III OSK 3091/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 688/23 w sprawie ze skargi K.G. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 9 lutego 2023 r. nr DOA-WSzOP.513.7.2021.AP w przedmiocie wpisu do rejestru historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi informacji o potencjalnym historycznym zanieczyszczeniu powierzchni ziemi oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 czerwca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 688/23 oddalił skargę K.G. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 9 lutego 2023 r. nr DOA-WSzOP.513.7.2021.AP w przedmiocie wpisu do rejestru historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi informacji o potencjalnym historycznym zanieczyszczeniu powierzchni ziemi. U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] (dalej w skrócie: "organ pierwszej instancji" lub "RDOŚ") decyzją z dnia 26 kwietnia 2021 r. znak: WSS.513.3.2021.KK.3, wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej w skrócie: "k.p.a.") w związku z art. 101c ust. 3 i 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1219 ze zm., dalej w skrócie: "p.o.ś."), orzekł o dokonaniu wpisu o potencjalnym historycznym zanieczyszczeniu powierzchni ziemi do rejestru historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi, w odniesieniu do nieruchomości K.G. (dalej w skrócie: "skarżący"). W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego od powyższej decyzji, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej w skrócie: "organ odwoławczy" lub "GDOŚ") decyzją z dnia 9 lutego 2023 r. nr DOA-WSzOP.513.7.2021.AP utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego, na nieruchomości skarżącego występuje potencjalne historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi. Nieruchomość ta została umieszczona w wykazie, o którym mowa w art. 101d p.o.ś., bowiem ustalono, że na jej terenie przed dniem 30 kwietnia 2007 r. prowadzono działalność wojskową, która zalicza się do działalności mogących z dużym prawdopodobieństwem powodować historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi. Ponadto badania zanieczyszczenia gleby na nieruchomości skarżącego, określone w Raporcie z badań środowiskowych terenu powojskowego na obszarze działek nr: [...], obręb [...], przy ulicy [...] – opracowanego w październiku 2020 r. (dalej w skrócie: "Raport"), wskazały na podwyższone ilości związków chemicznych mogących negatywnie wpływać i zanieczyszczać środowisko naturalne, przekraczając dopuszczalne zawartości według norm określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 1 września 2016 r. w sprawie sposobu prowadzenia oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi (Dz. U. z 2016 r., poz. 1395, dalej w skrócie: "rozporządzenie"). Na poparcie swojego stanowiska GDOŚ przytoczył metodykę wykonania badań (podział na sekcje – 20 sekcji, klasyfikację gruntów – grupa I i w odniesieniu do jednej sekcji – grupa IV, sposób pobrania i ilość próbek – 20 odwiertów i 20 próbek gruntów, przy czym każda próba mieszana składała się z minimum 15 próbek pojedynczych, tzw. podpróbek), a także wyniki tych badań (na całym obszarze obejmującym grunty grupy I stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych stężeń substancji ropopochodnych w zakresie sumy węglowodorów C12-C35 tj. składników frakcji oleju oraz wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 101c ust. 3 pkt 1 i ust. 4 p.o.ś. oraz art. 10 k.p.a. GDOŚ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W motywach powołanego na wstępie wyroku wskazał, że identyfikacji potencjalnych historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi dokonuje starosta poprzez: 1) ustalenie działalności mogącej z dużym prawdopodobieństwem powodować historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi, która była prowadzona na danym terenie przed dniem 30 kwietnia 2007 r., 2) ustalenie listy substancji powodujących ryzyko, których wystąpienie w glebie lub ziemi jest spodziewane ze względu na działalność, o której mowa powyżej, 3) analizę dostępnych informacji na temat zagrożenia zanieczyszczenia gleby lub ziemi, 4) w razie potrzeby – wykonanie pierwszego etapu badań zanieczyszczenia gleby lub ziemi przez laboratorium, o którym mowa w art. 147a ust. 1 pkt 1 lub ust. 1a p.o.ś., a następnie poprzez sporządzenie wykazu potencjalnych historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi (art. 101d ust. 1 i ust. 6 p.o.ś.). Wykaz jest przekazywany regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska (art. 101d ust. 9 p.o.ś.) i stanowi podstawę wydania decyzji o dokonaniu wpisu do rejestru o potencjalnym historycznym zanieczyszczeniu powierzchni ziemi (art. 101c ust. 3 p.o.