III OZ 221/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ł. W. reprezentowanego przez opiekuna prawnego H. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 1379/24 odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi małoletniego Ł. W. reprezentowanego przez opiekuna prawnego H. N. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie renty rodzinnej w drodze wyjątku postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 4 marca 2025 r., II SA/Wa 1379/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił małoletniemu Ł. W. reprezentowanemu przez opiekuna prawnego H. N. (dalej: "skarżący") przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych jego skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie renty rodzinnej w drodze wyjątku. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 sierpnia 2024 r. opiekun prawny skarżącego został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, poprzez nadesłanie numeru PESEL opiekuna prawnego oraz małoletniego dziecka. Powyższy brak formalny nie został uzupełniony, a w konsekwencji postanowieniem z 12 listopada 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę. Pismem z 28 listopada 2024 r. opiekun prawny małoletniego złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, jednocześnie uzupełniając braki poprzez nadesłanie numerów PESEL. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pismo mu zaginęło, a następnie się okazało, że znajdywało się wśród dokumentów i pism procesowych córki H. N. Opiekun prawny małoletniego wskazał, że o tym, iż był wzywany do usunięcia braków formalnych pisma dowiedział się gdy odebrał odpis postanowienia z 18 listopada 2024 r. o odrzuceniu skargi. W ocenie Sądu pierwszej instancji, przedstawione przez opiekuna prawnego małoletniego okoliczności faktyczne nie uzasadniają przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, bowiem we wniosku nie uprawdopodobnił on, że uchybienie terminu spowodowane było okolicznościami wyłączającymi jego winę. Zdaniem opiekuna prawnego niedochowanie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi spowodowane było niezapoznaniem się z treścią pisma zawierającego wezwanie zaraz po jego odebraniu, oraz późniejszym zaginięciem pisma. Natomiast zdaniem Sądu, powyższe okoliczności w żaden sposób nie uzasadniają braku winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi, co skutkowało przyjęciem, że we wniosku opiekun prawny skarżącego nie uprawdopodobnił, że opisane przez niego okoliczności uniemożliwiły mu uzupełnienie ww. braków w terminie. Sąd uznał, że w takich okolicznościach, uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi było przejawem niedbałości strony, nie zaś wystąpieniem okoliczności obiektywnych od niego niezależnych. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i w zażaleniu wniósł o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Do zażalenia dołączono historię choroby opiekuna prawnego, zaś w jego treści opiekun prawny skarżącego wskazał, że 30 stycznia 2024 r. zmarła jego żona, po śmierci której przeszedł on załamanie nerwowe. Po kilku miesiącach od jej śmierci podjął leczenie i obecnie znajduje się pod stałą opieką psychologa oraz psychiatry, jednak proces wychodzenia z depresji jest długotrwały. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a). Podkreślić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem, przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem przywrócenia terminu jest więc uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych nastąpiło bez jego winy. Skarżący, jako powód nieterminowego wykonania czynności procesowej wskazuje problemy zdrowotne. Tymczasem w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu. Wbrew stanowisku skarżącego, powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, problemy zdrowotne skarżącego nie uzasadniały braku winy w uchybieniu przez niego terminowi do uzupełnienia braków skargi. W przypadku choroby przyjmuje się bowiem, że chodzi tylko o taką chorobę, która rzeczywiście uniemożliwiła stronie zachowanie terminu procesowego, wobec jej nagłego charakteru oraz niemożności wyręczenia się inną osobą. W tym celu konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu tej choroby na niedokonanie czynności w terminie. Sama choroba, nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim (zespół uzależnienia od alkoholu, zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane użyciem alkoholu, a także epizod depresyjny umiarkowany), nie jest wystarczająca dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku, gdy strona wskazuje chorobę, jako przyczynę uchybienia terminu, koniecznym jest również wykazanie, iż rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Zaistnienia takiej sytuacji skarżący nie uprawdopodobnił. Ponadto wskazać należy, że załączone zaświadczenia opatrzone są datami 14 lutego 2025 r. oraz 19 lutego 2025 r. Z treści załączonych dokumentów nie wynika również, aby stan zdrowia skarżącego uniemożliwiał mu podjęcie czynności procesowych w okresie biegu ustawowego terminu do uzupełnienia braków skargi, tj. w terminie od 3 września 2024 r. do 10 września 2024 r. W tym stanie rzeczy WSA w Warszawie słusznie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu, bowiem nie wykazał okoliczności świadczących o braku swojej winy w uchybieniu terminowi, tj. okoliczności, które mimo zaangażowania wszelkich sił i środków oraz należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiałyby mu wykonanie zobowiązania Sądu w terminie. Zatem wymóg z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. nie został zachowany. Także w zażaleniu nie przedstawiono okoliczności, które czyniłyby brak winy choćby prawdopodobnym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.