III OZ 369/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 2 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.M., I. K., A. C., W. C., M. N., R. N., E. T.., E2. T., D. M., P. M., A. M., M. M., U. M., P. R., K. S., K2. S., I. W., M.M., E. W., Z. M., M. P., T. P., M. U., W. . H. S., A. K., A. L., M. S., R. S., I. O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1480/23 w sprawie ze skargi ww. skarżących na zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z dnia 22 września 2016 r. w przedmiocie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody [...] postanawia: 1. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską zawartą w komparycji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 lutego 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1480/23 w ten sposób, że w miejsce daty wydania postanowienia "21 lutego 2023 r." wpisać datę "21 lutego 2024 r.", 2. oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 21 lutego 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1480/23, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.; dalej zwanej "p.p.s.a."), odrzucił skargę J. M., I. K., A. C., W. C., M. N., R. N., E. T., E.2 T., D. M., P. M., A. M., M. M., U. M., P.R., K. S., K. S., I. W., M. M., E. W., Z. M., M. P., T. P., M. U., W. U., H. S., A. K., A. L., M. S., R. S., I. O. na zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z 22 września 2016 r. w przedmiocie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody [...] oraz zwrócił ze środków budżetowych WSA w Warszawie solidarnie na rzecz ww. skarżących kwotę uiszczonego wpisu od skargi. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zarządzeniem z 22 września 2016 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Warszawie (dalej: "organ", "RDOŚ") ustanowił plan ochrony dla rezerwatu przyrody [...]. W sprawie zakończonej zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji ustalił, że pismem z 20 grudnia 2022 r. skarżący reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa. Zarządzeniem z 15 listopada 2023 r. sąd wezwał pełnomocnika organu do uzupełnienia akt administracyjnych przez nadesłanie dowodu doręczenia pełnomocnikowi skarżących pisma organu z 3 stycznia 2023 r. ZRP.0251.7.2022.MG.2 stanowiącego odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na wezwanie organ przy piśmie z 20 listopada 2023 r. wyjaśnił, iż rzeczone pismo nie zostało doręczone przez organ pełnomocnikowi skarżących, lecz jego odpis wraz z pismem do sprawy o sygn. akt IV SA/Wa 2077/23 został nadesłany bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, celem przekazania pełnomocnikowi skarżących. Sąd doręczył pełnomocnikowi skarżących odpis pisma z 3 stycznia 2023 r. stanowiący odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Korespondencja sądowa została skutecznie doręczona na adres kancelarii pełnomocnika skarżących 13 stycznia 2023 r. Postanowieniem z 9 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2077/22, WSA w Warszawie odrzucił skargę ww. skarżących z 9 września 2022 r., ponieważ skarżący nie poprzedzili skargi do sądu administracyjnego wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa w oparciu o przepis art. 63 ust. 1 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2015 r. poz. 525 ze zm.), zwanej dalej "w.a.r." i art. 52 i 53 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do 1 czerwca 2017 r., tj. przed nowelizacją dokonaną ustawą z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935), zwanej dalej "ustawą nowelizującą". W dniu 22 czerwca 2023 r. została złożona przez skarżących kolejna skarga na wskazane na wstępie zarządzenie. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt IV SA/Wa 1480/23. Sąd odrzucając ww. skargę uznał, że skoro kwestionowane zarządzenie [będące w myśl art. 19 ust. 6 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r., poz. 1651 ze zm.) aktem prawa miejscowego] podjęto 22 września 2016 r., to skargę do sądu administracyjnego należało poprzedzić wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, co skarżący wprawdzie uczynili 20 grudnia 2022 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym), lecz skargę do sądu wnieśli już z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Sąd I instancji wyjaśnił bowiem, że w myśl art. 53 § 2 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed omawianej nowelizacji, w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W tym zakresie Sąd I instancji zestawił datę doręczenia pełnomocnikowi skarżących odpowiedzi organu na pismo z 3 stycznia 2023 r., która przypadała na 13 stycznia 2023 r. z datą wniesienia skargi do Sądu, za pośrednictwem organu, - 22 czerwca 2023 r. i doszedł do