III OZ 96/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 lipca 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 1470/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 29 kwietnia 2025 r., znak DKO-WOP.401.24.2025.kd (DKO.401.498.2025) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 10 lipca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 31 lipca 2023 r. znak: DKO-WOP.401.121.2023.mz (DKO-420/880/2020). W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że A.W. (dalej "skarżący") nie wykazał we wniosku, że wykonanie ww. decyzji może wywołać u niego niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutki. W zawartym w skardze wniosku skarżący ograniczył się zasadniczo do stwierdzenia, że wyegzekwowanie tak wielkiej kwoty prowadzić będzie do bankructwa jego oraz jego rodziny. Skarżący nie przedstawił jednak żadnej dokumentacji, która pozwoliłaby na zbadanie sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny oraz ustalenie, jaki wpływ na nią będzie miało wyegzekwowanie nałożonej kary administracyjnej. O ile ograniczone możliwości w zarobkowaniu przez skarżącego z uwagi na przebywanie w zakładzie karnym, nie budziły wątpliwości Sądu, o tyle nie można okoliczności tej uznać za przesądzającą automatycznie o konieczności udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest bowiem wystarczający sam wywód strony, która powinna poprzeć swoje twierdzenia dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. Braki w tym zakresie obciążają natomiast samą stronę. Sąd pierwszej instancji podkreślił również, że na obecnym etapie postępowania sądowego – rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, Sąd nie bada zasadności skargi, tj. zgodności z prawem zaskarżonego aktu ani także prawdopodobieństwa jej uchylenia. Pismem z 22 lipca 2025 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie podlegało oddaleniu. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego do sądu aktu administracyjnego ma zatem na celu ochronę przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa służy temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 14 listopada 2018 r., II OZ 1129/18). Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Wniosek powinien przy tym zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Dopiero takie informacje umożliwiają sądowi ocenę, czy istotnie wykonanie zaskarżonego aktu będzie wiązało się z wyrządzeniem szkody majątkowej, która będzie znaczna w kontekście ogólnej sytuacji finansowej strony wnioskującej o wstrzymanie wykonania aktu, bądź też z trudnymi do odwrócenia skutkami. Brak zobrazowania tej sytuacji powoduje, że niemożliwe jest dokonanie oceny, czy wykonanie decyzji w tej konkretnej sytuacji może się wiązać z ryzykiem wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszego uzasadnienia i niepoparte stosownymi dokumentami, nie mogą natomiast stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Wyjaśnić również należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem w postępowaniu wywołanym wnioskiem opartym na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd nie ocenia legalności zaskarżonego aktu, a jedynie spełnienie przesłanek warunkujących zastosowanie ochrony tymczasowej (m.in. postanowienia NSA: z 25 maja 2018 r., II OZ 549/18 i z 17 lutego 2017 r., II OZ 117/17). O naruszeniu prawa i skutkach tego naruszenia sąd orzeka w orzeczeniu kończącym postępowanie sądowe. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, sąd może jedynie ocenić, czy zachodzą przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., usprawiedliwiające wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji. Sąd nie dokonuje natomiast oceny legalności zaskarżonego aktu, gdyż prowadziłoby to do niedopuszczalnego "przedsądu". Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że sformułowany w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji zawierał wyłącznie ogólne twierdzenie o grożącej skarżącemu znacznej szkodzie, bez przedstawienia jakichkolwiek konkretnych okoliczności faktycznych odnoszących się do jego sytuacji majątkowej, ani bez powołania dowodów pozwalających na ich uprawdopodobnienie. Tego rodzaju lakoniczne stwierdzenie nie realizuje obowiązku wynikającego z art. 61 § 3 p.p.s.a. i nie daje podstaw do przyjęcia, że zachodzą ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania aktu. Zasadne jest bowiem przyjęcie, że dopiero zestawienie stosownych dokumentów wykazujących aktualną sytuację majątkową skarżącego z wysokością zobowiązania określonego zaskarżoną decyzją, pozwalałoby Sądowi na dokonanie oceny, czy wobec skarżącego istnieją podstawy do zastosowania tej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż rzeczywiście wykonanie decyzji spowodowałoby skutki określone przepisem art. 61 § 3 p.p.s.a. Oczywistą konsekwencją braku dokumentów było negatywne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o skorzystanie z dobrodziejstwa wstrzymania wykonania decyzji. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, w uzasadnieniu wniosku w szczególności nie przedstawiono żadnej dokumentacji, która pozwoliłaby na zbadanie sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny oraz ustalenie jaki wpływ na nią będzie miało wyegzekwowanie nałożonej kary administracyjnej. Z uwagi na powyższe wniosek skarżącego nie mógł zostać uwzględniony, a zażalenie jest niezasadne. Jednocześnie wskazać należy, że oddalenie zażalenia nie stoi na przeszkodzie ponownemu złożeniu przez stronę wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, należycie umotywowanego i popartego stosownymi dokumentami, o ile w dalszym toku postępowania nadal aktualne będą przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie. ----------------------- 2