III OZ 572/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SAB/Wa 185/23 o odrzuceniu zażalenia na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2023 r., sygn. akt I SAB/Wa 185/23 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi B.B na bezczynność Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 5 sierpnia 2024 r., I SAB/Wa 185/23 odrzucił zażalenie B.B. (dalej: "skarżący") z 18 stycznia 2024 r. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 grudnia 2023 r., I SAB/Wa 185/23, odrzucające skargę kasacyjną B.B od postanowienia WSA w Warszawie z 20 września 2023 r., I SAB/Wa 185/23, odrzucającego jako niedopuszczalną skargę B.B. na bezczynność Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z 2 kwietnia 2023 r. informującego o nieprawidłowościach w funkcjonowaniu państwowych firm zbrojeniowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 175 p.p.s.a. przy sporządzaniu spornego zażalenia z 18 stycznia 2024 r. obowiązywał przymus radcowsko-adwokacki, o którym mowa w art. 175 w zw. z art. 194 § 4 i art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). Powyższe oznacza, że zażalenie sporządzone bezpośrednio przez skarżącego podlegało odrzuceniu (art. 178 p.p.s.a). Pismem z 3 września 2024 r. skarżący - za pośrednictwem przyznanego mu pełnomocnika z urzędu - złożył zażalenie na postanowienie 5 sierpnia 2024 r., wnosząc o jego uchylenie, zarzucając mu naruszenie: 1. art. 175 § 1 p.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie oraz wskazanie, że w niniejszej sprawie skarżący, wbrew treści ww. przepisu pismem z "8" stycznia 2024 r. wniósł sporządzone osobiście zażalenie na postanowienia z 8 grudnia 2023 r., co skutkuje jego odrzuceniem jako niedopuszczalnego, podczas gdy przedmiotowe zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wniósł do Sądu pierwszej instancji 3 lipca 2024 r. pełnomocnik ustanowiony z urzędu, a skarżący wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu wniósł w terminie; 2. art. 178 p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie, a w konsekwencji odrzucenie zażalenia od postanowienia WSA w Warszawie z 8 grudnia 2023 r., podczas gdy skarżący w prawidłowy sposób wniósł wniosek o przywrócenie terminu na złożenie zażalenia, dołączając jednocześnie do wniosku sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika zażalenie, spełniając łącznie wszystkie przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, tj. złożył wniosek w terminie 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonał czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, jak również wykazał, że powstały dla skarżącego w wyniku uchybienia terminu ujemne skutki procesowe. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 194 § 4 p.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinien sporządzić adwokat lub radca prawny. Powyższego wymogu nie stosuje się, jeżeli takie zażalenie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli zażalenie takie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 w zw. z art. 194 § 4 p.p.s.a.). Ponadto w sprawach wskazanych w art. 175 § 3 p.p.s.a. zażalenie może sporządzić także doradca podatkowy i rzecznik patentowy. Obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie, bezspornym jest, że zażalenie z 18 stycznia 2024 r. na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej z 8 grudnia 2023 r. skarżący sporządził osobiście wiedząc, że nie należy do podmiotów uprawnionych na podstawie odesłania z art. 194 § 4 p.p.s.a., do sporządzenia takiego zażalenia. Został bowiem pouczony przez Sąd pierwszej instancji o tzw. przymusie adwokacko-radcowskim w zakresie sporządzenia oraz wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Odnosząc się do zarzutów zażalenia dla porządku należy przypomnieć, że rozpoznawany środek odwoławczy został złożony przez skarżącego przed prawomocnym przyznaniem mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu (postanowienie z 23 kwietnia 2024 r., I SPP/Wa 13/24), na którego Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie 4 czerwca 2024 r. wyznaczyła adw. X.X Przy rozpatrywaniu niniejszego zażalenia, podniesiona w nim argumentacja odnosząca się do czynności procesowych podjętych 3 lipca 2024 r., tj. złożenia przez profesjonalnego pełnomocnika zażalenia na postanowienie z 8 grudnia 2023 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, nie może odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku. Zażalenie z 3 lipca 2024 r. oraz wniosek o przywrócenie terminu, będą rozpoznawane niezależnie od zażalenia skarżącego z 18 stycznia 2024 r., i fakt ich złożenia przez pełnomocnika zawodowego w żaden sposób nie może konwalidować wcześniejszej osobiście dokonanej czynności prawnej skarżącego, dla ważności której obowiązywał przymus adwokacko-radcowski. W związku z powyższym stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie z 5 sierpnia 2024 r. odpowiada prawu, zaś argumenty podniesione w zażaleniu, tej zgodności z prawem skutecznie nie podważają. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu, wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej. Stosownie do art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.