III OSK 3341/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: starszy asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 138/23 w sprawie ze skargi W. Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej we W. na akt Dyrektora Archiwum Państwowego we W. z dnia 21 grudnia 2022 r., nr OV.410.9.2022 w przedmiocie ustalenia W. Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej we W. jako jednostkę organizacyjną, w której powstają materiały archiwalne wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W. Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej we W. na rzecz Dyrektora Archiwum Państwowego we W. kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 138/23 oddalił skargę W. Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej we W. (dalej także jako: strona skarżąca) na akt Dyrektora Archiwum Państwowego we W. (dalej także jako: organ) z dnia 21 grudnia 2022 r., nr OV.410.9.2022 w przedmiocie ustalenia W. Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej we W. jako jednostkę organizacyjną, w której powstają materiały archiwalne wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego. Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Aktem z dnia 21 grudnia 2022 r., nr OV.410.9.2022 Dyrektor Archiwum Państwowego we W., na podstawie art. 33 ust. 3 pkt 2 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, ustalił, że strona skarżąca jest jednostką organizacyjną, w której powstają materiały archiwalne wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego, obowiązaną do utworzenia i prowadzenia archiwum zakładowego, zgodnie z art. 33 ust. 1, art. 34, art. 35 2 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że strona skarżąca jest samorządową jednostką organizacyjną utworzoną na podstawie uchwały nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia 26 listopada 1998 r. w sprawie przekształcenia publicznego [....] w samodzielny publiczny [...] oraz zatwierdzenia statutu [...], a pod obecną nazwą występuje od 2008 roku. Jak wskazał organ, strona skarżąca posiada osobowość prawną, jest wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego i do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą prowadzonego przez Wojewodę D., posiada numer identyfikacji podatkowej NIP i numer statystyczny REGON, działa na podstawie ustawy o działalności leczniczej oraz statutu i regulaminu organizacyjnego (wersji ujednoliconej obu dokumentów z 2022 roku.). Następnie organ wskazał, że strona skarżąca jest największym we W. i jednym z największych na D. podmiotów leczniczych udzielających świadczeń medycznych w warunkach ambulatoryjnych, zapewniającym wieloprofilową, kompleksową opiekę zdrowotną na poziomie podstawowym i specjalistycznym. Na przestrzeni lat zwiększał się zakres lokalizacyjny i rzeczowy świadczonych przez stronę skarżącą usług, w wyniku przyłączenia do niego innych placówek medycznych, zgodnie z działaniami Gminy W. w zakresie konsolidacji usług medycznych we W.. Organ podał, że strona skarżąca prowadzi swoją działalność na terenie całego Wrocławia - obecnie w 4 przychodniach ("[...]", "[...]", "[...]", "[...]") oraz w wyspecjalizowanych placówkach, jak [...], [...], [...], [...], [...], [...]. W strukturze organizacyjnej strony skarżącej jest też Zespół Gabinetów Medycyny Szkolnej. Organ dodał, że działalność lecznicza strony skarżącej obejmuje podstawową opiekę zdrowotną wykonywaną w warunkach ambulatoryjnych lub domowych, medycynę szkolną realizowaną w gabinetach medycyny szkolnej oraz specjalistyczną opiekę zdrowotną (m.in. w zakresie alergologii, diabetologii, kardiologii, medycyny pracy, dermatologii, ginekologii i położnictwa, neurologii, reumatologii, chirurgii, okulistyki, psychologii, rehabilitacji i fizjoterapii, diagnostyki medycznej). Do zadań strony skarżącej należą też działania w zakresie profilaktyki chorób i promocji zdrowia oraz tworzenie i realizacja edukacyjnych programów zdrowotnych w celu poprawy stanu zdrowia i związanej z nimi jakości życia mieszkańców (sprawy te prowadzi Dział Programów Zdrowotnych i Promocji Zdrowia). Strona skarżąca realizuje m.in. takie programy jak program promocji zdrowia psychicznego, zdrowa matka i dziecko, program profilaktyki cukrzycy, program specjalistycznej pomocy osobom zagrożonym i uzależnionym od alkoholu. We w. szkołach prowadzone były zajęcia edukacyjne dotyczące promowania racjonalnego sposobu żywienia i profilaktyki nadwagi, otyłości i innych zaburzeń okresu rozwojowego, a w ostatnim czasie strona skarżąca organizowała spotkania edukacyjne w ramach programu Wsparcie dla kobiet ciężarnych z Ukrainy. Organ wskazał także, że działalność strony skarżącej jest wysoko oceniana, o czym świadczą przyznane jej certyfikaty i nagrody, w tym certyfikat systemu zarządzania ISO w zakresie świadczenia usług medycznych i I nagroda w ogólnopolskim plebiscycie Orły Polskiej Przedsiębiorczości w kategorii medycyna - lecznictwo otwarte. Jak podano, organami strony skarżącej są Dyrektor oraz Rada Społeczna, w skład której wchodzą przedstawiciele Prezydenta W., Wojewody D. i Rady Miejskiej W. Zdaniem organu, ze względu na charakter prowadzonej działalności strona skarżąca jest wytwórcą materiałów archiwalnych. Stanowi je ta dokumentacja strony skarżącej, która ma wartość poznawczą i odzwierciedla istotne aspekty działalności strony skarżącej w aspekcie lecznictwa ambulatoryjnego i promocji zdrowia. Organ wymienił, że wśród materiałów archiwalnych dotyczących działalności strony skarżącej z zakresu zarządzania, spraw kadrowych, administracyjnych, czy finansowych są przykładowo protokoły posiedzeń gremiów kolegialnych (np. komisji, zespołów), dokumentacja organizacyjna (jak statuty, regulaminy organizacyjne, odpisy z rejestru podmiotów leczniczych, akta rejestracji statystycznej i podatkowej), akty normatywne wewnętrzne (w tym zarządzenia), wszelkie własne regulaminy i instrukcje, wszelkie roczne plany i sprawozdania własne, w tym plany i sprawozdania finansowe, sprawozdania statystyczne, analizy własne, akta rozpatrywanych we własnym zakresie skarg i wniosków, akta dot. kontaktów z mediami (w tym informacje kierowane do mediów i tzw. wycinki prasowe), własne materiały reklamowe, akta dot. współpracy z innymi podmiotami, dokumentacja kontroli zewnętrznych i wewnętrznych, przeglądy warunków i bezpieczeństwa pracy, dokumentacja dot. stanu prawnego nieruchomości itd. Organ wyjaśnił, że zaliczenie wyżej wymienionej typowej dokumentacji do materiałów archiwalnych wynika z oceny wartości archiwalnej tej dokumentacji i znajduje odzwierciedlenie w uzgadnianych przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych i archiwa państwowe jednolitych rzeczowych wykazach akt. Ponadto znajduje też potwierdzenie w upublicznionej na stronie internetowej Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych "Przykładowej klasyfikacji i kwalifikacji dokumentacji dla zagadnień ujętych w klasach 0-3 w formie jednolitego rzeczowego wykazu akt". Do dokumentacji o wartości materiałów archiwalnych należy również przykładowa dokumentacja medyczna oraz dokumentacja odzwierciedlająca działania w zakresie promocji zdrowia i realizacji programów zdrowotnych. Źródłem informacji o działalności strony skarżącej jest ponadto w ocenie organu jej strona internetowa. Organ podkreślił, że materiały archiwalne strony skarżącej mają znaczenie jako uzupełniające źródło informacji w badaniach nad historią opieki medycznej we W. w XXI wieku. Następnie organ podkreślił, że wykaz dokumentacji stanowiącej materiały archiwalne, gromadzonej i wytwarzanej przez stronę skarżącą, winien być zawarty w jednolitym rzeczowym wykazie akt obowiązującym we W. Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej we W. Organ wskazał, że rekomendację dla uznania strony skarżącej za jednostkę organizacyjną tworzącą materiały archiwalne wydała Komisja Archiwalnej Oceny Dokumentacji Archiwum Państwowego we W., która w dniu 6 kwietnia 2022 r. podjęła w tym zakresie uchwałę nr 20/2022, zaakceptowaną następnie przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych w Warszawie. Jak wyjaśnił organ, ustalenia Komisji opierały się na wynikach ekspertyzy archiwalnej przeprowadzonej przez Archiwum Państwowe we W. Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej we W. Następnie organ stwierdził, że materiały archiwalne wytworzone przez stronę skarżącą jako samorządową jednostkę organizacyjną przynależą, co wynika z ich stosunku własności, do państwowego zasobu archiwalnego, zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Jednocześnie organ poinformował, że kontrolę, o której mowa w art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach we W. Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej we W. przeprowadzać będzie Archiwum Państwowe we W., do którego należy w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego pisma przesłać informację o podjętych w W. Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej we W. działaniach mających na celu zorganizowanie archiwum zakładowego oraz o przepisach wewnętrznych odnoszących się do usytuowania archiwum zakładowego w strukturze organizacyjnej strony. Końcowo organ wyjaśnił, że utworzenie archiwum zakładowego skutkuje koniecznością opracowania nowych lub znowelizowania dotychczasowych: 1) instrukcji kancelaryjnej określającej szczegółowe zasady i tryb wykonywania czynności kancelaryjnych, 2) sposobu klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji w formie jednolitego rzeczowego wykazu akt, 3) instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwum zakładowego - określanych w porozumieniu z Naczelnym Dyrektorem Archiwów Państwowych lub dyrektorem właściwego miejscowo archiwum państwowego na podstawie upoważnienia Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych, co wynika z art. 6 ust. 2 i 2h ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Strona skarżąca wywiodła na powyższy akt organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i wnosząc o jego uchylenie w całości, przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego według norm przepisanych, powiększonych o dokonaną opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, zarzuciła zaskarżonemu aktowi: 1. brak zapewnienia stronie skarżącej należytego uczestnictwa w procesie ustalania jej podmiotem, który wytwarza materiały archiwalne, uniemożliwienie jej przekazania informacji, zastrzeżeń istotnych dla dokonania prawidłowej oceny wartości historycznej poszczególnej dokumentacji, co skutkowało pobieżnym zgromadzeniem przez organ materiału dowodowego i dokonaniem nieprawidłowej ekspertyzy, konsekwencją czego stało się nałożenie na stronę skarżącą obowiązku zorganizowania i prowadzenia archiwum zakładowego, 2. brak poinformowania strony skarżącej, pomimo spoczywającego na organie obowiązku do należytego i wyczerpującego informowania stron, o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, poprzez brak przekazania jednostce ekspertyzy archiwalnej i opinii komisji archiwalnej, co uniemożliwiło odniesienie się przez stronę skarżącą do tych dokumentów i ewentualnych kwestii spornych i w dalszej kolejności skutkowało niewyjaśnieniem stronie skarżącej obowiązków, które zostaną na nią nałożone zaskarżonym aktem, który ustalił obowiązek prowadzenia archiwum zakładowego w jednostce, 3. zaniechanie przeprowadzenia szczegółowego i rzetelnego postępowania dowodowego, zgodnego z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania poprzez dowolne ustalenie, niepoparte przedłożonymi dowodami, jakoby strona skarżąca była największą we W. i jedną z największych na D. placówek, w której udzielane są świadczenia medyczne, a także, że wytworzona przez jednostkę dokumentacja ma wysoką wartość poznawczą i historyczną, 4. lakoniczne i niejasne uzasadnienie faktyczne i prawne aktu, co spowodowało, iż strona skarżąca nie została zapoznana z argumentami i przesłankami podjęcia przedmiotowej decyzji, co uniemożliwiło jej obronę jej słusznych interesów w procesie ustalenia jej podmiotem zobowiązanym do zorganizowania i prowadzenia archiwum zakładowego, 5. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 33 ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach poprzez błędne ustalenie strony skarżącej jako jednostki organizacyjnej, w której powstają materiały archiwalne wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości oraz o zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, podtrzymując argumentację prezentowaną w dotychczasowym toku postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 138/23 oddalił skargę strony skarżącej na akt organu z dnia 21 grudnia 2022 r., nr OV.410.9.2022 w przedmiocie ustalenia W. Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej we W. jako jednostkę organizacyjną, w której powstają materiały archiwalne wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji uznał, że wywiedziona w niniejszej sprawie skarga nie ma uzasadnionych podstaw, co nakazywało jej oddalenie. Wyjaśnił jednocześnie, że spór między stronami dotyczy zasadności uznania, że strona skarżąca jest podmiotem wytwarzającym materiały archiwalne, zobowiązanym do prowadzenia archiwum zakładowego. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w opinii strony skarżącej w sprawie nie wykazano, aby wytwarzała ona materiały archiwalne, a tym samym była zobligowana do utworzenia archiwum zakładowego. Sąd I instancji przypomniał, że strona skarżąca zarzucała brak zapewnienia jej czynnego udziału w postępowaniu oraz niedostatki uzasadnienia. Z kolei organ odpierał te zarzuty podając, że wypełnił przewidziane prawem wymogi związane z wydaniem zaskarżonego aktu ustanawiającego stronę skarżącą jednostką zobowiązaną do utworzenia i prowadzenia archiwum zakładowego, co potwierdził złożoną do akt dokumentacją. Organ wskazał także, że wartość merytoryczna wytwarzanych materiałów związanych z działalnością strony skarżącej stanowi zasób archiwalny. Badając zaskarżony akt w tak nakreślonych granicach Sąd I instancji uznał, że zarówno postępowanie organu jak i ocena działalności jednostki z punktu widzenia zapisów ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach nie naruszają przepisów prawa, co nakazywało oddalenie skargi. Oceniając sposób procedowania organu Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podkreślił, że w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie jest przy tym, zdaniem Sądu I instancji sporne, że zaskarżony akt podlega kontroli sądowej na mocy art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednak, jak wyjaśnił Sąd I instancji, konsekwencją oceny, że rozstrzygnięcie ustalające, iż dana jednostka organizacyjna ma obowiązek utworzenia archiwum zakładowego jest aktem o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi musi być wniosek, iż tego rodzaju akty wydawane są poza tokiem postępowania administracyjnego. Postępowanie poprzedzające wydanie tego aktu nie jest postępowaniem regulowanym przepisami prawa, zaś podmiot, na którym spoczywa obowiązek wypływający wprost z ustawy nie jest stroną tego postępowania. Innymi słowy, jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, nie ma przepisów, które określałyby procesowe prawa i obowiązki tego podmiotu w postępowaniu przed organem państwa, poprzedzającym wydanie aktu stwierdzającego istnienie obowiązku. W postępowaniu, w którym wydaje się akt, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mogą znaleźć zastosowanie wyłącznie poprzez odesłanie normatywne, którego na gruncie art. 33 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach nie sformułowano. Sąd I instancji wyjaśnił jednak, że mając na uwadze brzmienie art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, Sąd zobowiązany jest do oceny legalności, czyli zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Badanie to obejmuje sposób procedowania, jak i wykładnię oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podkreślił, że zgodnie z tezami wyrażanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych brak prawnie unormowanej procedury nie zwalnia oczywiście organu administracji od dopełnienia podstawowych obowiązków, składających się na proces stosowania prawa, a więc w szczególności obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, na podstawie dopuszczonych przez prawo (art. 7 Konstytucji RP), w szczególności dokumentów urzędowych. Kontrola sądowoadministracyjna aktu z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) obejmuje bowiem prawidłowość ustaleń faktycznych, które zweryfikowano jako dające podstawę do jego wydania. Analizując akta sprawy obrazujące działania podjęte przez organ w tej sprawie, Sąd I instancji zgodził się ze stanowiskiem wyrażanym w odpowiedzi na skargę wskazującym na dochowanie wszelkich wymogów nałożonych na organ przez prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, że stosownie do art. 33 ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach archiwa zakładowe tworzy się w państwowych jednostkach organizacyjnych oraz w jednostkach samorządu terytorialnego i innych samorządowych jednostkach organizacyjnych, w których powstają materiały archiwalne. W razie potrzeby w jednostkach tych można utworzyć więcej niż jedno archiwum zakładowe. Zapis ust. 3 ww. normy stanowi że jednostki, w których tworzy się archiwa zakładowe, ustala: 1) w odniesieniu do jednostek obejmujących działalnością obszar całego Państwa - Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych; 2) w odniesieniu do innych jednostek - dyrektor właściwego archiwum państwowego. Jednocześnie Sąd I instancji podkreślił, że zapis art. 2 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach definiuje pojęcie narodowego zasobu archiwalnego. Zgodnie zaś z art. 4 ww. ustawy nadzór nad narodowym zasobem archiwalnym sprawuje minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego za pośrednictwem Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych. Zadania te są realizowane poprzez czynności opisane w art. 21 ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, które nie stanowią zamkniętego katalogu i należą do nich m.in. koordynowanie działalności archiwalnej na terenie Państwa (pkt 1) i nadzór nad gromadzeniem, ewidencjonowaniem, przechowywaniem, opracowywaniem, udostępnianiem i zabezpieczaniem materiałów archiwalnych oraz brakowaniem dokumentacji niearchiwalnej (pkt 4). Stosownie do zapisu art. 21 ust. 1a ww. ustawy Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 4 i 10, dotyczących podległych mu archiwów państwowych, może wydawać zarządzenia. Na tej podstawie Naczelny Dyrektor Archiwum Państwowego wydał w dniu 7 grudnia 2020 r. Zarządzenie nr 31 w sprawie trybu ustalania jednostek organizacyjnych, w których tworzy się archiwa zakładowe. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd I instancji wskazał, że w § 4 ww. zarządzenia wskazano, że archiwum państwowe prowadzi, wśród jednostek organizacyjnych należących do jego właściwości, systematyczne rozpoznanie potencjalnych wytwórców materiałów archiwalnych wchodzących do państwowego zasobu archiwalnego (ust. 1). Podczas rozpoznania, o którym mowa w ust. 1, archiwum państwowe uwzględnia następujące czynniki: 1) funkcje jednostki organizacyjnej w ramach struktury administracyjnej i gospodarczej kraju bądź regionu; 2) charakter i przedmiot prowadzonej działalności oraz zasięg działania; 3) znaczenie społeczne, gospodarcze i kulturalne jednostki organizacyjnej; 4) powtarzalność wytwarzanych materiałów archiwalnych; 5) wartość informacyjną dokumentacji; 6) znaczenie historyczne i regionalne materiałów archiwalnych dla dokumentowania dziejów kraju lub regionu, w szczególności politycznych, społecznych, gospodarczych, kulturalnych i naukowych; 7) status prawno-organizacyjny jednostki organizacyjnej (ust.2). Natomiast zgodnie z § 5 ww. zarządzenia w przypadku, gdy w wyniku rozpoznania, o którym mowa w § 4, archiwum państwowe wytypuje jednostkę organizacyjną obowiązaną do utworzenia archiwum zakładowego, wówczas rozpoczyna czynności związane z ustaleniem (ust. 1). Zgodnie z dalszymi uregulowaniami przepisu, czynności te obejmują zasięgniecie opinii właściwej komisji archiwalnej oceny dokumentacji (ust. 2), dalsza procedura związana z ustaleniem obejmuje w kolejności: pisemne zawiadomienie jednostki organizacyjnej o rozpoczęciu czynności związanych z ustaleniem oraz zamiarze przeprowadzenia ekspertyzy archiwalnej, nie później niż w terminie 7 dni przed planowanym dniem rozpoczęcia ekspertyzy (§ 5 ust. 4 pkt 1) przeprowadzenie ekspertyzy archiwalnej w celu rozpoznania statusu prawno-organizacyjnego jednostki organizacyjnej, jej struktury organizacyjnej, w tym terytorialnej oraz zbadanie czy wytwarza ona i gromadzi dokumentację stanowiącą materiały archiwalne, o których mowa w art. 1 ustawy (§ 5 ust. 4 pkt 2); sporządzenie notatki z ekspertyzy archiwalnej, o której mowa w pkt 2, zawierającej uzasadnienie ustalenia lub nieustalenia przez archiwum państwowe danej jednostki organizacyjnej jako obowiązanej do utworzenia archiwum zakładowego, przy czym w szczególności powinna znaleźć się w niej informacja na temat specyfiki prowadzonej przez jednostkę działalności i tworzonej w jej toku dokumentacji wraz ze wskazaniem, która część dokumentacji stanowi materiały archiwalne (§ 5 ust. 4 pkt 3); włączenie notatki z ekspertyzy archiwalnej i opinii komisji archiwalnej oceny dokumentacji do akt sprawy, o ile były wymagane (§ 5 ust. 4 pkt 5); w przypadku ustalenia jednostki organizacyjnej jako obowiązanej do utworzenia archiwum zakładowego - wydanie przez Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych lub dyrektora właściwego archiwum państwowego aktu ustalenia i przesłanie go do kierownika jednostki organizacyjnej (§ 5 ust. 4 pkt 6). W ocenie Sądu I instancji, z akt sprawy wynika, że wskazane prawem wymogi zostały dochowane tak w warstwie formalnej, jak i materialnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyjaśnił, że nie jest sporne, że strona skarżąca jest podmiotem wskazanym w art. 33 ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach – samorządową jednostką organizacyjną. Wojewódzki Sad Administracyjny we Wrocławiu wyjaśnił, że pojęcie to obejmuje zarówno jednostki organizacyjne posiadające osobowość prawną, tj. spółki prawa handlowego, w tym utworzone przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przedsiębiorstwa państwowe, jak i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Jak wskazał Sąd I instancji, oznacza to, że w przypadku powstawania w nich materiałów archiwalnych wchodzących do państwowego zasobu archiwalnego wskazane powyżej podmioty mają obowiązek tworzenia i prowadzenia archiwum zakładowego. Sąd I instancji zauważył, że przeprowadzone czynności, podjęte z uwzględnieniem kryteriów wskazanych w powołanym § 4 ust. 2 Zarządzenia nr 31 wskazały, że strona skarżąca jest jednostką wytwarzającą materiały archiwalne, o których mowa w art. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach i wyjaśnił, że stosownie do brzmienia powołanego przepisu materiałami archiwalnymi wchodzącymi do narodowego zasobu archiwalnego są wszelkiego rodzaju akta i dokumenty, korespondencja, dokumentacja finansowa, techniczna i statystyczna, mapy i plany, fotografie, filmy i mikrofilmy, nagrania dźwiękowe i wideofonowe, dokumenty elektroniczne w rozumieniu przepisów ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz inna dokumentacja, bez względu na sposób jej wytworzenia, mająca znaczenie jako źródło informacji o wartości historycznej o działalności Państwa Polskiego, jego poszczególnych organów i innych państwowych jednostek organizacyjnych oraz o jego stosunkach z innymi państwami, o rozwoju życia społecznego i gospodarczego, o działalności organizacji o charakterze politycznym, społecznym i gospodarczym, zawodowym i wyznaniowym, o organizacji i rozwoju nauki, kultury i sztuki, a także o działalności jednostek samorządu terytorialnego i innych samorządowych jednostek organizacyjnych - powstała w przeszłości i powstająca współcześnie. Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżony akt, jak i poprzedzające go czynności utrwalone w dokumentach sporządzonych w toku postępowania wykazały, że strona skarżąca wytwarza materiały archiwalne, które zostały przez organ konkretnie wskazane. Mowa tu o dokumentacji o wartościach poznawczych odzwierciedlającej istotne aspekty działalności strony skarżącej w aspekcie lecznictwa ambulatoryjnego i promocji zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zwrócił uwagę na to, że wskazano tu na materiały dotyczące działalności strony skarżącej z zakresu zarządzania, spraw kadrowych, administracyjnych, czy finansowych, np. protokoły posiedzeń gremiów kolegialnych (np. komisji, zespołów), dokumentacja organizacyjna (jak statuty, regulaminy organizacyjne, odpisy z rejestru podmiotów leczniczych, akta rejestracji statystycznej i podatkowej), akty normatywne wewnętrzne (w tym zarządzenia), wszelkie własne regulaminy i instrukcje, wszelkie roczne plany i sprawozdania własne, w tym plany i sprawozdania finansowe, sprawozdania statystyczne, analizy własne, akta rozpatrywanych we własnym zakresie skarg i wniosków, akta dot. kontaktów z mediami (w tym informacje kierowane do mediów i tzw. wycinki prasowe), własne materiały reklamowe, akta dot. współpracy z innymi podmiotami, dokumentacja kontroli zewnętrznych i wewnętrznych, przeglądy warunków i bezpieczeństwa pracy, dokumentacja dot. stanu prawnego nieruchomości itd. W ocenie Sądu I instancji, organ słusznie podkreślał szeroki zakres lokalizacyjny i rzeczowy świadczonych przez stronę skarżącą usług w wyniku przyłączenia do niej innych placówek medycznych, zgodnie z działaniami Gminy W. w zakresie konsolidacji usług medycznych we W. Zestawiając zakres działalności strony skarżącej i wytworzone przez nią dokumenty z powołaną definicją zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu nie sposób zanegować przyjętego w zaskarżonym akcie poglądu. Sąd I instancji stwierdził, że działania strony skarżącej i związane z nią materiały oraz dokumentacja niewątpliwie mają istotne znacznie jako źródło informacji o działalności strony skarżącej jako jednostki organizacyjnej samorządu w aspekcie lecznictwa i promocji zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyjaśnił, że są to obszary wprost powołane w treści omawianego przepisu. Zdaniem Sądu I instancji organ słusznie podkreśla, że wytworzone przez stronę skarżącą materiały będą miały znaczenie jako uzupełniające źródło informacji w badaniach nad historią opieki medycznej we W. w XXI wieku. W związku z powyższym Sąd I instancji stwierdził, że przedstawiona przez organ argumentacja wsparta na wykładni literalnej art. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach nie budzi zastrzeżeń i niezależnie od tego ma także umocowanie w wykładni funkcjonalniej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyjaśnił bowiem, że celem ustawy i podejmowanych na jej podstawie działań przez uprawnione organy jest zachowanie dokumentacji utrwalającej informacje będące "świadectwami faktów i zjawisk obiektywnej rzeczywistości lub przejawów myśli ludzkiej" (Polski słownik archiwalny, red. W. Maciejewska, Warszawa 1974, reprint Przemyśl 1998, s. 27-28). Jak wskazał Sąd I instancji, informacje te, zgodnie z powołaną definicją winny być odnoszone do wskazanych tam obszarów tematycznych i mieć powiązanie z działalnością państwa i jego instytucji. Teza ta ma zdaniem Sądu I instancji umocowanie w treści art. 2 ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach stanowiącym, iż materiały archiwalne służą nauce, kulturze, gospodarce narodowej oraz potrzebom obywateli. Czyli dokumentacja zawierająca informacje na temat przeszłości przydatne dla takich znów bardzo szeroko rozumianych potrzeb winna być w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zakwalifikowana do materiałów archiwalnych. Przy czym na narodowy zasób archiwalny składają się nie tylko materiały, które status archiwaliów otrzymały w przeszłości, niekiedy już dość odległej. Zasób ten stale powiększa się o dokumentację, która dopiero powstaje i która na bieżąco w odpowiednim trybie jest kwalifikowana do materiałów archiwalnych i obejmowana ochroną prawną. W związku z powyższym Sąd I instancji stwierdził, że prawidłowo zatem organ zbadał status prawny jednostki, pozwalający na jej zaliczenie do grupy wskazanej w art. 33 ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach oraz przedmiot działalności, jego znaczenie społeczne, edukacyjne i kulturalne oraz wartość informacyjną dokumentacji. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu nie budzi także zastrzeżeń sposób procedowania i odpowiada on wskazanym na wstępie rozważań zapisom Zarządzenia nr 31. Sąd I instancji zauważył, że z akt sprawy wynika, że po wytypowaniu jednostki organ pismem z dnia 4 maja 2020 r. oraz z dnia 15 grudnia 2021 r. powiadomił ją o tym fakcie oraz o zamiarze przeprowadzenia ekspertyzy, nadto w piśmie tym zawarto także pouczenie o uprawnieniach strony skarżącej. Czynności tej dokonano z udziałem pracowników i przedstawiciela strony skarżącej w dniu 15 lutego i 25 marca 2022 r. Zatem termin wynikający z § 5 ust. 4 pkt 1 Zarządzenia nr 31 został w ocenie Sądu I instancji zachowany. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, z ekspertyzy sporządzono notatkę z dnia 1 kwietnia 2022 r. zawierającą m.in. dane, o których mowa w § 5 ust. 4 pkt 3 Zarządzenia. Zgodnie z wymogami § 5 pkt 2 ww. aktu, zasięgnięto opinii właściwej Komisji, która jednogłośnie podjęła uchwałę o uznaniu jednostki za podmiot, w którym powstają materiały archiwalne objęte zasobem archiwalnym. W tym zakresie przeprowadzona analiza sporządzonej dokumentacji (protokół z posiedzenia Komisji, akt jej powołania) zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu nie budzi zastrzeżeń, dopełniono wymogów wynikających z przepisów prawa. Wreszcie wydano zaskarżony akt, który doręczono stronie skarżącej. Procedura została zatem w ocenie Sądu I instancji zachowana. Odnosząc się zaś do zarzutów strony skarżącej zawartych w jej piśmie z dnia 24 lipca 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że w sprawie nie zachodzą żadne z przesłanek wskazanych z art. 24 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności jeżeli chodzi o punkt 1 wskazanego przepisu. Nadto, Sąd I instancji dodał, że jeśli istniały zastrzeżenia takie jak wyartykułowane w ww. piśmie strony skarżącej, to należało je zgłaszać w toku postępowania w przedmiocie ustalenia strony skarżącej za jednostkę organizacyjną, w której powstają materiały archiwalne. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła strona skarżąca i zaskarżając ten wyrok w całości oraz wnosząc o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie zaskarżonego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego według norm przepisanych, za postępowanie wywołane wniesieniem skargi kasacyjnej, a ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj. Regulaminu Organizacyjnego Archiwum Państwowego we W. na okoliczność zakresu czynności i obowiązków Pani E. B. jako pracownika organu, przesłanek stojących za wytypowaniem strony skarżącej jako jednostki organizacyjnej, w której powstają materiały archiwalne wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego, sposobu prowadzenia postępowania skutkującego uznaniem strony skarżącej jako jednostki organizacyjnej, w której powstają materiały archiwalne wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego, zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach poprzez błędne zastosowanie wskutek ustalenia, iż w stronie skarżącej wytwarzane są materiały archiwalne w rozumieniu ww. przepisu, co skutkował błędnym ustaleniem jednostki strony skarżącej jako jednostki organizacyjnej, w której powstają materiały archiwalne wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego; 2. art. 2 ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach poprzez błędne zastosowanie wskutek ustalenia, że wytwarzane przez stronę skarżąca materiały mogą służyć nauce, kulturze, gospodarce narodowej oraz potrzebom obywateli, co skutkowało błędnym ustaleniem strony skarżącej jako jednostki organizacyjnej, w której powstają materiały archiwalne wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego; 3. art. 33 ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach poprzez błędne zastosowanie i błędne ustalenie strony skarżącej jako jednostki organizacyjnej, w której powstają materiały archiwalne wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego; II. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 24 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak zastosowania wskutek braku ustalenia, iż osobista niechęć Pan E. B., która jako kierownik Nadzoru Archiwalnego w Archiwum Państwowym we W. podejmowała szereg czynności kontrolnych u skarżącego, które ostatecznie doprowadziły do wydania aktu organu z dnia 21 grudnia 2022 r., znak sprawy: OV.410.9.2022 w przedmiocie uznania państwowego zasobu archiwalnego, wynikała z faktu zaprzestania dalszego zatrudnienia przez stronę skarżącą jej męża, a ustalenie strony skarżącej jako ww. jednostki nastąpiło de facto przed wydaniem aktu administracyjnego w tym zakresie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że kluczowym elementem definicji materiałów archiwalnych jest wskazanie na to, że ze względu na swoją treść i formę mogą być one źródłem informacji o wartości historycznej. Natomiast informacja o wartości historycznej jest informacją na temat przeszłości, pozwalająca na jej rekonstrukcję w procesie badań historycznych. Strona skarżąca kasacyjnie wyjaśniła, że pojęcie wartości historycznej można przeciwstawić wartości praktycznej, czyli takiej, którą dokumentacja posiada ze względu na zapisaną w niej informację albo będąc dowodem mającym znaczenie dla obrotu prawnego. Dla określenia wartości historycznej dokumentacji ma zatem w ocenie strony skarżącej kasacyjnie znaczenie czy dana dokumentacja pozwala na rekonstrukcję procesów historycznych. W świetle powyższych rozważań strona skarżąca kasacyjnie wskazała, że nie zgadza się ze stanowiskiem, że wytwarzane przez nią materiały wytwarzane mają wartość historyczną, co uzasadniałoby ustalenie jej jako jednostki, w której powstają takie materiały. Strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że prowadzona przez nią dokumentacja, na którą składają się wszelkiego rodzaju zarządzenia, statuty, regulaminy, roczne plany i sprawozdania, dokumentacja kontroli itp. tworzona jest na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a także w znacznym zakresie wytycznych NFZ. Dokumentacja ta nie ma w ocenie strony skarżącej kasacyjnie charakteru wyjątkowego w skali kraju, gdyż nie różni się ona w żaden sposób od dokumentacji tworzonej przez inne, większe podmioty na terenie samego chociaż województwa [...]. Zdaniem strony skarżącej kasacyjnie, nie sposób uznać jakoby miała ona szczególną wartość historyczną czy poznawczą. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie może ona mieć jedynie wartość praktyczną, która nie jest natomiast wystarczającą przesłanką do uznania jednostki za jednostkę wytwarzająca materiały archiwalne. Ponadto, strona skarżąca kasacyjnie dodała, że nie jest również największym podmiotem na terenie W. wytwarzającym tego typu dokumentację. Strona skarżąca kasacyjnie wskazała, że już w skardze do Sądu I instancji podawano, że np. Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. [...] we W. charakteryzuje się największym zakresem specyfiki leczenia szpitalnego i oferuje pełne spektrum udzielanych świadczeń ambulatoryjnych, łącznie z podstawową opieką zdrowotną. W jednym podmiocie powstają właściwe wszelkiego rodzaju materiały archiwalne, także te o potencjalnie wysokiej wartości historycznej i poznawczej. Tymczasem, za podmiot w którym wytwarzane są materiały mające wartość archiwalną została uznana strona skarżąca kasacyjnie, być może z przyczyn o charakterze pozaprawnym. Strona skarżąca kasacyjnie przywołała także treść art. 2 ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach i podkreśliła, że z przepisu tego wynika że narodowy zasób archiwalny służy pewnym określonym celom - w szczególności naukowym, kulturalnym czy też gospodarczym. Strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że zasób ten powinien być w tych celach nie tylko chroniony, ale również udostępniany, oczywiście na zasadach określonych w ustawie. Materiały archiwalne powinny być więc udostępniane w celu prowadzenia badań naukowych, sporządzania opinii, organizowania wystaw, prelekcji, wykładów. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie trudno uznać, aby dokumenty wytworzone w jednostce (np. regulaminy pracy czy zarządzenia dotyczące funkcjonowania jednostki) były przydatne do ww. celów. Niezależnie od powyższego w ocenie strony skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji nie dokonał należytych ustaleń w zakresie ewentualnych osobistych konfliktów, które mogły leżeć u podstawy wyznaczenia właśnie strony skarżącej jako jednostki wytwarzającej materiały archiwalne, a nie innych, zdecydowanie większych jednostek na terenie województwa [...]. Zdaniem strony skarżącej kasacyjnie, stwierdzenie jakoby to strona skarżąca powinna podnieść tę okoliczność w toku postępowania o ustalenie jednostki, jest niezasadne o tyle, że to również Sąd I instancji winien kwestię tę wziąć pod uwagę, w szczególności jeśli został podniesiony w tym zakresie zarzut. Strona skarżąca kasacyjnie powtórzyła, że jak już wskazywała w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, Pani E. B. jako kierowniczka Nadzoru Archiwalnego w Archiwum Państwowym we W. podejmowała szereg czynności kontrolnych u strony skarżącej, które ostatecznie doprowadziły do wydania zaskarżonego w sprawie aktu. Natomiast jej małżonkiem jest były pracownik strony skarżącej Pan A. B., któremu nie przedłużono umowy o pracę z uwagi na fakt braku rzetelnego wywiązywania się ze swoich obowiązków. Strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kompletnie pominął ww. okoliczności, a stanowisko uzasadnił jedynie jednym krótkim akapitem (dwuzdaniowym), nie ustosunkowując się w żaden sposób do zarzutów o naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej, stronniczości organu, nierównego traktowania strony skarżącej przez organ, czy występowania osobistych powodów pracowników Archiwum Państwowego we W. leżących u podstaw uznania strony skarżącej za jednostkę organizacyjną, w której powstają materiały archiwalne wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego, a także realizacji partykularnych interesów pracowników Archiwum Państwowego we W. poprzez wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że decyzja o przesądzeniu o tym, iż strona skarżąca będzie jednostką organizacyjną o ww. statusie zapadła faktycznie przed rzeczywistym wydaniem zaskarżonego aktu, albowiem już podczas wizytacji E. B. w siedzibie strony skarżącej w dniu 15 lutego 2022 r. poinformowano obecne osoby, tj.: A. M. (kierowniczkę Działu Zarządzania Zasobami Ludzkimi), Z. B. (specjalistę ds. archiwizacji), H. P. (pracownika firmy, której strona skarżąca kasacyjnie zleciła przygotowanie dokumentacji do przekazania Archiwum Państwowemu), iż strona skarżąca prawdopodobnie "zostanie objęta specjalnym nadzorem Archiwum Państwowego jako jednostka wytwarzająca materiały archiwalne (kategoria A)". Strona skarżąca kasacyjnie dodała także, że konstrukcja art. 24 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w zasadzie wymusza, żeby pracownik, zwłaszcza jak pełni funkcję kierowniczą tak jak Pani B., sam powiadomił swojego pracodawcę, że zachodzi przesłanka do wyłączenia go z udziału w postępowaniu na każdym z jego etapów. Tak więc zdaniem strony skarżącej kasacyjnie nie można jej zarzucać, że nie podniosła kwestii zaangażowania p. B. w ten proces przy braku spełnienia kryteriów dla jej bezstronności, bowiem niezależnie od możliwości strony skarżącej, jako strony postępowania, obowiązek taki ciążył bezpośrednio na owej pani, jak i wszystkich pracownikach Archiwum Państwowego, którzy mieli wiedzę na ten temat. Strona skarżąca kasacyjnie przywołała także fragmenty regulaminu organizacyjnego Archiwum Państwowego we W., które wyraźnie jej zdaniem potwierdzają, że Pani B. miała bezpośredni wpływ na wytypowanie strony skarżącej jako jednostki organizacyjnej, w której powstają materiały archiwalne wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego i posiadała pełną kontrolę nad tym procesem. Powyższe, biorąc także pod uwagę osobistą niechęć Pana A. B., świadczą zdaniem strony skarżącej kasacyjnie o fakcie istnienia przesłanek wyłączenia pracownika i wskazują również na wadliwość wydanego aktu administracyjnego, co może stanowić podstawę do jego uchylenia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ odnosząc się do argumentacji skargi kasacyjnej wskazał, że twierdzenia przedstawiane przez stronę skarżącą kasacyjnie, zgodnie z którymi nie wytwarza ona żadnej dokumentacji o wartości historycznej, a wytworzone w jednostce materiały ograniczają się do zarządzeń, statutów i sprawozdań, niewyróżniających się niczym szczególnym na tle kraju, a zatem pozbawionych wartości historycznej, jest chybiona. Organ przypomniał, że dla wykazania tego argumentu strona skarżąca kasacyjnie powołuje się na inny podmiot na terenie W., który jej zdaniem jest od niej "większy", tj. Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. [...] i to ten podmiot, jej zdaniem, wytwarza materiały archiwalne w rozumieniu ustawy. Organ wskazał, że umknęło jednak stronie skarżącej kasacyjnie, że okoliczność rozmiaru prowadzonej działalności leczniczej nie ma decydującego charakteru dla uznania, że dany podmiot wytwarza materiały archiwalne. Zdaniem organu wystarczające jest ustalenie, że podmiot, z racji udzielanych świadczeń oraz prowadzonej dokumentacji wytwarza materiały, stanowiące źródło informacji o wartości historycznej, obrazującej działalność danej jednostki. Niewątpliwie taką właśnie dokumentację strona skarżąca kasacyjnie wytwarza, niezależnie od tego, że jest podmiotem z mniejszym zakresem świadczeń niż Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. [...]. Organ dodał, że fakt, że formułę wytwarzanej dokumentacji w dużej mierze narzuca NFZ, nie oznacza, że traci ona walor historyczny, stanowiąc jedynie materiały o wartości czysto praktycznej. Organ wyjaśnił, że samo prześledzenie procesów, zachodzących w stronie skarżącej kasacyjnie w minionych latach, zmiany sposobu leczenia i jego aspektów, udokumentowane w postaci sprawozdań lub planów wewnętrznych przemawia za przyjęciem wysokiej wartości poznawczej tych materiałów, a zatem przesądza o ich historycznym znaczeniu dla lecznictwa ogólnokrajowego (tj. nauki oraz potrzeb obywateli, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o zasobach archiwalnych i archiwum). Zdaniem organu uzasadnia to konieczność utworzenia w stronie skarżącej archiwum zakładowego, a zatem zastosowania art. 33 ust. 1 ww. ustawy. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 24 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego organ wskazał, że strona skarżąca kasacyjnie ponawia identyczne zarzuty jak te, które formułowała w postępowaniu sądowym przed Sądem I instancji – przed wydaniem wyroku w sprawie. Organ podniósł, że strona skarżąca nadal nie przedkłada jednak jakichkolwiek dowodów, z których miałby wynikać wpływ Pani E. B. na wieloetapowe postępowania przed organem oraz decyzję organu, kończącą przedmiotowe postępowanie. Twierdzenia strony skarżącej kasacyjnie w tym zakresie stanowią jej subiektywny pogląd, niepoddający się weryfikacji, jak również nieudowodniony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2026 r., poz. 143) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22). Przechodząc do omówienia zarzutu sformułowanego w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, na podstawie którego strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu naruszenie art. 24 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm.) – dalej zwanej: k.p.a., polegające na "braku zastosowania wskutek braku ustalenia, że osobista niechęć Pan E. B., która jako kierownik Nadzoru Archiwalnego w Archiwum Państwowym we W. podejmowała szereg czynności kontrolnych u skarżącego, które ostatecznie doprowadziły do wydania aktu organu z dnia 21 grudnia 2022 r., znak sprawy: OV.410.9.2022 w przedmiocie uznania państwowego zasobu archiwalnego, wynikała z faktu zaprzestania dalszego zatrudnienia u strony skarżącej jej męża, a ustalenie strony skarżącej jako ww. jednostki nastąpiło de facto przed wydaniem aktu administracyjnego w tym zakresie", wskazać należy, że zarzut ten nie mógł odnieść skutku. W związku z konstrukcją powyższego zarzutu przede wszystkim wskazać należy, że sąd administracyjny sprawując kontrolę działalności organów administracji publicznej przepisów k.p.a. nie stosuje, a jedynie dokonuje oceny ich zastosowania przez organy i podmioty zobowiązane do stosowania przepisów k.p.a. w odpowiednim zakresie. Dlatego prawidłowo skonstruowany zarzut skargi kasacyjnej podnoszony wobec wyroku oddalającego skargę powinien zatem przede wszystkim wskazywać na nieprawidłowe zastosowanie przez Sąd przepisu stanowiącego podstawę wydanego wyroku, tj. art. 151 p.p.s.a. na skutek nieprawidłowego zaakceptowania przez Sąd prawidłowości zastosowania przez organ wskazanych przepisów k.p.a. Niezależnie jednak od tej nieprawidłowości konstrukcyjnej omawianego zarzutu, w okolicznościach niniejszej sprawy podkreślenia wymaga, że konsekwencją dokonania przez Sąd I instancji oceny, która nie była kwestionowana w skardze kasacyjnej, że rozstrzygnięcie ustalające, iż dana jednostka organizacyjna ma obowiązek utworzenia archiwum zakładowego jest aktem, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., musi być wniosek, iż tego rodzaju akty wydawane są poza tokiem postępowania administracyjnego. W postępowaniu, w którym wydaje się akt, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. przepisy k.p.a. mogą znaleźć zastosowanie wyłącznie poprzez odesłanie normatywne, którego na gruncie art. 33 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwum (Dz. U. z 2020 r., poz. 164 ze zm.) nie sformułowano. Zaznaczyć przy tym należy, że brak prawnie unormowanej procedury nie zwalnia oczywiście organu administracji od dopełnienia podstawowych obowiązków, składających się na proces stosowania prawa, jednak wadliwa konstrukcja omawianego zarzutu uniemożliwia dokonanie oceny rozpoznawanej sprawy pod tym kątem. Przechodząc natomiast do omówienia zarzutów naruszenia prawa materialnego sformułowanych przez stronę skarżącą kasacyjnie przypomnieć należy przede wszystkim, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091). Treść i konstrukcja zarzutów sformułowanych przez stronę skarżącą kasacyjnie umożliwia ich łączne rozpoznanie, bowiem na podstawie wszystkich trzech zarzutów strona skarżąca kasacyjnie zarzucając niewłaściwe zastosowanie wskazanych w nich przepisów ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, tj. art. 1, art. 2 ust. 1 oraz art. 33 ust. 1 w rzeczywistości kwestionuje ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy. Strona skarżąca kasacyjnie upatruje bowiem naruszenia ww. przepisów w ustaleniu, że wytwarza materiały archiwalne w rozumieniu art. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, że materiały te mogą służyć nauce, kulturze, gospodarce narodowej oraz potrzebom obywateli, a to wszystko skutkowało błędnym w ocenie strony skarżącej kasacyjnie uznaniem, że jest ona jednostką organizacyjną, w której powstają materiały archiwalne wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego. Tak skonstruowane zarzuty nie mogły odnieść skutku. W związku z treścią powyższych zarzutów wskazać należy, że niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego oznacza błąd w zakresie subsumcji stanu faktycznego wobec treści stosowanej normy prawnej. Może być zatem konsekwencją wcześniejszych błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, jak i błędnej wykładni prawa materialnego, ale może mieć miejsce również wtedy, gdy prawidłowe są ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego oraz wykładnia prawa materialnego, a wadliwość przejawia się wyłącznie w zestawieniu stanu faktycznego ze stanem prawnym sprawy. W rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego. Nie podważono również skutecznie prawidłowości wykładni prawa materialnego stosowanego w realiach niniejszej sprawy. Oznacza to, że w realiach niniejszej sprawy istotne jest zweryfikowanie, czy w podniesionych zarzutach niewłaściwego zastosowania prawa materialnego strona skarżąca kasacyjnie wykazała, że Sąd I instancji w przyjętym przez ten Sąd stanie faktycznym i prawnym sprawy dokonał ich wadliwego zestawienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść omawianych zarzutów niewłaściwego zastosowania art. 1, art. 2 ust. 1 i art. 33 ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach nie daje podstaw do przyjęcia wypełnienia tego obowiązku przez stronę skarżącą kasacyjnie, co czyni omawiane zarzuty nieskutecznymi. Przede wszystkim jednak o nieskuteczności omawianych zarzutów naruszenia prawa materialnego świadczy ich treść, która ewidentnie wskazuje na to, że strona skarżąca kasacyjnie na podstawie zarzutów niewłaściwego zastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazywanych przez nią przepisów kwestionuje ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy. Strona skarżąca kasacyjnie, jak już wskazano, upatruje wadliwości działania Sądu I instancji w ustaleniu, że wytwarza materiały archiwalne w rozumieniu art. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, że materiały te mogą służyć nauce, kulturze, gospodarce narodowej oraz potrzebom obywateli, co z kolei skutkowało uznaniem strony skarżącej jako jednostki organizacyjnej, w której powstają materiały archiwalne wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego. W związku z tym należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię – niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Z tych wszystkich powodów zarzuty naruszenia prawa materialnego sformułowane w skardze kasacyjnej okazały się niezasadne. Skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w odniesieniu do wniosku dowodowego sformułowanego w skardze kasacyjnej należy przypomnieć, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że ze względu na konstrukcję skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, nie występują wątpliwości wymagające wyjaśnienia, oddalił ww. wniosek dowodowy.