisłości i bezstronności. W całym okresie pracy sędziego NSA Mirosława Wincenciaka uczestniczył on w wydaniu orzeczeń NSA w ponad 330 sprawach (bez okresu delegacji). Nie stwierdzono, by w którejkolwiek z nich sąd w trybie art. 5a p.u.s.a. uznał, że nie spełnia on wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu. Nie stwierdzono także, by w tym okresie doszło do wyłączenia sędziego z innych przyczyn. Jak wskazano w wyroku NSA z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2372/21, "za uznaniem sędziego administracyjnego za sędziego europejskiego przemawia to, że określone prawem krajowym warunki materialne i zasady proceduralne dotyczące jego powołania – nawet w sytuacji będących efektem zmian dokonanych ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw wywołującą uzasadnione wątpliwości co do konstytucyjności Krajowej Rady Sądownictwa – nie muszą ani powodować zależności sędziego od władzy ustawodawczej czy władzy wykonawczej, ani budzić wątpliwości co do jego bezstronności, a tym samym nie dają podstaw do przyjęcia, że taki sędzia nie jest sędzią niezawisłym i bezstronnym, czyli dającym rękojmię realizacji prawa do sądu". Argumentów przeciwnych nie dostarcza także, jak wskazano powyżej, orzecznictwo ETPCz i TSUE, które zachowuje spójność ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie. Bezpodstawne bowiem jest założenie zakładające automatyczny wpływ okoliczności natury ustrojowej na przeświadczenie strony postępowania sądowoadministracyjnego o niezachowaniu przez sędziów przymiotów niezawisłości i niezależności. Uczestnicy postępowania we wniosku o wyłącznie sędziego w istocie nie zidentyfikowali żadnych konkretnych okoliczności, które miałyby świadczyć o istnieniu zależności sędziego Mirosława Wincenciaka od władzy wykonawczej bądź ustawodawczej. W rozpatrywanej sprawie Wnioskodawcy kwestionują status sędziego, mimo że jego dotychczasowa praca zawodowa i prezentowana postawa pozwalają uznać formułowane wobec niego zarzuty braku niezawisłości i bezstronności za bezpodstawne. Wniosek dotyczy wyłącznie wad procesu nominacyjnego przeprowadzanego z udziałem KRS ukształtowanej przepisami ustawy o zmianie ustawy o KRS z 2017 r. Opiera się on wyłącznie na założeniu, że zmiana w dokonywaniu wyboru sędziowskiej części tego organu przez parlament, nie zaś – jak przed 2018 r. – przez sędziów, jest przesłanką uznania, że nie są skuteczne powołania sędziowskie dokonane po tej dacie, co jednak nie znajduje bezpośredniego wpływu na okoliczności związane z wymogami niezawisłości i bezstronności sędziego wynikającymi z art. 5a p.u.s.a. Należy także podkreślić, że wiedza i doświadczenia zawodowe są podstawowymi determinantami niezależności i bezstronności sędziego Mirosława Wincenciaka, których to przymiotów nie można zakwestionować. 2.11. Także co do oceny wniosku sformułowanego wobec sędziego NSA Sławomira Wojciechowskiego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na względzie przedstawione wyżej uwarunkowania prawne z art. 5a § 1 p.u.s.a., należy przyjąć, że wskazane przez Uczestników postępowania okoliczności nie stanowią podstawy do stwierdzenia, iż w tym przypadku zachodzi naruszenie standardu niezawisłości lub bezstronności. Również w tym przypadku bezsporne jest, że sędzia NSA Sławomir Wojciechowski został powołany na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek KRS ukształtowanej przepisami ustawy o zmianie ustawy o KRS z 2017 r. (uchwała KRS nr 216/2024 z 21 marca 2024 r.). Jednakże jak wynika z akt osobowych sędziego, przed powołaniem na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego od 17 sierpnia 2004 r. pełnił on urząd sędziego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi. Wcześniej w 1988 r. ukończył wyższe studia prawnicze na Uniwersytecie Łódzkim, uzyskując tytuł magistra. Od 1 września 1988 r. do 30 października 1990 r. odbywał etatową aplikację sądową w okręgu Sądu Wojewódzkiego w Łodzi. Od 30 listopada 1990 r. jako asesor sądowy wykonywał powierzone obowiązki orzecznicze w Sądzie