III OZ 710/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. K. na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 28 maja 2025 r. sygn. akt III SAB/Gl 194/25 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi R. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Zastępca Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarządzeniem z 28 maja 2025 r. sygn. akt III SAB/Gl 194/25 wydanym w sprawie ze skargi R. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) dalej zwanej "p.p.s.a." wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535), dalej zwanego: "rozporządzeniem". Zażalenie na powyższe zarządzenie złożył skarżący, wnosząc jednocześnie o umorzenie wpisu sądowego z uwagi na trudną sytuację życiową. Postanowieniem z 22 października 2025 r. sygn. akt III SPP/Gl 168/25 WSA w Gliwicach utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 10 września 2025 r. uwzględniające wniosek skarżącego o zwolnienie z kosztów sądowych i odmawiające ustanowienia adwokata z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone zarządzenie było prawidłowe w dacie jego wydania. Stosownie do art. 214 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Ponadto w myśl art. 220 § 1 p.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. Z powyższych przepisów wynika zasada odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego, zaś odstępstwo od tej zasady może mieć miejsce w przypadkach określonych w ustawie (M. Niezgódka-Medek [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, LEX el. 2019, komentarz do art. 214). Jednym z takich przypadków jest możliwość przyznania stronie prawa pomocy, uregulowanego w art. 243 – 262 p.p.s.a., drugim zaś zwolnienie z mocy ustawy, zgodnie z art. 239 - 242 p.p.s.a. Przedmiotem skargi jest bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, co oznacza, że rozpatrywana sprawa nie mieści się w katalogu określonym w art. 239 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie w dacie wydania zaskarżonego zarządzenia skarżącemu nie przyznano prawa pomocy przez zwolnienie z kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy że prawidłowo wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na bezczynność. Prawidłowo też określono wysokość wpisu od skargi w kwocie 100 zł na podstawie § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia. Oceny tej nie zmienia zwolnienie skarżącego od kosztów, dokonane już po wydaniu zaskarżonego zarządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym postępowaniu zażaleniowym ocenia prawidłowość wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi, która to prawidłowość oceniana jest według daty wydania zaskarżonego zarządzenia. Należy żalącemu wyjaśnić, iż następcze zwolnienie od kosztów postępowania powoduje, iż pomimo oddalenia zażalenia skarżący nie będzie zobligowany do ponoszenia kosztów sądowych w tej sprawie, a więc także uiszczenia wpisu od skargi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.