III OZ 389/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 2 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Po 57/23 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi T.K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania skargi w sprawie odmowy udostępnienia akt sprawy postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 16 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SAB/Po 57/23 wydanym w sprawie ze skargi T. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania skargi w sprawie odmowy udostępnienia akt sprawy, na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność wniesionej przez niego skargi. Zażalenie na to postanowienie złożył T.K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935), dalej zwanej "p.p.s.a.", prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Wskazany przepis nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, należy zatem stwierdzić, że prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2012 r., sygn. akt II GZ 41/12 oraz z 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 273/08, a także: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 572; M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 803). Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, iż w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi, powoduje odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 140/05). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, gdyż na działanie organu w przedmiocie zakreślonym przez skarżącego nie przysługuje w myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji skarga złożona przez T. K. dotycząca bezczynności Prezydenta [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania skargi w sprawie odmowy udostępnienia akt sprawy stanowiła w istocie tzw. skargę powszechną (w odróżnieniu od skargi do sądu administracyjnego), jaką strona niezadowolona z działania organu administracji, w tym organu wykonawczego gminy, może wnieść na podstawie przepisów Działu VIII K.p.a., zatytułowanego "Skargi i wnioski". Prawidłowo też WSA w Poznaniu wyjaśnił skarżącemu, że w postępowaniu skargowym, rozpatrywanym w trybie Działu VIII K.p.a., nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, a jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych, zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze oraz o sposobie załatwienia skargi. Ma to, co oczywiste, bezpośrednie przełożenie na ocenę zasadności skargi w świetle treści przepisu art. 247 p.p.s.a., z tą uwagą, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy nie ulega najmniejszej wątpliwości, że w sprawie zachodzi również sytuacja, że skarga jest oczywiście niedopuszczalna (por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2017 r., sygn.. akt II OZ 438/17, Legalis nr 1626297). Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu dokonał w tym zakresie prawidłowej oceny łącząc oczywistą bezzasadność skargi z jej oczywistą niedopuszczalnością. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.