III OSK 3232/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (sprawozdawca) Protokolant asystent sędziego Piotr Rzekiecki po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora Politechniki [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 3 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Op 196/23 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia 21 kwietnia 2023 r. nr bn w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Rektora Politechniki [...] na rzecz M. K. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Op 196/23 po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. K. (dalej "skarżący") na decyzję Rektora Politechniki [...] w [...] (dalej "Rektor" lub "organ") z dnia 21 kwietnia 2023 r. w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów: 1. uchylił zaskarżoną decyzję; 2. zasądził od Rektora na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia 21 kwietnia 2023 r. (bez numeru) działający z upoważnienia Rektora Politechniki [...] w [...] - Dyrektor Szkoły Doktorskiej (zwany dalej również organem) skreślił skarżącego z listy doktorantów w szkole doktorskiej w Politechnice [...] w [...]. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 203 ust. 2 pkt 2 i art. 207 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574), zwanej dalej P.s.w.n., § 21 pkt 3 Regulaminu szkoły doktorskiej w Politechnice [...] (załącznik do uchwały nr 156 Senatu Politechniki [...] z dnia 19 stycznia 2022 r.), zwanego dalej "Regulaminem szkoły doktorskiej" oraz art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.), dalej w skrócie K.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że stosownie do ww. przepisów doktorant może być skreślony z listy doktorantów z powodu niewywiązania się z obowiązków, czyli postępowania zgodnie z Regulaminem szkoły doktorskiej oraz realizacji programu kształcenia i indywidualnego planu badawczego. Rektor ustalił, że skarżący w semestrze pierwszym nie uczestniczył w zajęciach: "[...]" oraz "[...]" i w konsekwencji ich nie zaliczył. Przy czym w obu przypadkach nie usprawiedliwił nieobecności na zajęciach. Tym samym skarżący nie mógł kontynuować kształcenia. W trakcie wszczętego w dniu 22 lutego 2023 r. postępowania w sprawie skreślenia z listy doktorantów skarżący wyjaśnił, że brak obecności na zajęciach dydaktycznych spowodowany był brakiem informacji o planie zajęć oraz nieotrzymaniem Elektronicznej Legitymacji Doktoranta (ELD), z którą - według skarżącego - jest ściśle związana realizacja programu kształcenia. W ocenie organu natomiast posiadanie ELD nie jest warunkiem uczestnictwa w zajęciach, na które nie trzeba było się wpisywać, ponieważ to pracownik Działu Nauki Politechniki [...] wpisuje doktorantów do odpowiednich grup zajęciowych. Organ wyjaśnił, że skarżący oraz pozostali doktoranci otrzymali w dniu 3 października 2022 r. wiadomość e-mail z planem zajęć na najbliższy dzień, a ponadto otrzymali wiadomość e-mail związaną z możliwością rejestracji do systemu USOS wraz z linkiem. Wiadomość zawierała informację o widocznym po zalogowaniu planie zajęć, dacie rozpoczęcia zajęć w szkole doktorskiej oraz prośbę o kontakt, w razie pytań. Dnia 7 października 2022 r. przekazano skarżącemu wiadomość e-mail dotyczącą logowania do systemu USOS, z prośbą o informację zwrotną, gdyby wystąpiły trudności z logowaniem. Skarżący nie zgłosił w tym czasie żadnych uwag ani problemów wynikających z działania systemu USOS czy niemożności zalogowania się do niego. Dnia 19 października 2022 r. skarżący otrzymał kolejną wiadomość e-mail dotyczącą loginów oraz platformy e-learningowej, a 24 października 2022 r. wiadomość e-mail dotyczącą platformy e-learningowej, z prośbą o samodzielne zalogowanie się i założenie konta. Dodatkowo w dniu 21 października 2022 r. skarżący otrzymał wiadomość o planowanym spotkaniu organizacyjnym dla doktorantów pierwszego roku. Celem spotkania było przekazanie informacji o podstawowych prawach i obowiązkach doktoranta oraz organizacji kształcenia w szkole doktorskiej. Następnie w dniu 4 listopada 2022 r. przekazano wiadomość e-mail z dokładną datą i miejscem spotkania, które odbyło się w dniu 8 listopada 2022 r. Chociaż obecność była obowiązkowa, to skarżący nie uczestniczył w spotkaniu. Organ dodał, że przedłożona przez skarżącego opinia promotora odnosiła się do stopnia