III OZ 79/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 607/24 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia 3 lipca 2024 r., nr SKO.462.782.10.2024 w przedmiocie kary pieniężnej postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 22 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Po 607/24, po rozpoznaniu sprawy na rozprawie w dniu 22 listopada 2024 r., oddalił skargę M. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: skarżąca, spółka) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z 3 lipca 2024 r., nr SKO.462.782.10.2024 w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowań do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Pismem z 16 grudnia 2024 r. skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego J.Z., wywiodła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku WSA w Poznaniu z 22 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Po 607/24. We wniosku wskazano, że pełnomocniczka strony powzięła wiadomość o wydaniu ww. wyroku przeglądając internetową wokandę WSA w Poznaniu i przez przypadek dowiedziała się, że w sprawie o sygnaturze II SA/Po 607/24 odbyła się już rozprawa. Pełnomocniczka wskazała, że nie została zawiadomiona o terminie rozprawy. Zawiadomienie odebrała I.W., a osoba o imieniu i nazwisku nie jest znana stronie ani pełnomocniczce strony, ani nigdy nie pracowała, a tym bardziej nie pracuje w Kancelarii E. Oświadczono, że Kancelaria E. nie zatrudnia również osób niebędących adwokatami/radcami prawnymi lub aplikantami tych zawodów. Na dowód powyższego pełnomocniczka strony przedłożyła listę pracowników i współpracowników Kancelarii E. wraz z wydrukiem strony internetowej Kancelarii E. We wniosku zaznaczono, że pod adresem [....], [...] W. osobami upoważnionymi z ramienia Kancelarii E. do odbioru przesyłek są wyłącznie radca prawny J.Z. oraz aplikant adwokacki M.D. W dniu 13 grudnia 2024 r. złożono reklamację kierowaną do Poczta Polska S.A. w przedmiocie braku doręczenia zawiadomienia o rozprawie wyznaczonej na dzień 22 listopada 2024 r. Postanowieniem z 20 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Po 607/24, Sąd I. instancji odmówił przywrócenia terminu do złożenia "wniosku o sporządzenie i uzasadnienie" wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Po 607/24. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że z akt sprawy wynika, iż przesyłka zawierająca odpis zarządzenia o wyznaczeniu rozprawy została doręczona do rąk I.W. w siedzibie E. Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych ul. [...], [...] W., a na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pod własnoręcznym podpisem osoby odbierającej przesyłkę wskazano, że jest ona upoważnionym pracownikiem (k. 63 akt sądowych), co Sąd I. instancji uznał za spełnienie warunku określonego w art. 67 § 2 p.p.s.a. Powyższe przeczy twierdzeniu autora zażalenia o tym, że przesyłka zawierająca wezwania do usunięcia braków formalnych skargi została odebrana przez osobę nieupoważnioną. Zdaniem WSA w Poznaniu, z punktu widzenia logiki i zasad doświadczenia życiowego mało prawdopodobne wydaje się, że w siedzibie spółki stale przebywa osoba nieuprawniona, która odbiera kierowaną do spółki korespondencję urzędową. Nawet gdyby jednak przyjąć taki punkt widzenia, jak prezentuje autor zażalenia, to należy wskazać, że rolą przedsiębiorcy, jako profesjonalnego uczestnika obrotu oraz podmiotu inicjującego postępowanie sądowe, jest zapewnienie możliwości doręczania korespondencji w jej siedzibie osobie uprawnionej. Skoro zaś osoba, obecna pod adresem siedziby spółki nie oświadczyła doręczającemu, że nie jest upoważniona do dokonywania jakichkolwiek czynności w imieniu pracodawcy, to nie można czynić zarzutu, że przesyłkę doręczono do rąk osoby nieuprawnionej. Doręczający nie musi bowiem znać zakresu obowiązków i