III OZ 152/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2025 r., sygn. akt I SAB/Wa 234/25 o odrzuceniu skargi M.H. na bezczynność Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Piasecznie w przedmiocie rozpoznania wniosku dowodowego postanawia: 1. odrzucić zażalenie; 2. zwrócić M.H. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis od zażalenia w wysokości 100 (sto) złotych.

Postanowieniem z 15 grudnia 2025 r., sygn. akt I SAB/Wa 234/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA) odrzucił skargę M.H. (dalej: skarżąca) na bezczynność Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Piasecznie w przedmiocie rozpoznania wniosku dowodowego. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarga ta jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, albowiem nie dotyczy ona katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. Brak też jest przepisów szczególnych, które przewidywałyby w takiej sytuacji kontrolę sądowoadministracyjną. Sąd I instancji podkreślił, że ewentualne skargi i wnioski dotyczące działalności prokuratury podlegają rozpoznaniu w odrębnym trybie, na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 kwietnia 2016 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 753). Sposób rozpatrywania korespondencji kierowanej do organów prokuratury oraz zasadność i prawidłowość wydawanych rozstrzygnięć określa natomiast kodeks postępowania karnego. Przedmiotowe sprawy nie należą do właściwości sądów administracyjnych. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił skargę. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne. W myśl art. 173 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) od postanowienia o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. przysługuje skarga kasacyjna. Zażalenie natomiast przysługuje wyłącznie od postanowień w przypadkach przewidzianych w ustawie (art. 194 § 1 p.p.s.a.). Do postanowień kończących postępowanie w sprawie należy zaliczyć postanowienia o odrzuceniu skargi. Podstawowym środkiem odwoławczym wnoszonym od tego typu postanowień jest skarga kasacyjna, z wyłączeniem postanowień o odrzuceniu skargi z powodu złożenia skargi po upływie terminu do jej wniesienia (art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), nieuzupełnienia w terminie jej braków formalnych (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), jeśli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona (art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a.), nieuiszczenia, mimo wezwania, należnego wpisu (art. 220 § 3 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., od takiego zaś postanowienia jako postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, stosownie do art. 173 § 1 p.p.s.a. przysługuje skarga kasacyjna. Skoro więc w aktualnym stanie prawnym właściwym środkiem odwoławczym była skarga kasacyjna, to wniesione przez stronę zażalenie podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalne (art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.). W takim stanie rzeczy zastosowanie znajdzie art. 180 p.p.s.a. stanowiący, że Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu zażaleniowym (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 16 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 968/08, LEX nr 537399). Jednocześnie uznać należy, iż wniesienie zażalenia od postanowienia, od którego zażalenie nie przysługuje, stanowi brak nieusuwalny tego środka zaskarżenia. Z tego względu brak jest podstaw do zwrócenia sprawy Sądowi I instancji na podstawie art. 180 p.p.s.a. Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny nie był uprawniony do uznania, że wniesiony środek odwoławczy stanowi skargę kasacyjną i do wezwania skarżącej do uzupełnienia wniesionej skargi kasacyjnej. Wniesienie skargi kasacyjnej obarczone jest przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1 p.p.s.a.). Sporządzenie tego środka prawnego osobiście przez stronę postępowania nie jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wymóg podpisania skargi kasacyjnej wynikający z przepisu art. 175 § 1 p.p.s.a. ma charakter materialnoprawny i nie podlega sanowaniu (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 2292/11, LEX nr 1151701 i z 5 października 2011 r., sygn. akt II OZ 915/11, LEX nr 965262. Należy również wskazać, że Sąd I instancji doręczając skarżącej postanowienie z 15 grudnia 2025 r., błędnie pouczył o przysługującym prawie wniesienia zażalenia. Błędne pouczenie strony o przysługujących środkach odwoławczych nie może jednak powodować, że przysługuje jej inny środek odwoławczy niż wynika to z przepisów ustawy. Nieprawidłowe pouczenie w tym zakresie nie powoduje bowiem, że wniesiony środek jest skuteczny. Okoliczność ta może jedynie stanowić podstawę do przywrócenia stronie terminu do wniesienia właściwego środka odwoławczego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 178 w zw. z art. 180 i art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił zażalenie. O zwrocie uiszczonego przez skarżącą wpisu od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.