realizacji doktoratu, a nie do niezaliczonych zajęć, a zatem nie miała ona wpływu na decyzję o skreśleniu z listy doktorantów. Tłumaczył także, że w szkole doktorskiej wszyscy doktoranci traktowani są równo, a każdy doktorant ma cały semestr na zaliczenie zajęć. Organ podkreślił, że zgodnie z § 12 pkt 3 Regulaminu szkoły doktorskiej doktorant rozpoczyna kształcenie i nabywa prawa doktoranta z chwilą złożenia ślubowania, a składając ślubowanie, zobowiązuje się do przestrzegania Regulaminu szkoły doktorskiej, w tym określonych w nim obowiązków związanych z kształceniem. Uwzględniając skargę Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzja o skreśleniu z listy doktorantów podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 203 ust. 2 pkt 2 P.s.w.n. doktorant może być skreślony z listy doktorantów w przypadku niewywiązywania się z obowiązków, o których mowa w art. 207 ww. ustawy. Sąd dodał, że choć organowi działającemu w ramach uznania administracyjnego przysługuje swoboda decyzyjna w zakresie wyboru treści rozstrzygnięcia, to podejmując to rozstrzygnięcie, organ nie może abstrahować od zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego, zważywszy na wyraźne wskazanie decyzyjnego trybu rozstrzygania sprawy w art. 203 ust. 3 P.s.w.n. Rozstrzygnięcie negatywne dla strony - podejmowane w ramach uznania administracyjnego - powinno być szczególnie przekonywująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa. Zasadniczym celem uzasadnienia prawnego jest bowiem wykazanie, że przyjęte w decyzji rozstrzygnięcie jest wynikiem poprawnego logicznie procesu stosowania normy materialnej, przy równoczesnym przestrzeganiu norm procesowych. Uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać kontrolę poprawności decyzji, w tym również przez Sąd, który - sprawując kontrolę w oparciu o powołane na wstępie przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - nie zastępuje organu w tym zakresie. W ocenie Sądu pierwszej instancji z zaskarżonej decyzji nie wynika, jakie wzięto pod uwagę zdarzenia, faktyczne okoliczności, które miały wpływ na wystąpienie przesłanek fakultatywnego skreślenia skarżącego z listy doktorantów. Przy czym, zdaniem Sądu, błędne jest stanowisko organu, że takie okoliczności jak dotychczasowe osiągnięcia doktoranta czy jego sytuacja osobista nie mają znaczenia w sprawie. Przede wszystkim organ w ogóle nie rozważał, czy powinien skorzystać z przysługującej mu uznaniowej kompetencji do wydania negatywnej dla skarżącego decyzji. W zasadzie ograniczył się tylko do ustalenia, że skarżący w semestrze pierwszym nie uczestniczył w dwóch zajęciach i w konsekwencji ich nie zaliczył, a więc nie wypełnił obowiązków doktoranta. W ogóle nie uwzględnił i nie odniósł się do dotychczasowych dokonań skarżącego w toku kształcenia w szkole doktorskiej, a co mogłoby ewentualnie stanowić jedną z okoliczności mającą wpływ na ogólne stanowisko w kwestii skreślenia go z listy doktorantów. Tymczasem z przedłożonej opinii promotora z dnia 18 kwietnia 2023 r. dotyczącej skarżącego wynika, że osiągnięcia doktoranta w pierwszym semestrze pracy nad dysertacją naukową zostały ocenione pozytywnie. Organ nie ustosunkował się do okoliczności podnoszonych przez skarżącego w piśmie z dnia 16 marca 2023 r., w którym skarżący opisał powody nieotrzymania legitymacji doktoranta i odebrania jej dopiero w dniu 15 marca 2023 r., powołując się m.in. na problemy zdrowotne w rodzinie i obowiązki zawodowe. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przy decyzji uznaniowej trzeba w należyty sposób wyważyć interes społeczny i słuszny interes strony. W rozpoznawanej sprawie takiej oceny jednak zabrakło. Organ winien zaś mieć świadomość, że fakultatywne skreślenie z listy doktorantów może, lecz nie musi mieć miejsca. Zastosowanie tej instytucji w realiach badanej sprawy, zdaniem Sądu, narusza zasadę proporcjonalności z uwagi na znaczną dolegliwość zastosowanego środka, zwłaszcza w kontekście braku rozważenia dotychczasowych dokonań skarżącego w toku kształcenia w szkole doktorskiej, jak i podnoszonych przez niego okoliczności związanych z niewykonaniem obowiązków doktoranta. Wskazano już wyżej, że decyzje wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego nie mogą być podejmowane w sposób dowolny, lecz ich granice określa przepis art. 7 K.p.a., a są nimi interes