uprawnień osób zatrudnionych w siedzibie spółki, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru. WSA w Poznaniu wyjaśnił, że na etapie postępowania sądowoadministracyjnego Sąd nie jest podmiotem, który mógłby prowadzić postępowanie wyjaśniające, a w szczególności ustalić, jaka osoba była uprawniona do odbioru pism w postępowaniu, do czego zmierza przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu. Stąd twierdzenia pełnomocnika, że do odbioru korespondencji upoważnione są tylko dwie osoby oraz że pełnomocnik zatrudnia wyłącznie profesjonalistów (osoby wpisane na listę radców prawnych lub adwokatów), nie uprawdopodobniły braku winy skarżącej, tym bardziej, że przeczy temu dotychczasowe jego działanie. Sąd I. instancji zauważył, że odpis postanowienia z 20 września 2024 r. o wstrzymaniu wykonaniu zaskarżonej decyzji został odebrany przez L.Z. (k. 55 akt sądowych), która nie jest żądną z osób wskazanych przez pełnomocnika, jako osoba uprawniona do odbioru pism, jak również nie jest osobą, która zostałaby wskazana jako pracownik we wniosku o przywrócenie terminu. Pomimo tego pełnomocnik nie zakwestionował prawidłowości doręczenia przedmiotowego postanowienia. Pismem z 20 stycznia 2025 r. skarżąca, reprezentowana przez r.pr. J.Z., wywiodła zażalenie na ww. WSA w Poznaniu z 20 grudnia 2024 r., któremu zarzucono: 1. naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie wyrażające się w bezzasadnej odmowie przywrócenia terminu do wykonania czynności pomimo tego, że uchybienie terminowi powstało bez winy skarżącej - zawiadomienie o rozprawie doręczono osobie zupełnie nieznanej pełnomocnikowi strony i stronie (co dowodzono notatka służbowa, reklamacja pocztowa, wydrukami z rejestru radców prawnych i adwokatów), osobie, która nie stacjonuje w biurze Kancelarii E. bardzo wyraźnie odznaczonym od innych biur/gabinetów w budynku usługowo biurowym, bowiem siedziba kancelarii i drzwi wejściowe do kancelarii oraz witryna kancelarii są wyraźnie wyróżniające się od oznaczeń innych firm mających siedzibę pod tym samym adresem, a osoba o imieniu i nazwisku I.W. nigdy nie odbierała korespondencji w sprawach toczących się z jakiejkolwiek skargi strony przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, co w sposób oczywisty dowodzi, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej, zaś Sąd nie wykazał dostatecznie, biorąc pod uwagę wszystkie kwestie poruszone we wniosku, aby nie zaistniały przesłanki pozwalające na przywrócenie terminu, 2. naruszenie art. 67 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie skutkujące formułowaniem w uzasadnieniu postanowienia wniosków odnośnie doręczenia zawiadomienia do "spółek", podczas gdy w niniejszej sprawie pełnomocnik jest osobą fizyczną i zawiadomienie powinno zostać mu doręczone osobiście, bowiem nie mają do niego zastosowania przepisy dotyczące osób prawnych czy innych jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, do których zastosowanie znajduje przytaczany przez Sąd przepis art. 67 § 2 p.p.s.a. Wobec powyższego: 1. wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentacji fotograficznej kancelarii pełnomocnika skarżącej na okoliczność odróżniającego E. od innych przedsiębiorstw pod tym samym adresem, oddzielnego wejścia do kancelarii E. oznaczonego w korytarzu budynku, oddzielnej witryny kancelarii oznaczonej na froncie budynku indywidualnym wyróżniającym oznaczeniem kancelarii, które organizacyjnie powinno uniemożliwiać pomyłki w doręczeniach; braku winy pełnomocnika skarżącej w niedochowaniu terminu czynności; pełnomocnika skarżącej odpowiednich środków w celu zabezpieczenia prawidłowości doręczeń, które funkcjonowały właściwie od 2016 r. 2. wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu stronie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu jest kryterium braku winy. Kryterium to wymaga uprawdopodobnienia, że pomimo dołożenia szczególnej staranności przy prowadzeniu własnej sprawy, wystąpiły okoliczności od strony niezależne, które uniemożliwiły dochowania tej staranności. Zatem strona wnioskująca o przywrócenie terminu powinna przedstawić okoliczności, poparte argumentacją lub dokumentami źródłowymi, na podstawie których możliwe będzie uznanie, że powołane we wniosku okoliczności faktycznie wystąpiły. W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (por. postanowienie NSA z 8.06.2016 r., I GZ 369/16, LEX nr 2106390). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należało podzielić stanowisko Sądu I. instancji, zgodnie z którym w sprawie nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Na gruncie niniejszej sprawy w istocie nie jest sporne, że przesyłka zawierająca odpis zarządzenia o wyznaczeniu rozprawy została doręczona do rąk I.W. pod adresem ul. [...], [...] W., a na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pod własnoręcznym podpisem osoby odbierającej przesyłkę wskazano, że jest ona upoważnionym pracownikiem (k. 63 akt sądowych). Istotą sporu jest ocena, czy skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, uprawdopodobniła, że niezłożenie w terminie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, wynikające – jej zdaniem – z nieprawidłowego doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy, nastąpiło bez winy (niedbalstwa) jej profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I. instancji oraz argumentacja przedstawiona w zaskarżonym postanowieniu odpowiada prawu, a spółka nie podważyła jej w złożonym środku odwoławczym. Twierdzenia pełnomocniczki spółki pozostają gołosłowne, a w części są w oczywisty sposób sprzeczne z ustalonymi w sprawie okolicznościami, co czyni je nie w pełni wiarygodnymi. Z ogólnie dostępnych informacji wynika, że pod adresem ul. [...[, [...] W. prowadzona jest działalność Kancelaria E. oraz Z. Prawdopodobnie w obu ww. kancelariach działalność prowadzi r.pr. J.Z. (zob. m.in. dane ze strony internetowej kancelarii, na które powołano się w zażaleniu). Radca prawny winien tak zorganizować wykonywanie swojej działalności, by zapewnić prawidłowy odbiór korespondencji oraz nadzór nad wykonywaniem czynności przez osoby zatrudnione w kancelarii. Uchybienie temu obowiązkowi wyłącza możliwość przywrócenia terminu. To na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zorganizowania, wykonania czy sprawowania odpowiedniej kontroli nad terminowością czynności, które w postępowaniu zawsze będą uznawane w istocie za działania samej strony. Pełnomocniczka spółki podtrzymała w zażaleniu stanowisko o prawidłowym zorganizowaniu odbioru korespondencji w ramach prowadzonej działalności i podkreśliła jednocześnie, że w ciągu 9 lat funkcjonowania kancelarii pomyłka nastąpiła po raz pierwszy. Tymczasem jak Sąd I. instancji słusznie zauważył, odpis postanowienia z 20 września 2024 r. o wstrzymaniu wykonaniu zaskarżonej decyzji został odebrany przez L.Z. (k. 55 akt sądowych), która nie jest żądną z osób wskazanych przez pełnomocniczkę, jako osoba uprawniona do odbioru pism, jak również nie jest osobą, która zostałaby wskazana jako pracownik we wniosku o przywrócenie terminu. Pomimo tego pełnomocniczka nie zakwestionowała prawidłowości doręczenia przedmiotowego postanowienia, a w zażaleniu brak odniesienia się do tej okoliczności przez pełnomocniczkę spółki. Na marginesie zauważyć należy, że L.Z. wykonuje zawód w ramach Z., co wskazuje na niewłaściwe zorganizowanie odbioru korespondencji w ramach jednego adresu. Mając wyżej wymienione okoliczności na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawidłowo uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła w wystarczającym stopniu braku winy w uchybieniu terminu. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.