ś.). Decyzja zawiera wskazanie miejsca, na którym występuje potencjalne historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi. Jednym z rodzajów działalności mogących z dużym prawdopodobieństwem powodować historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi jest działalność wojskowa (pkt. 3.3. załącznika nr 2 rozporządzenia). Ocenę zanieczyszczenia powierzchni ziemi dokonuje się m.in. w oparciu o kwalifikację terenu do określonej grupy gruntów (§ 3 ust. 1 rozporządzenia). Do grupy gruntów "I" zalicza się: teren określony zgodnie z ewidencją gruntów i budynków jako "inne tereny zabudowane, oznaczone symbolem Bi" (§ 3 ust. 3 pkt 1b rozporządzenia) bądź, którego przeznaczenie w terenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego to: "tereny zabudowy usługowej, oznaczone symbolem U" czy "tereny rozmieszczenia obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m², oznaczone symbolem UC" (§ 3 ust. 4 pkt 1c) i pkt 1e) rozporządzenia). Według WSA w Warszawie, stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji było uprawnione. Dołączona do skargi umowa sprzedaży nieruchomości, wraz z protokołem zdawczo-odbiorczym, nie podważa ustaleń organów orzekających w sprawie, że na nieruchomości była prowadzona działalność wojskowa. Nie podważa również twierdzenia skarżącego o braku potencjalnego historycznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi, o którym mowa w art. 3 pkt 5a p.o.ś. Co więcej, treść tych dokumentów jest spójna z ustaleniami Raportu, że działalność wojskowa na nieruchomości prowadzona była już na początku XX wieku. Dlatego niezrozumiałe jest twierdzenie skarżącego, że sposób zagospodarowania terenu w dacie nabycia przez niego nieruchomości (2005 r.) świadczy o ograniczonym zakresie zanieczyszczenia powierzchni ziemi do kubatury obiektów budowlanych (zbudowanych w latach 1910-1994). Skarżący posiada wiedzę o rozmiarach działalności wojskowej wyłącznie w dacie nabycia nieruchomości, co nie wyklucza twierdzeń organu o zanieczyszczeniu znacznie większego terenu nieruchomości skarżącego i to w sposób przekraczający dopuszczalne zawartości substancji, o który mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Takie wnioski płynęły z badań terenowych nieruchomości skarżącego oraz analizy pobranych próbek, wyrażonych w Raporcie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiódł K.G. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") zarzucił naruszenie: 1) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a., polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, naruszyły normy art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 10 k.p.a., poprzez ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodów zgromadzonych w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, zaniechanie zawiadomienia strony postępowania o przysługującym jej prawie do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i prawie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, a zatem uniemożliwienie złożenia wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia istnienia bądź nieistnienia, a w przypadku istnienia – rodzaju historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi na terenie wskazanych działek, w wyniku czego błędnie ustalono, że na terenie tych działek występuje historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi, co miało istotny wpływ na wydanie i treść decyzji organu odwoławczego, gdyż doprowadziło do oddalenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, a także istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, bowiem Sąd pierwszej instancji – zdaniem skarżącego – dokonał błędnej oceny działań organu i w efekcie niesłusznie oddalił skargę; ponadto naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, tj. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a w szczególności nieustalenie, jaki jest rzeczywisty obszar objęty potencjalnie historycznym zanieczyszczeniem powierzchni ziemi oraz zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność podniesionych przez skarżącego zarzutów, co doprowadziło w konsekwencji do naruszenia art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skutkiem czego, zdaniem skarżącego, uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 1 i 3 k.p.a.; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 101c ust. 3 w zw. z art. 147a ust. 1 i 1a p.o.ś. w zw. z § 3 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w stosunku do całej nieruchomości, podczas gdy z zebranych w sprawie dowodów wynika, że decyzją środowiskową powinna być objęta tylko część nieruchomości, która nie obejmuje: ok. 1,6 ha terenu po wyburzonych obiektach z 4,8 ha działki [...] (5,3-0,5 ha z wyburzonych 4 budynków koszarowych ) oraz 2,5 ha z terenów działki 8,9 ha z 11,6 ha, czyli ok. 77 % terenu nieruchomości, bowiem w tej części nieruchomość nie była użytkowana w sposób mogący mieć wpływ na zanieczyszczenie gleby, a zatem z 11,6 ha przedmiotowego terenu tylko 2,7 ha mogło być narażone na wpływ funkcjonowania Jednostki Wojskowej [...] w postaci zanieczyszczenia terenu (błąd subsumpcji). Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 101c ust. 3 w zw. z art. 147a ust. 1 i 1a p.o.ś. w zw. z § 3 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia. Przede wszystkim zarzut ten został sformułowany w sposób niestaranny, bowiem przepis art. 101c ust. 3 p.o.ś. składa się z trzech punktów o różnej treści normatywnej. Z lektury uzasadnienia skargi kasacyjnej można wywnioskować, że skarżący kasacyjnie miał na myśli art. 101c ust. 3 pkt 1 p.o.ś. Z kolei przepis art. 147a ust. 1 p.o.ś. stanowi, że prowadzący instalację oraz użytkownik urządzenia są obowiązani zapewnić wykonanie pomiarów wielkości emisji lub innych warunków korzystania ze środowiska, w tym pobieranie próbek przez: akredytowane laboratorium w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (pkt 1) lub certyfikowane jednostki badawcze, o których mowa w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (pkt 2) – w zakresie badań, do których wykonywania są obowiązani. Natomiast według ust. 1a tego artykułu, prowadzący instalację oraz użytkownik urządzenia, posiadający certyfikat systemu zarządzania jakością, mogą wykonywać pomiary wielkości emisji lub innych warunków korzystania ze środowiska, do których wykonania są obowiązani, w tym pobieranie próbek, we własnym laboratorium, pod warunkiem że laboratorium to jest również objęte systemem zarządzania jakością lub jest zapewniony automatyczny pobór prób przy użyciu próbobierni objętej nadzorem metrologicznym. W § 3 ust. 1 rozporządzenia wskazano, że substancje powodujące ryzyko szczególnie istotne dla ochrony powierzchni ziemi, ich dopuszczalne zawartości w glebie oraz dopuszczalne zawartości w ziemi, zróżnicowane dla poszczególnych właściwości gleby oraz grup gruntów, wydzielonych w oparciu o sposób ich użytkowania, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. Natomiast według ust. 3 powołanego paragrafu, grupy gruntów wydzielone w oparciu o sposób ich użytkowania na danym terenie określa się zgodnie z ewidencją gruntów i budynków, uwzględniając oznaczenia określone w przepisach wydanych na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Z kolei według § 3 ust. 4 rozporządzenia, jeżeli dla danego terenu uchwalono lub zmieniono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, grupy gruntów wydzielone w oparciu o sposób ich użytkowania na danym terenie określa się zgodnie z przeznaczeniem terenu wskazanym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, uwzględniając oznaczenia określone w przepisach wydanych na podstawie art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązujących przed dniem 24 grudnia 2021 r. Skonstruowany o przytoczone powyżej przepisy zarzut błędu subsumpcji nie podważa legalności stanowiska, według którego w sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji o dokonaniu wpisu do rejestru historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi informacji o potencjalnym historycznym zanieczyszczeniu powierzchni ziemi. Zgodnie z art. 101c ust. 3 p.o.ś., regionalny dyrektor ochrony środowiska, w drodze decyzji skierowanej do władającego powierzchnią ziemi, dokonuje do rejestru wpisu o potencjalnym historycznym zanieczyszczeniu powierzchni ziemi, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania odpowiednio: 1) wykazu, o którym mowa w art. 101d ust. 6; 2) aktualizacji wykazu, o której mowa w art. 101d ust. 8; 3) zgłoszenia, o którym mowa w art. 101e ust. 1. Uzyskanie stosownej informacji przez organ ochrony środowiska o możliwym występowaniu na określonym terenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi oraz odnotowanie tego w odpowiednim rejestrze pozwala zbadać w przyszłości, czy faktycznie takie zanieczyszczenie miało miejsce, jakie potencjalnie skutki wywołało w środowisku, a w konsekwencji umożliwia również podjęcie niezbędnych kroków w celu identyfikacji działań niezbędnych do ewentualnego usunięcia stwierdzonego zanieczyszczenia oraz skutków jego oddziaływania. Wpisu do rejestru potencjalnych historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi dokonuje się niezależnie od tego, czy zanieczyszczenie jest efektem działań podmiotu aktualnie władającego gruntem i w oparciu o jeden z dokumentów wymienionych w art. 101c ust. 3 lit. a-c p.o.ś. Rejestr historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi, wedle art. 101c ust. 1 p.o.ś., prowadzi Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. W rejestrze tym, zgodnie z art. 101c ust. 2 pkt 1 p.o.ś. – w zakresie zanieczyszczeń powierzchni ziemi – gromadzi się dwojakiego rodzaju informacje, po pierwsze: o potencjalnych historycznych zanieczyszczeniach, oraz po drugie: o historycznych zanieczyszczeniach, przy czym w obu przypadkach informacje te uwzględniają: charakterystykę zanieczyszczeń, miejsce i czas ich wystąpienia oraz aktualny status terenu, na którym one występują. W świetle art. 101d ust. 1 p.o.