społeczny i słuszny interes strony. Stąd organ - działając w granicach uznania administracyjnego - obowiązany jest wszechstronnie i wnikliwie rozważyć cały materiał dowodowy oraz podać w uzasadnieniu decyzji, które spośród prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć jest w danym przypadku celowe, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. W efekcie powyższego Sąd pierwszej instancji uznał, że organ nie przeprowadził należycie postępowania, gdyż nie rozpoznał merytorycznie sprawy w jej całokształcie. Nie przedstawił bowiem wszystkich istotnych ustaleń stanu faktycznego oraz nie dokonał ich oceny pod kątem mających zastosowanie norm prawa materialnego, zaś zarzuty i wyjaśnienia skarżącego skwitował tylko stwierdzeniem, że pozostają one bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, że w sprawie doszło do naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., ponieważ skarżący nie wykazał wpływu naruszenia przez organ zasady czynnego udziału strony na wynik sprawy. Sąd zauważył ponadto, że w trakcie prowadzonego postępowania pełnomocnik skarżącego zapoznał się z materiałem dowodowym i brał w nim czynny udział, kierując stosowną korespondencję do organu. Skarżący został też powiadomiony o wszczęciu postępowania oraz o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 K.p.a. Poza tym na kolejnych etapach postępowania administracyjnego miał możliwość wypowiedzenia się, co też uczynił podczas wysłuchania w dniu 19 kwietnia 2023 r. Zdaniem Sądu nie doszło również do zarzucanego przez skarżącego naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, ponieważ to z woli ustawodawcy od decyzji o skreśleniu z listy studentów przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o czym wprost stanowi art. 203 ust. 3 P.s.w.n. W niniejszej sprawie skarżący z tego środka zaskarżenia skorzystał, jednakże na wezwanie organu w piśmie z dnia 30 maja 2023 r. jednoznacznie oświadczył, iż jego intencją jest przekazanie skargi do WSA w Opolu bez podejmowania przez organ czynności związanych z rozpoznaniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd pierwszej instancji w podsumowaniu uzasadnienia stwierdził, że opisane powyżej wadliwości świadczą niewątpliwie o naruszeniu przez organ art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w związku z art. 203 ust. 2 pkt 2 P.s.w.n. Doszło również do naruszenia określonej w art. 8 § 1 K.p.a. zasady proporcjonalności, bowiem wydając decyzję w ramach uznania administracyjnego, organ nie wyjaśnił, dlaczego wybrał rozwiązanie w postaci skreślenia skarżącego z listy doktorantów w okolicznościach przedmiotowej sprawy, jak też nie przedstawił należycie tych okoliczności. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Rektor, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., zarzucono 1. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: 1) art. 203 ust. 2 pkt 2 i art. 207 P.s.w.n. w związku z art. 70 ust. 5 Konstytucji RP i art. 9 ust. 2 P.s.w.n. poprzez błędne przyjęcie, że organ wydał decyzję z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, z pominięciem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu faktu odpowiedniego stosowania przez uczelnie przepisów postępowania administracyjnego, co wynika z zasady autonomii uczelni, zobowiązującej organ do zachowania tylko pewnego minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia spraw oraz zagwarantowania uczestnikowi jego ustawowych praw, 2) art. 203 ust. 2 pkt 2, art. 207 w związku z art. 203 ust. 3 P.s.w.n. w związku z art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący organ jest organem administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym, a nie funkcjonalnym (art. 1 pkt 2 K.p.a.), z pominięciem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, że organ ten, jako inny podmiot powołany z mocy prawa do załatwiania spraw, miał obowiązek zachowania tylko pewnego minimum procedury administracyjnej koniecznej do załatwienia sprawy uczestnika i zagwarantowania jego ustawowych praw; 2. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: 1) art. 7 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że zaskarżona decyzja została podjęta przez organ w sposób dowolny, bez uwzględnienia w załatwieniu sprawy interesu społecznego i słusznego interesu uczestnika, 2) art. 8 § 1 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ naruszył zasadę proporcjonalności nie wyjaśniając, dlaczego skreślił uczestnika z listy doktorantów i nie przedstawiając należycie wszystkich okoliczności przedmiotowej sprawy, 3) art. 11 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w drodze wadliwego przyjęcia, że skarżący organ nie wyjaśnił uczestnikowi zasadności przesłanek, którymi kierował się w załatwieniu sprawy w przedmiocie skreślenia uczestnika z listy doktorantów szkoły doktorskiej w Politechnice [...] w [...], 4) art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, prowadzącą do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem wymienionych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem skarżący organ nie zebrał całego materiału dowodowego, nie dokonał w sprawie wszystkich koniecznych ustaleń i nie rozpoznał sprawy w jej całokształcie, naruszając zasadę swobodnej oceny dowodów i nienależycie uzasadniając swoją decyzję z dnia 21 kwietnia 2023 r. W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 3 sierpnia 2023 r. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zwrot kosztów dla organu w wysokości 460,00 zł, w tym: 100,00 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej i 360,00 zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i utrzymanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 sierpnia 2023 r. w sprawie II SA/Op 196/23 w mocy, o dopuszczenie dowodu z opinii promotora z dnia 17 listopada 2023 r. na okoliczność dalszego rozwoju naukowego i zaangażowania skarżącego w prace nad rozprawą doktorską, oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała. Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. W tej sprawie skarga kasacyjna nie może doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta zarówno na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, jak i na zarzutach naruszenia prawa materialnego. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 819/11; wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r. sygn. akt II GSK 402/13). Warunkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest stwierdzenie istotnego wpływu zaistniałego naruszenia na wynik sprawy. W analizowanej sprawie zarzuty naruszenia prawa procesowego są konsekwencją zarzutów naruszenia prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie co powoduje, że w pierwszej kolejności rozpoznać należy zarzuty naruszenia prawa materialnego. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego obejmujących art. 203 ust. 2 pkt 2 i art. 207 P.s.w.n. w związku z art. 70 ust. 5 Konstytucji RP i art. 9 ust. 2 P.s.w.n. poprzez błędne przyjęcie, że organ wydał decyzję z przekroczeniem granic uznania administracyjnego z pominięciem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu faktu odpowiedniego stosowania przez uczelnie przepisów postępowania administracyjnego, co wynika z zasady autonomii uczelni zobowiązującej organ do zachowania tylko pewnego minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia spraw oraz zagwarantowania uczestnikowi jego ustawowych praw. Naruszenie prawa materialnego, aby było skutecznym zarzutem, może przejawiać się tylko w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Przenosząc powyższe na ocenę konstrukcji samego ww. zarzutu należy stwierdzić, że nie został on prawidłowo sformułowany. W istocie bowiem strona skarżąca kasacyjnie zarzuca Sądowi pierwszej instancji błędną ocenę materiału dowodowego, a dopiero w konsekwencji powyższego uchybienia – naruszenie art. 203 ust. 2 pkt 2 P.s.w.n. Zgodnie z art. 203 ust. 2 pkt 2 P.s.w.n. doktorant może być skreślony z listy doktorantów w przypadku niewywiązywania się z obowiązków, o których mowa w art. 207 tej ustawy. Art. 203 ust. 3 P.s.w.n. wprost stanowi, że skreślenie z listy doktorantów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Kontrolowana przez Sąd pierwszej instancji decyzja została wydana na podstawie ww. art. 203 ust. 2 pkt 2 P.s.w.n. Użyte w tym przepisie sformułowanie "doktorant może być skreślony" oznacza, że decyzja o skreśleniu doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, co trafnie dostrzegł Sąd pierwszej instancji. Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym są logiczne i poprawne oraz mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, a także, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach. Podkreślić należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 203 ust. 2 P.s.w.n. (tak jak każda decyzja uznaniowa) nie może mieć cech dowolności, ale musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz w należyty sposób wyważać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Sąd administracyjny weryfikuje, czy skarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i należytym rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności (por. wyrok NSA z 4 marca 2025 r. sygn. akt III OSK 7022/21; wyrok NSA z 24 kwietnia 2025 r. sygn. akt III OSK 131/24). Istotne znaczenie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do tzw. decyzji związanej. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno bowiem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony organ powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. W przeciwnym wypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia (art. 107 § 3 K.p.a.), a zatem dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia. Rację ma Sąd pierwszej instancji podnosząc, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Rozstrzygnięcia wydane w tego typu sprawach powinny być zatem starannie uzasadnione, z odniesieniem się do okoliczności danej sprawy. Nie można uznać za zasadną argumentację strony skarżącej kasacyjnie, że z zasady autonomii uczelni wynika jedynie częściowe stosowanie przepisów postępowania administracyjnego celem zachowania jedynie pewnego minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia spraw oraz zagwarantowania uczestnikowi jego ustawowych praw. Autonomia uczelni, obejmująca możliwość wydawania aktów prawnych przez władze uczelni nie może prowadzić do jakiejkolwiek modyfikacji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można bowiem aktem niższej rangi, a takim jest każdy akt uczelni, modyfikować lub zmieniać przepisów ustawy. Tym samym skoro w tej sprawie Dyrektor Szkoły Doktorskiej Politechniki [...] w [...] wydał decyzję w zakresie ww. uznania administracyjnego, to miał obowiązek stosować się do wymogów dotyczących decyzji "uznaniowej". Trafnie w tym zakresie Sąd pierwszej instancji wykazał wadliwość zaskarżonej decyzji, która nie zawierała żadnej argumentacji w zakresie dokonania wyboru skreślenia doktoranta, mimo że właściwy przepis Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce przewidywał jedynie możliwość skreślenia. Nie może uzupełnić lub zastąpić uzasadnienia zaskarżonej decyzji argumentacja zawarta w samej skardze kasacyjnej. Zarzut naruszenia art. 207 P.s.w.n. jest niepoprawnie sformułowany, ponieważ przepis ten zawiera dwa ustępy, a strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała, który z tych ustępów stanowi zakres skargi kasacyjnej. Jeżeli dany przepis składa się z jednostek typu ustępy, paragrafy, punkty czy litery, to obowiązkiem strony skarżącej kasacyjnie jest precyzyjne wskazanie na zaskarżony przepis. Nie może Naczelny Sąd Administracyjny uzupełniać zarzutu skargi kasacyjnej po to, aby pozwalał on na kontrolę zaskarżonego wyroku. Nie jest zasadny zarzut obejmujący art. 9 ust. 2 P.s.w.n. Zgodnie z tym przepisem uczelnia jest autonomiczna na zasadach określonych w ustawie. Przepis ten nie pozwala na ingerencję lub zmianę przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Analogicznie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 70 ust. 5 Konstytucji RP także nie jest zasadny, ponieważ zapewniając autonomię szkołom wyższym Konstytucja RP odsyła do regulacji ustawowej, a więc m.in. do ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez błędne przyjęcie, że art. 203 ust. 2 pkt 2, art. 207 w związku z art. 203 ust. 3 P.s.w.n. i w związku z art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a. pozwala na stwierdzenie, że skarżący organ jest organem administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym, a nie funkcjonalnym (art. 1 pkt 2 K.p.a.), mimo że właściwe zastosowanie ww. przepisów powinno prowadzić do wniosku, że organ uczelni jako inny podmiot powołany z mocy prawa do załatwiania spraw, miał obowiązek zachowania tylko pewnego minimum procedury administracyjnej koniecznej do załatwienia sprawy uczestnika i zagwarantowania jego ustawowych praw. Zgodnie z art. 1 pkt 2 K.p.a. Kodeks ten reguluje postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1 tego przepisu. Nie ulega wątpliwości, że to przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce określają sposób załatwienia sprawy w zakresie skreślenia doktoranta z listy doktorantów w drodze decyzji administracyjnej. Autonomii uczelni pozostawiono określenie organu, który taką decyzję będzie wydawał. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 P.s.w.n. organami uczelni publicznej są rada uczelni, rektor i senat. Stosownie do treści art. 17 ust. 2 tej ustawy statut uczelni może przewidywać również inne organy uczelni. Zgodnie z treścią art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a. pod pojęciem organów administracji publicznej na potrzeby postępowania administracyjnego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego należy rozumieć ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2 K.p.a. a więc takie, które mają podstawy do wydawania decyzji administracyjnych w oparciu o inne ustawy. Korzystając z ustawowo zagwarantowanej autonomii władze Politechniki [...] (Senat tej uczelni) uchwalając w dniu 19 stycznia 2022 r. Regulamin Szkoły Doktorskiej w § 4 pkt 4 tego Regulaminu upoważnił Dyrektora tej Szkoły do podejmowania decyzji we wszystkich sprawach dotyczących tej Szkoły niezastrzeżonych do kompetencji innych organów uczelni. Mając powyższe należy stwierdzić, że zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 203 ust. 2 pkt 2, art. 207 w związku z art. 203 ust. 3 P.s.w.n. i w związku z art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a. jest niezasadny w tej sprawie organ wydający decyzję miał obowiązek zachowania wymogów procedury administracyjnej, a nie jedynie pewnego minimum, ponieważ takiego ograniczenia nie wprowadza ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Nie są zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez Sąd pierwszej instancji z tego powodu, że zostały one wadliwie sformułowane. Strona skarżąca kasacyjnie zarzuca Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu naruszenie przepisów postępowania obejmujących jedynie art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Nie są to zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez Sąd pierwszej instancji, tylko co najwyżej naruszenie przepisów prawa materialnego przez Sąd. Przepisami postępowania, na podstawie których orzekał Sąd pierwszej instancji nie są i nie mogły być przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, tylko przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tym samym o ile w skardze wnoszonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego w pełni uprawnionym jest zarzucenie organowi administracyjnemu naruszenie przepisów postępowania administracyjnego zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, o tyle już w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące np. błędnej oceny wojewódzkiego sądu administracyjnego zastosowania przez organ administracyjny przepisów K.p.a. stają się zarzutami naruszenia przepisów prawa materialnego. Tym niemniej w związku z powiązaniem w skardze kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji ww. przepisów K.p.a. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., zarzuty te podlegają ocenie w zakresie zgodności z prawem zaskarżonego wyroku. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie wadliwej oceny zastosowania przez organ uczelni art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Przepisy te nakładają na organ administracyjny obowiązek ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony, zebrania całego materiału dowodowego i na jego podstawie ustalenia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności. Nie budzi wątpliwości, że w zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji decyzji Dyrektor Szkoły Doktorskiej przesłankami skreślenia doktoranta M. K. z listy doktorantów było niezaliczenie w semestrze I zajęć dydaktycznych z dwóch przedmiotów: [...] i [...]