Rejonowym w Łodzi, a od 14 grudnia 1992 r. do 26 października 2000 r. orzekał jako sędzia sądu rejonowego. Od 26 października 2000 r. pełnił urząd sędziego Sądu Okręgowego w Łodzi. W okresie pełnienia urzędu w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi sędzia NSA Sławomir Wojciechowski orzekał w sprawach z zakresu: budownictwa, gospodarki mieniem, gospodarki wodnej, komunalizacji mienia, środowiska, zagospodarowania przestrzennego, rolnictwa i leśnictwa, wywłaszczenia, kościołów, przejęcia mienia, pomocy społecznej, kombatantów, kultury fizycznej, kultury i sztuki, ochrony danych osobowych, informacji publicznej, ochrony informacji niejawnych. Z danych dotyczących okresu tej pracy wynikają okoliczności związane ze stabilnością orzecznictwa i terminowością sporządzanych uzasadnień. W okresie od 1 marca 2007 r. do 1 lutego 2021 r. pełnił funkcję Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W okresie od 1 lutego 2006 r. do 31 marca 2006 r. był oddelegowany do orzekania w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. Począwszy od stycznia 2013 r. do stycznia 2014 r. na wniosek Prezesa Izby Ogólnoadministracyjnej NSA został oddelegowany przez Prezesa NSA do orzekania w Izbie Ogólnoadministracyjnej NSA, w wymiarze jednej sesji w miesiącu. Następnie w drodze delegacji orzekał w NSA, w wymiarze jednej sesji w miesiącu, w okresie od 1 października 2015 r. do 31 marca 2016 r. oraz w czerwcu 2016 r., a także od 1 lutego do 31 marca 2017 r. oraz od 1 stycznia do 31 marca 2018 r. 2.12. Powołanie sędziego Sławomira Wojciechowskiego do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego NSA stanowiło wobec tego naturalną konsekwencję pełnienia od blisko 34 lat w sposób należyty urzędu na stanowisku sędziego, w tym od 2004 r. sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zauważyć należy, że niezbędnym warunkiem powołania na urząd sędziego NSA było zgłoszenie swej kandydatury na wolne stanowisko i uzyskanie rekomendacji KRS. Procedura ta została w przypadku sędziego Sławomira Wojciechowskiego zapoczątkowana już po wejściu w życie przepisów ustawy o zmianie ustawy o KRS z 2017 r., co do niezależności której od władzy wykonawczej i ustawodawczej rzeczywiście mogą zachodzić uzasadnione wątpliwości, co jednak nie może oznaczać automatycznie dyskwalifikacji tej osoby jako bezstronnego sędziego. Przede wszystkim bowiem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest jakichkolwiek podstaw, aby zakładać, że sędzia NSA Sławomir Wojciechowski wykorzystał sposób powołania członków KRS, o których mowa w art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji RP, ukształtowany przepisami ustawy o zmianie ustawy o KRS z 2017 r., w celu uzyskania powołania na stanowisko sędziego NSA. Brak też jakichkolwiek podstaw do tego, aby zakładać, że sędzia NSA Sławomir Wojciechowski będzie się kierował podczas orzekania nieuprawnionym interesem którejkolwiek ze stron postępowania. W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wpłynie na niezawisłość i bezstronność sędziego Sławomira Wojciechowskiego, podnoszony przez Uczestników postępowania udział w procedurze konkursowej przed nową KRS ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy o zmianie ustawy o KRS z 2017 r., fakt otrzymania nominacji na sędziego NSA po wdrożeniu tzw. reformy wymiaru sprawiedliwości przeprowadzanej przez uprzednią władzę polityczną, a także niepowstrzymania się od orzekania z uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych usuwających wady procesowe wynikające ze wskazanych wyroków ETPCz i TSUE. Sam tylko fakt uczestnictwa w takiej procedurze i brak powstrzymywania się od orzekania po wyrokach sądów europejskich żadną miarą nie przekłada się na związek z niniejszą sprawą czy ze stronami postępowania, tak w kontekście przesłanek z art. 5a p.u.s.a., jak też z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, art. 47 KPP i art. 19 ust. 1 TUE. Podkreślenia wymaga, że sędzia NSA Sławomir Wojciechowski dotychczas pracował orzekając w sądach