III OZ 504/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 6 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Jeleniej Górze na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 czerwca 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 341/22 o wymierzeniu grzywny za nieprzekazanie kompletnych akt administracyjnych sprawy w sprawie ze skargi J. M. na bezczynność "Łowczego Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Jeleniej Górze" w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 8 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wymierzył "Łowczemu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Jeleniej Górze" grzywnę w kwocie 500 zł za nieprzekazanie kompletnych akt sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący wniósł skargę na opisaną w sentencji bezczynność. W odpowiedzi na skargę organ wnioskował o jej odrzucenie, wskazując że skarżący prawdopodobnie domagał się przesłania wytycznych wydanych 1 kwietnia 2020 r. przez Łowczego Krajowego, które zostały opublikowane na stronie internetowej https://www.pzlow.pl. W załączeniu nie przesłano akt administracyjnych sprawy. W wykonaniu zarządzenia z 11 maja 2022 r. wezwano organ do nadesłania, w terminie 7 dni, uporządkowanych i kompletnych akt administracyjnych sprawy, pod rygorem wymierzenia grzywny na podstawie art. 112 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Wezwanie zostało doręczone 12 maja 2022 r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, w załączeniu do pisma z 17 maja 2022 r., organ nadesłał plik dokumentów określony jako "oryginalne akta dot. skargi", tymczasem jest to dokumentacja odnosząca się tylko do korespondencji z Sądem po przekazaniu skargi strony. W nadesłanej korespondencji brakuje jakichkolwiek dokumentów odnoszących się do wcześniej prowadzonego postępowania, w tym przede wszystkim wniosku strony z 28 września 2021 r. Sąd ten wskazał, że mimo upływu zakreślonego terminu, wezwanie nie zostało poprawnie wykonane. Wskazane w wezwaniu braki uniemożliwiają Sądowi przeprowadzenie postępowania i rozpatrzenie złożonej skargi na bezczynność organu. Sąd nie dysponuje nawet wnioskiem z 28 września 2021 r., który - według strony - zainicjował postępowanie przed organem. Z uwagi na powyższe Sąd orzekł o wymierzeniu organowi grzywny na podstawie art. 112 p.p.s.a., tj. stosownie do rygoru, pod jakim wystosowano do organu wezwanie. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze fakt, że organ nie zastosował się do obowiązujących przepisów w zakresie zasad przekazywania akt sprawy do Sądu. Wysokość grzywny w kwocie 500 zł Sąd ustalił zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a., który przewiduje wyłącznie górną jej granicę. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Zarząd Okręgowy Polskiego Związku Łowieckiego w Jeleniej Górze. Zarzucił Sądowi naruszenie art. 112 p.p.s.a. Ponadto wskazał, że nie istnieje taki organ jak "Łowczy Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Jeleniej Górze". Zwrócił również uwagę, że nie posiada innych dokumentów niż te, które już przekazano do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Stosownie do art. 112 p.p.s.a.: "W razie uchylania się organu od zastosowania się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postępowania i w związku z rozpoznaniem sprawy, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 55 § 3 stosuje się odpowiednio.". W literaturze przedmiotu wskazuje się, że przesłanką wymierzenia grzywny jest uchylanie się organu od zastosowania się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postępowania. O uchylaniu się można mówić wtedy, kiedy organ, mimo braku przeszkód faktycznych lub prawnych, świadomie nie stosuje się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego (zob. B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz do art. 112, opubl. LEX/el. 2021). W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że art. 32a ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1173) wśród organów Polskiego Związku Łowieckiego nie wymienia Łowczego Okręgowego (czy też Łowcy Okręgowego) Polskiego Związku Łowieckiego w Jeleniej Górze. W ust. 1 pkt 8) wymienia natomiast zarządy okręgowe jako organy terenowe Zarządu Głównego, zaś w ust. 6 wskazuje, że w skład zarządu okręgowego wchodzi m.in. łowczy okręgowy. W świetle powyższego Sąd pierwszej instancji powinien przeanalizować treść skargi, ustalić jej przedmiot i ewentualnie w trybie uzupełnienia braków formalnych ustalić właściwy organ, którego bezczynność jest skarżona w niniejszej sprawie (skarżący mógł nieprecyzyjnie określić bezczynny jego zdaniem organ), a w razie podtrzymania przez skarżącego swojego stanowiska – zbadania zdolności sądowej wskazanego jako organ podmiotu i podjęcia stosowanej decyzji procesowej. W zarządzeniu z 11 maja 2022 r. Przewodniczący Wydziału wezwał organ do nadesłania uporządkowanych i kompletnych akt administracyjnych sprawy, pod rygorem zastosowania art. 112 p.p.s.a. W odpowiedzi jako organ w postępowaniu pojawił się zarząd okręgowy, który przekazał "oryginalne akta dot. skargi", które jednak zawierały wyłącznie treść korespondencji z sądem. Z uwagi na nietypowy charakter niniejszej sprawy, a także nieprecyzyjną skargę oraz problemy w komunikacji między sądem a organem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należało w takiej sytuacji w pierwszym rzędzie uzupełnić braki formalne skargi, a w przypadku ustalenia, iż organ posiada zdolność sądową ponowić wezwanie, precyzyjnie wskazując, co powinno znaleźć się w aktach administracyjnych sprawy, tj. jakie dokumenty związane ze sprawą organ powinien mieć uporządkowane w aktach. Z perspektywy organu ten wykonał sądowe wezwanie, bowiem przesłał całość akt, które, jak twierdzi, posiada. Przewodniczący powinien więc jeszcze raz, precyzyjnie wskazać organowi, jakich dokumentów oczekuje, a w przypadku ich braku – wskazania przyczyny. Dopiero wówczas Sąd powinien rozważyć ukaranie organu grzywną w trybie art. 112 p.p.s.a. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji, nie dopełnił tych obowiązków, co ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przesądza o uznaniu ukarania organu grzywną jako przedwczesnego, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.