ś., starosta dokonuje identyfikacji potencjalnych historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi w oparciu o: 1) ustalenie działalności mogącej z dużym prawdopodobieństwem powodować historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi, która była prowadzona na danym terenie przed dniem 30 kwietnia 2007 r.; 2) ustalenie listy substancji powodujących ryzyko, których wystąpienie w glebie lub ziemi jest spodziewane ze względu na działalność, o której mowa w pkt 1; 3) analizę dostępnych informacji na temat zagrożenia zanieczyszczeniem gleby lub ziemi; 4) w razie potrzeby – wykonanie pierwszego etapu badań zanieczyszczenia gleby i ziemi przez laboratorium, o którym mowa w art. 147a ust. 1 pkt 1 lub ust. 1a. Zgodnie z art. 101d ust. 1 pkt 3 p.o.ś., identyfikacja potencjalnych zanieczyszczeń ma być, co do zasady, prowadzona przez starostę w oparciu o analizę wszelkich dostępnych informacji na temat zagrożenia zanieczyszczeniem gleby lub ziemi, a tylko w razie potrzeby wykonuje się pierwszy etap badań w tym zakresie, dokonywanych przez uprawnione laboratorium (art. 101d ust. 1 pkt 4 p.o.ś.). Z tego zaś należy wywieść, że ustawodawca na etapie identyfikacji potencjalnego zanieczyszczenia oczekuje jedynie wykazania, na podstawie różnego rodzaju źródeł, możliwości wystąpienia w określonych uwarunkowaniach faktycznych i terminowych zanieczyszczenia gleby lub ziemi, natomiast nie uzależnia tego od pozyskania informacji, które dawałyby pewność co do jego rzeczywistego wystąpienia. Podkreślenia wymaga, że według przepisów p.o.ś. w rejestrze wyodrębnia się potencjalne historyczne zanieczyszczenia oraz historyczne zanieczyszczenia. Na przedmiotowym terenie zidentyfikowano działalność mogącą powodować historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi (baza wojskowa). Zebrane informacje na temat działalności jednostki wojskowej oraz wyniki badań, wskazujące na przekroczenie stężeń substancji ropopochodnych, uprawdopodobniają możliwość wystąpienia na przedmiotowym terenie potencjalnego historycznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi. Niezasadny jest argument skarżącego, według którego wpisowi do rejestru powinny podlegać tylko części działek ewidencyjnych. Zgodnie z art. 101c ust. 4 p.o.ś., decyzja, o której mowa w ust. 3, zawiera wskazanie miejsca, na którym występuje potencjalne historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi. Przez wskazanie miejsca należy rozumieć określenie położenia potencjalnych historycznych zanieczyszczeń ziemi według weryfikowalnych danych. Przepisy wykonawcze do ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. według daty orzekania przez organy: Dz.U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm.) powierzchnię ziemi dzielą się na: działki, obręby i jednostki ewidencyjne. Przepisy wykonawcze do tej ustawy nie przewidują innego (mniejszego) niż działka ewidencyjna określenia powierzchni ziemi. Niezależnie zatem od przeprowadzonych w sprawie badań ziemi potwierdzających zanieczyszczenie całego badanego obszaru, organ nie mógł orzec o wpisie do rejestru jednostki mniejszej niż działka ewidencyjna. Chybione okazały się również zarzuty naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Powołane przepisy odnoszą się odpowiednio do zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), obowiązku organu wyczerpującego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz elementów decyzji administracyjnej i jej uzasadnienia (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi istotę postępowania wyjaśniającego. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy – inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. To zatem przedmiot sprawy determinuje zakres postępowania wyjaśniającego. W rozpoznawanej sprawie wszystkie istotne okoliczności z punktu widzenia przedmiotu postępowania zostały wyjaśnione. Ustalono bowiem istnienie zanieczyszczeń na działkach skarżącego w oparciu o wymaganą prawem dokumentację. Zamierzonego skutku nie mógł odnieść także zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., gdyż skarżący kasacyjnie nie wykazał, że naruszenie powołanego przepisu mogło mieć wpływ na poprawność rozstrzygnięcia. W orzecznictwie ugruntowany jest bowiem pogląd, że dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału stron w toczącym się postępowaniu administracyjnym, konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w konsekwencji – realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również wykazanie, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z akt administracyjnych wynika, że organ odwoławczy wielokrotnie informował skarżącego o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy. Pomimo otrzymywanych zawiadomień o przedłużeniu terminu skarżący nie przejawiał inicjatywy w zakresie zlecenia ekspertyzy dotyczącej stanu zanieczyszczenia jego gruntów. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.