. Wbrew twierdzeniu i popierającej ją argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej, w zaskarżonej decyzji nie znalazły się odniesienia do przesłanek wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Nic z tej decyzji nie wynika, aby szczegółowo rozważano sytuację doktoranta M. K., aby rozważano całość materiału dowodowego, oceniano i wyważano interes społeczny z indywidualnym interesem strony, a w szczególności, aby w jakikolwiek sposób organ oceniał, dlaczego, mimo fakultatywności skreślenia doktoranta z listy doktorantów, wybrano tylko to rozwiązanie, które zawarte zostało w zaskarżonej decyzji. Znajduje się w tej decyzji jedno zdanie, zgodnie z którym wszyscy doktoranci są traktowani jednakowo, co sugeruje, że w przypadku niezaliczenia zajęć dydaktycznych decyzje o skreśleniu mają charakter związany, tj. zawsze podejmowane są rozstrzygnięcia o skreśleniu. Niewątpliwie to dopiero w skardze kasacyjnej (a częściowo już w odpowiedzi na skargę) pojawia się argumentacja niezawarta w zaskarżonej decyzji, która miałaby przekonywać do wyważania różnorodnych interesów i uzasadniać dokonanie takiego, a nie innego wyboru rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie może jednak zastąpić lub nawet uzupełnić uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Tym samym nietrafnie zarzuca się w tej sprawie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu wytknięcie organowi naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. Przepis ten określa wymagania w zakresie uzasadnienia faktycznego i uzasadnienia prawnego decyzji administracyjnej. Niewątpliwie brak rozważań organu co do możliwości wyboru między skreśleniem doktoranta z listy doktorantów a innym rozwiązaniem stanowi istotne uchybienie. Nie są też zasadne zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a. Zasada pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej i związane z tą zasadą prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do tych organów wymaga, aby w przypadku tzw. decyzji uznaniowych organ wyjaśnił, dlaczego mając do wyboru różne sposoby załatwienia sprawy, wybrał takie a nie inne rozwiązanie. Tego zabrakło w zaskarżonej decyzji, a więc strona mogła uznać, że organ nie czynił żadnych w tym zakresie rozważań i mimo fakultatywności skreślenia z listy doktorantów uznano, że skreślenie jest obligatoryjne. Zgodnie z treścią art. 11 K.p.a. organ administracji publicznej powinien wyjaśniać stronie zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez stronę decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Jak już zostało to wskazane, brak wyjaśnienia przesłanek skorzystania z najbardziej ingerującego w prawa strony załatwienia sprawy, mimo fakultatywności tego sposobu, stanowiło także naruszenie ww. przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego. Odnosząc się do treści wniosku zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną dotyczącego przeprowadzenia wnioskowanego dowodu wskazać należy, że nie ma on znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za celowe przeprowadzenie dowodu z tak zawnioskowanego dokumentu. Zakres postępowania dowodowego określony w art. 106 § 3 P.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest dostosowany do funkcji tego postępowania, której celem jest ocena zgodności z prawem procesu zastosowania przez organy administracji publicznej norm prawa do określonego stanu faktycznego. Postępowanie dowodowe i dokonywanie w jego trakcie ustaleń faktycznych przez sąd administracyjny jest dopuszczalne jedynie w powyższym zakresie. Celem postępowania dowodowego prowadzonego przed sądem administracyjnym jest jedynie ocena, czy organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. To zaś oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania nowego stanu faktycznego sprawy. Tak zaś byłoby, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny ustalał stan faktyczny w tej sprawie na podstawie dodatkowych dowodów, które przede wszystkim powinny być ocenione przez organ administracyjny. W postępowaniu przed sądem administracyjnym strona nie może oczekiwać, iż sąd będzie prowadził postępowanie dowodowe i ustalał stan faktyczny sprawy (por. wyrok NSA z 11 czerwca 2024 r. sygn. akt II OSK 2243/21; wyrok NSA z 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2747/14; wyrok NSA z 3 grudnia 2025 r. sygn. akt III OSK 1711/24). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieusprawiedliwione to Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co z kolei skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. Zasądzone od Rektora Politechniki [...] na rzecz M. K. koszty w wysokości 360 złotych obejmują wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2026 r. poz. 215).