III OZ 27/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 755/23 stwierdzające niewłaściwość Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 11 września 2023 r., nr 097351862/GSOL w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt. III SA/Łd 755/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził swoją niewłaściwość do rozpoznania skargi S. S. (dalej jako strona skarżąca) na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezes KRUS) z dnia 11 września 2023 r. nr 09735862/GSOL w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa i przekazał sprawę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że właściwość sądów administracyjnych określają, co do zasady, przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. dalej P.p.s.a.). Zgodnie z art. 13 § 2 P.p.s.a. do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Stosownie zaś do treści art. 59 § 1 P.p.s.a., jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Ponadto Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z § 1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1773 ze zm., dalej jako rozporządzanie Prezydenta), przekazano wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę, rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 41a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2020 r. poz. 174 i 782, dalej jako u.o.u.s.). W konkluzji uzasadnienia Sąd I instancji wywiódł, że skoro wskazane rozporządzanie nie odnosi się do spraw objętych skargą strony skarżącej, to do niniejszej sprawy zastosowanie będzie miał przepisy ogólny, tj. art. 13 § 2 P.p.s.a. dotyczący właściwości miejscowej sądu. A zatem mając na uwadze, że Siedzibą Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, którą kieruje Prezes KRUS jest miasto stołeczne Warszawa (§ 1 i § 2 załącznika do zarządzenia nr 14 Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 20 maja 2010 r. w sprawie nadania statutu Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, to na podstawie art. 13 § 2 P.p.s.a w zw. z art. 59 § 1 P.p.s.a. sprawę należało przekazać miejscowo właściwemu Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia strony skarżącej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. § 3 ww. przepisu stanowi zaś, że Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości. Stosownie do art. 14 P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny właściwy w chwili wniesienia skargi pozostaje właściwy aż do ukończenia postępowania, choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego, Sąd I instancji, mając na uwadze, że przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa KRUS o odmowie przyznania prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa słusznie dokonał analizy przepisów szczególnych tj. § 1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta zgodnie, z którym przekazano wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę, rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 41a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2020 r. poz. 174 i 782) i doszedł do prawidłowego wniosku, że przedmiotowa sprawa nie mieści się w katalogu spraw zawartych w cytowanym przepisie. Zatem w celu ustalenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy zastosować należy przepis ogólny, art. 13 § 2 P.p.s.a. dotyczący właściwości miejscowej sądu. A skoro Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego ma swoją siedzibę w Warszawie, to zgodnie z art. 59 § 1 P.p.s.a. sprawę należało przekazać miejscowo właściwemu Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Nie mógł odnieść zamierzonego skutku poniesiony przez stronę skarżącą zarzut, że swoje odwołanie wniosła do WSA w Łodzi bowiem informacja o takiej treści znajdowała się w pouczeniu o możliwości zaskarżenia decyzji Dyrektora KRUS, a wnosząc skargę do WSA w Łodzi kierowała się zasadą zaufania do władzy państwowej. Zasada zaufania do organów państwowych znajduje zastosowanie na gruncie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej jako K.p.a.). W niniejszej sprawie zgodnie z przytoczoną normą art. 59 § 1 P.p.s.a sąd administracyjny, do którego wpływa skarga lub wniosek, jest zobligowany do zbadania swojej właściwości w danej sprawie sądowo administracyjnej, a jeżeli stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego od organu na rzecz wnioskodawcy. Zgodnie bowiem z art. 209 P.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Art. 209 P .p.s.a. dotyczy wyłącznie postępowania kasacyjnego zakończonego wyrokiem. Ustawodawca nie przewidział zatem możliwości wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do orzeczenia o kosztach niniejszego postępowania.