III OZ 262/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. J. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 kwietnia 2025 r. sygn. akt III SA/Łd 224/25 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia 20 marca 2025 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości postanawia: oddalić zażalenie.

Zarządzeniem z dnia 8 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 224/25, Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") oraz § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535), wezwał J. J. (dalej: "skarżącego") do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z 20 marca 2025 r., w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Zażalenie na powyższe zarządzenie złożył skarżący. Skarżący podniósł, że jego sprawa podlega ustawowemu zwolnieniu z obowiązku uiszczania kosztów sądowych jako sprawa z zakresu pomocy i opieki społecznej – stosownie do art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Podkreślił, że takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 31 stycznia 2024 r., o sygn. akt III OZ 14/24. W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i zwolnienie go w sprawie od uiszczenia wpisu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem, o którym mowa w § 1, jest między innymi skarga (art. 230 § 2 p.p.s.a.). Nieuiszczenie opłaty od pisma czyni niemożliwym nadanie mu biegu. Zgodnie zaś z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, od której, pomimo wezwania, nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 231 tej ustawy wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. Nie można zgodzić się z żalącym, że wniesiona przez niego skarga należy do kategorii spraw zwolnionych od kosztów sądowych. W szczególności wbrew twierdzeniom żalącego nie znajduje zastosowania w sprawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., przewidujący, że strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi. Podkreślić należy, że w art. 239 p.p.s.a. uregulowano zakres zwolnień o charakterze przedmiotowo-podmiotowym. Dotyczy on strony skarżącej działanie lub bezczynność organu w sześciu wymienionych w tym punkcie rodzajach spraw. W orzecznictwie podkreśla się, że o zwolnieniu od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 p.p.s.a. decyduje wyłącznie to, czy przedmiot skargi dotyczy jednej ze spraw wymienionych w tym przepisie (postanowienie NSA z dnia 2 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 65/07). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OZ 639/10, że przepis art. 239 p.p.s.a. nie przewiduje ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawach z zakresu pomocy materialnej dla studentów, o jakiej mowa w art. 173 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 roku, poz. 2183 ze zm.), a w aktualnym stanie prawnym, o jakiej mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 i art. 87 ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2024 r. poz. 1571 ze zm.). W ramach tej pomocy student może ubiegać się między innymi o stypendium socjalne, którego odmowa przyznania jest przedmiotem niniejszej sprawy. Sam fakt, że z regulacji dotyczących stypendium socjalnego wynika, iż prawo do przyznania studentowi takiego stypendium przysługuje, jeżeli student znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a ponadto gdy spełnia odpowiednie, ustalane normatywnie (art. 87 ust. 2 tejże ustawy), kryterium dochodowe, nie świadczy o tym, że są to sprawy z zakresu pomocy i opieki społecznej o których mowa w art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Organy Uniwersytetu nie rozstrzygają bowiem spraw z zakresu pomocy i opieki społecznej o których mowa w tym przepisie. Wobec powyższego zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a.