przekonania, że skargę wniesiono po upływie 160 dni. Dodatkowo Sąd wskazał, że nawet przyjmując, że organ nie udzielił odpowiedzi pełnomocnikowi skarżących na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa to i tak w sprawie nie został zachowany termin do wniesienia skargi do sądu, bowiem upływał on 14 lutego 2023 r. Zażalenie na postanowienie z dnia 21 lutego 2024 r. wnieśli skarżący, reprezentowani przez adwokata, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego polegają ce na zastosowaniu art. 53 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935) w brzmieniu sprzed wejścia w życie tej ostatniej ustawy, co narusza zasadę demokratycznego pastwa prawnego, w tym w szczególności zasadę bezpośredniego stosowania nowego prawa, zasadę nieretroakcji oraz zasadę prawidłowej legislacji, a także zasadę proporcjonalności oraz zasadę równości wobec prawa, art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez nieuzasadnione różnicowanie sytuacji prawnej osób, których interes prawny został naruszony działaniem organów władzy publicznej przed 1 czerwcem 2017 r. w stosunku do sytuacji prawnej osób dotkniętych powyższym działaniem po tym dniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając zarzut zażalenia należy stwierdzić, że kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma wykładnia art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej. Przepis ten stanowi: "Przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2, art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy". Używając w tym przepisie zwrotu "aktów i czynności organów administracji publicznej", ustawodawca nie odwołuje się do art. 3 § 2 p.p.s.a.; w szczególności nie zawęża tego zwrotu do "innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa", o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W konsekwencji należy przyjąć, że art. 52 i art. 53 p.p.s.a w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą stosuje się również do wydanych od 1 czerwca 2017 r. aktów prawa miejscowego, skoro są one aktami administracji publicznej podlegającymi kontroli sądowoadministracyjnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 837/18, pub. orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym przepisy art. 52 i art. 53 p.p.s.a. stosuje się również do aktów prawa miejscowego, o których mowa w art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1336) zaskarżalnych na podstawie art. 63 w.a.r., ale w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej. Oznacza to, że skarżący miał obowiązek przed wniesieniem skargi skierować do organu stosowne wezwanie (art. 63 ust. 1 i 3 w.a.r.), a następnie zachować termin do wniesienia skargi przewidziany w art. 53 § 2 p.p.s.a. Wezwanie właściwego organu do usunięcia naruszenia jest bowiem obligatoryjnym elementem skuteczności wniesienia skargi na akt prawa miejscowego wydany przed 1 czerwca 2017 r. Te same zasady obowiązują zresztą w odniesieniu do uchwał organów gminy, a obydwa rodzaje aktów w tej samej jednostce redakcyjnej przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. – jej pkt. 5 – wymienia ustawodawca. Co więcej, ustawodawca w stosunku do obydwu rodzajów tych aktów pozostał konsekwentny w ustawie nowelizującej znosząc od dnia 1 czerwca 2017 r. obowiązek poprzedzania skarg do sądu administracyjnego wezwaniami do usunięcia naruszenia prawa. Oznacza to, że w rozpoznanej sprawie termin do wniesienia skargi określał przepis art. 53 § 2 w brzmieniu obowiązującym do 1 czerwca 2017 r., który nie został jednak dochowany. Nie jest również trafne stanowisko skarżącego, że zróżnicowanie procedury zaskarżania aktów prawa miejscowego w zależności od tego, w jakiej dacie zostały one podjęte, narusza zasadę równości określoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zasada ta nakazuje władzom publicznym równe traktowanie takich samych lub podobnych podmiotów w identycznych lub analogicznych sytuacjach. Określenie w art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej cezury czasowej (data podjęcia aktu lub czynności w relacji do daty wejścia w życie znowelizowanych przepisów) powoduje, że w sensie prawnym podmioty chcące zaskarżyć akty prawa miejscowego wydane przed i po 1 czerwca 2017 r. nie znajdują się w identycznej sytuacji. Wobec tego zróżnicowanie procedury wnoszenia skargi w takich przypadkach nie może być uznane za naruszenie zasady równości. W rezultacie, z podanych przez żalących się przyczyn nie mogło również dojść do naruszenia art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie i na podstawie art. 156 § 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 166 i art. 193 p.p.s.a. orzekł o sprostowaniu zaskarżonego postanowienia