powszechnych i administracyjnych. Sama okoliczność uczestnictwa w wadliwej procedurze z uwagi na status obecnej KRS sama w sobie, nie może świadczyć o wątpliwościach co do bezstronności i niezależności sędziego Sławomira Wojciechowskiego, skoro spełniał on wymagania wpierw do pełnienia urzędu na stanowisku asesora sądu rejonowego, sędziego sądów: rejonowego, okręgowego oraz wojewódzkiego sądu administracyjnego, a obecnie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. W świetle powyższych argumentów udział Sławomira Wojciechowskiego w ułomnej procedurze powołania na sędziego NSA nie mógł wykluczyć pozytywnego wyniku testu niezawisłości i bezstronności. W całym okresie pracy sędziego NSA Sławomir Wojciechowski uczestniczył w wydaniu orzeczeń NSA w ponad 60 sprawach (bez okresu delegacji). Nie stwierdzono, by w którejkolwiek z nich sąd w trybie art. 5a p.u.s.a. uznał, że nie spełnia on wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu. Nie stwierdzono także, by w tym okresie doszło do wyłączenia sędziego z innych przyczyn. Jak wskazano w wyroku NSA z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2372/21, "za uznaniem sędziego administracyjnego za sędziego europejskiego przemawia to, że określone prawem krajowym warunki materialne i zasady proceduralne dotyczące jego powołania – nawet w sytuacji będących efektem zmian dokonanych ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw wywołującą uzasadnione wątpliwości co do konstytucyjności Krajowej Rady Sądownictwa – nie muszą ani powodować zależności sędziego od władzy ustawodawczej czy władzy wykonawczej, ani budzić wątpliwości co do jego bezstronności, a tym samym nie dają podstaw do przyjęcia, że taki sędzia nie jest sędzią niezawisłym i bezstronnym, czyli dającym rękojmię realizacji prawa do sądu". Argumentów przeciwnych nie dostarcza także, jak wskazano powyżej, orzecznictwo ETPCz i TSUE, które zachowuje spójność ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie. Bezpodstawne bowiem jest założenie zakładające automatyczny wpływ okoliczności natury ustrojowej na przeświadczenie strony postępowania sądowoadministracyjnego o niezachowaniu przez sędziów przymiotów niezawisłości i niezależności. Uczestnicy postępowania we wniosku o wyłącznie sędziego w istocie nie zidentyfikowali żadnych konkretnych okoliczności, które miałyby świadczyć o poddaniu zależności sędziego Sławomira Wojciechowskiego od władzy wykonawczej bądź ustawodawczej. W rozpatrywanej sprawie Wnioskodawcy kwestionują status sędziego, który niewątpliwie całą pracą zawodową i prezentowaną postawą udowodnił, że bezpodstawne jest formułowanie wobec niego zarzuty braku cech niezawisłości i bezstronności. Wniosek dotyczy wyłącznie wad procesu nominacyjnego przeprowadzanego z udziałem KRS ukształtowanej przepisami ustawy o zmianie ustawy o KRS z 2017 r. Opiera się on wyłącznie na założeniu, że zmiana w dokonywaniu wyboru sędziowskiej części tego organu przez parlament, nie zaś – jak przed 2018 r. – przez sędziów, jest przesłanką uznania, że nie są skuteczne powołania sędziowskie dokonane po tej dacie, co jednak nie znajduje bezpośredniego wpływu na okoliczności związane z wymogami niezawisłości i bezstronności sędziego wynikającymi z art. 5a p.u.s.a. Argumenty potwierdzające niezależność i bezstronność sędziego w tym przypadku znacząco wzmacnia jego niebudząca wątpliwości wiedza oraz ponad trzydziestoletnie doświadczenie zawodowe w sądownictwie różnych szczebli. 2.13. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 5a § 12 p.u.s.a. oddalił wnioski Uczestników postępowania o wyłączenie sędziów NSA Mirosława Wincenciaka oraz Sławomira Wojciechowskiego.

Informacje o sprawie

Data wpływu
28 grudnia 2022
Symbol z opisem
647 Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Sędziowie
Roman Wiatrowski /przewodniczący/ Maciej Jaśniewicz /autor uzasadnienia/ Piotr Przybysz Małgorzata Wolf- Kalamala /sprawozdawca zdanie odrebne/ Marek Kołaczek /zdanie odrebne/

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny