III OZ 13/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 267/23 o odmowie uzupełnienia postanowienia w sprawie ze skargi J.G. i B.G. na czynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] A.Z. w przedmiocie odszkodowania za bezprawną i bezpodstawną licytację działki postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, postanowieniem z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 267/23, po rozpoznaniu wniosku Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] A.Z., odmówił uzupełnienia postanowienia tego Sądu z dnia 17 maja 2023 r. odrzucającego skargę J.G. i B.G. o orzeczenie o kosztach postępowania. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że jednym z warunków uzupełnienia postanowienia co do zwrotu kosztów postępowania, jest, oprócz zgłoszenia przez stronę we właściwym czasie stosownego wniosku o ich przyznanie, brak takiego orzeczenia w postanowieniu, jeżeli według przepisów ustawy sąd powinien był je zamieścić z urzędu. Jak wynika z treści art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej "P.p.s.a.") w postępowaniu sądowoadministracyjnym zwrot kosztów postępowania przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji. Zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 P.p.s.a., tj. gdy organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono uwzględnił skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. W niniejszej sprawie żaden z ww. przypadków nie miał miejsca. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [...] A.Z., domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez uzupełnienie orzeczenia o koszty postępowania oraz zasądzenia od skarżących na rzecz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] A.Z. kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 157 § 1 i § 2, art. 200, art. 54 § 3 oraz art. 205 § 1 P.p.s.a. W odpowiedzi na zażalenie, skarżący wnieśli o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadnie Sąd pierwszej instancji odmówił uzupełnienia postanowienia odrzucającego skargę o koszty postępowania dla organu (Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] A.Z.). Zgodnie bowiem z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis ten wprowadza zatem podstawową zasadę, zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Na koszty te składają się koszty sądowe, tj. opłaty sądowe (wpis i opłata kancelaryjna) oraz zwrot wydatków, a ponadto koszty związane z działaniem pełnomocnika. Od tej zasady (samodzielnego ponoszenia kosztów) przepisy szczególne wprowadzają wyjątki. Taka szczególna regulacja, w odniesieniu do postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, została przewidziana w art. 200 i art. 201 P.p.s.a. Przepisy te przewidują wyłączną odpowiedzialność finansową organu względem skarżącego za wynik postępowania na zasadzie rezultatu. Z przepisów tych wynika, że jedynie strona skarżąca, wygrywając sprawę przed wojewódzkim sądem administracyjnym, uzyska od organu zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W sytuacji zatem oddalenia skargi czy też jej odrzucenia – strony samodzielnie ponoszą koszty swojego udziału w sprawie. Oznacza to, że skarżący nie może zostać obciążony obowiązkiem zwrotu kosztów poniesionych przez organ, gdyż brak jest w tym zakresie uregulowań. Zwrot kosztów przysługuje jedynie stronie skarżącej od organu administracji (art. 200 P.p.s.a.). Dlatego też słusznie Sąd pierwszej instancji odmówił uzupełnienia postanowienia o orzeczenie o kosztach sądowych na rzecz organu. Stosownie do treści art. 157 § 1 P.p.s.a., strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku (postanowienia) z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Przesłanką uzupełnienia wyroku (postanowienia) jest zatem pominięcie w sentencji rozstrzygnięcia o części skargi lub niezamieszczenie przez Sąd dodatkowego orzeczenia, które powinien był zamieścić z urzędu. W niniejszej sprawie, Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę jako niedopuszczalną, a zatem jego rozstrzygnięcie jest kompletne - nie zawiera braków, które powinien był zamieścić z urzędu. Sąd ten nie miał obowiązku rozstrzygania o kosztach postępowania sądowego na rzecz organu, gdyż, co zostało podniesione wyżej, brak jest ku temu rozwiązań prawnych. Tylko w sytuacji uwzględnienia skargi Sąd byłby zobowiązany do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, ale tylko i wyłącznie na rzecz skarżącego. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Sąd pierwszej instancji bowiem odrzucił skargę. Skoro w sprawie nie wystąpiły okoliczności, które uzasadniałyby zasądzenie kosztów postępowania na rzecz organu od skarżącego, to brak było podstaw prawnych do uzupełnienia postanowienia Sądu o dodatkowe orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony, albowiem art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. Innymi słowy, ustawodawca nie przewidział możliwości wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.