III OZ 399/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 3 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Po 866/24 o odrzuceniu skargi P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 6 listopada 2024 r., znak: SKO-4123/40/24 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 29 maja 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił przedmiotową skargę. W uzasadnieniu wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z 30 grudnia 2024 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy. Wobec nieprzyznania skarżącemu prawa pomocy, zarządzeniem z 30 kwietnia 2025 r. wezwany on został do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie to doręczone zostało skarżącemu 9 maja 2025 r. (ZPO – k. 47 akt sądowych). Pismem z 14 maja 2025 r. skarżący wniósł o podanie podstawy prawnej do wezwania go, aby zapłacił 200 zł od skargi na przedmiotową decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z 6 listopada 2024 r., która nie istnieje, ponieważ została wyeliminowana z obrotu prawnego z dniem 18 grudnia 2024 r. Wpis sądowy nie został uiszczony przez skarżącego w zakreślonym terminie (pismo z Oddziału Finansowo-Budżetowego – k. 50 akt sądowych). Powołując się na art. 230 § 1, 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), sąd I instancji wskazał, że termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął skarżącemu z dniem 16 maja 2025 r. Skoro skarżący tego nie uczynił, to skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, podnosząc, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi nie miało podstaw prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 30 kwietnia 2025 r. został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z 30 grudnia 2024 r. i uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dniu, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżący nie wykonał tego wezwania, wobec czego ziściły się przesłanki do odrzucenia skargi określone w art. 220 § 3 p.p.s.a. Należy wyjaśnić skarżącemu, że jego twierdzenia o bezprzedmiotowości postępowania wywołanego niniejszą skargą są błędne. Stwierdzenie nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi samo w sobie nie powoduje bowiem, że decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego - decyzja o stwierdzeniu nieważności musi mieć bowiem przymiot ostateczności i prawomocności. Przede wszystkim zaś o wpływie takiej decyzji na postępowanie decyduje sąd, przed którym sprawa się toczy. Skarżący może nie zdawać sobie sprawy ze wszystkich aspektów prawnych wiążących się z taką sytuacją procesową. Jeżeli zdaniem skarżącego postępowanie wywołane jego skargą nie powinno się toczyć, ma on prawo do cofnięcia skargi albo np. do nieuiszczania od niej wymaganego wpisu, co spowoduje jej odrzucenie (tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie). W kontekście zaistniałej sytuacji procesowej warto zwrócić uwagę, że skarżący wniósł skargę na decyzję z 6 listopada 2024 r. przed wydaniem przez SKO decyzji z 18 grudnia 2024 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji z 6 listopada 2024 r. W uchwale z 5 czerwca 2017 r., II GPS 1/17, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego można wszcząć postępowanie administracyjne w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania w sprawie kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia, jednakże organ administracji publicznej obowiązany jest zawiesić to postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zmianami) do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego.". W uzasadnieniu sąd ten podniósł m.in., że: "uruchomienie i przeprowadzenie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego z urzędu, po wszczęciu postępowania przed sądem administracyjnym, może się odbyć tylko w ramach trybu określonego w art. 54 § 3 p.p.s.a. tj. samokontroli oraz ewentualnie trybu wskazanego w art. 117 § 1 p.p.s.a. tj. mediacji. Są to jedyne dopuszczone przez ustawodawcę drogi ingerencji przez organ w postępowanie przed sądem administracyjnym (zob. B. Dauter, Postępowania nadzwyczajne a wszczęcie postępowania sądowego, w: Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2014, s. 208-209).". Zatem co do prawidłowości prowadzenia postępowania przez SKO można mieć wątpliwości. Niemniej uwagi te zostały poczynione na marginesie, przede wszystkim w celu wyjaśnienia skarżącemu, że jego zarzuty kierowane wobec Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu nie są trafne, bowiem sąd ten dążył do skutecznego wszczęcia postępowania sądowego wywołanego przedmiotową skargą i zbadania zgodności z prawem działania organu, a do tego wymagane było uiszczenie należnego wpisu, do czego skarżący był prawidłowo wzywany, lecz tego nie uczynił, co skutkowało odrzuceniem skargi. Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.