III SA/Gd 22/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 15 października 2021 nr SKO.474.76.2021 w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami postanawia odmówić przywrócenia terminu do uzupełniania braków formalnych skargi.

W styczniu 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga M.W.1 na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 15 października 2021 nr SKO.474.76.2021. Skarga została wniesiona za pośrednictwem organu poprzez platformę ePUAP. Pismo przewodnie do skargi zostało podpisane podpisem zaufanym przez M.W.2. jako pełnomocnika M.W.1. Sama skarga - stanowiąca załącznik do pisma przewodniego - nie została podpisana, nie zawierała uzasadnienia, nie podano numeru pesel skarżącej, nie dołączono pełnomocnictwa oraz nie wykazano, że pełnomocnik należy do kręgu osób, które mogą występować jako pełnomocnicy w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Skarga nie została również opłacona. Z powyższych względów Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków skargi i jej opłacenia w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwań w tym przedmiocie, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostały uznane za doręczone w dniu 9 lutego 2022 r. Tym samym termin na uzupełnienie braków i opłacenie skargi upłynął z dniem 16 lutego 2022 r. Termin ten upłynął bezskutecznie. Pismem z dnia 17 lutego 2022 r. wniesionym za pośrednictwem platformy ePUAP pełnomocnik strony wystąpił do Sądu o kierowanie do niego wszelkiej korespondencji w tradycyjnej, papierowej formie. W piśmie zawarto oświadczenie, że pełnomocnik rezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. M. W. 2 wskazała jednocześnie, że dopiero w dniu 17 lutego 2022 r. dowiedziała się, że Sąd przesłał jej wcześniej pisma w formie elektronicznej – dodatkowo uczyniono to w nieznanym pełnomocnikowi strony formacie (zamiast PDF lub Microsoft Office Word) co uniemożliwia - w ocenie pełnomocnika - zapoznanie się z treścią takich pism jak: "wezwanie o wpis, 2 poucz., odpis odpowiedzi na skargę, wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi". Ponieważ wezwania doręczone elektronicznie w dniu 9 lutego 2022 r. pozostały bez merytorycznej odpowiedzi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę M. W.1 postanowieniem z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 22/22 z powodu nieuzupełnienia braków formalnych skargi oraz nieuiszczenia wpisu od skargi. Przedmiotowe postanowienie wraz z pouczeniem o przysługującym stronie prawie wniesienia zażalenia zostało uznane za doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 19 kwietnia 2022 r. (urzędowe poświadczenie doręczenia; k. 58 akt sądowych). W dniu 25 kwietnia 2022 r. pełnomocnik strony wniósł za pośrednictwem platformy ePUAP zażalenie na opisane wyżej postanowienie. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt II GZ 209/22 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, stwierdzając, że postanowienie o odrzuceniu skargi z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 22/22 było prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że całe postępowanie, łącznie z postępowaniem zażaleniowym toczyło się w trybie elektronicznym i w ten sposób była prowadzona cała korespondencja pomiędzy stroną a sądem. Podkreślono, że to strona (pełnomocnik strony) wybrała taki tryb procedowania wnosząc skargę drogą elektroniczną. Stąd zarzuty pełnomocnika, że nie uzupełnił braków formalnych skargi z tego powodu, iż oczekiwał, że korespondencja będzie mu doręczona przez Sąd za pośrednictwem poczty polskiej, nie zostały uwzględnione. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że wniosek skierowany do sądu z 17 lutego 2022 r. o przesyłanie korespondencji w formie papierowej za pośrednictwem poczty polskiej, został złożony już po upływie terminu do uzupełniania braków skargi, który upłynął w dniu 16 lutego 2022 r., a zatem nie mógł być uwzględniony przez sąd pierwszej instancji. Postanowienie z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt II GZ 209/22 zostało odebrane przez pełnomocnika strony w dniu 11 sierpnia 2022 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru; k. 92 akt sądowych). Pismem z dnia 18 sierpnia 2022 r. poprzez platformę ePUAP pełnomocnik strony wniósł wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wniosek nie zawierał uzasadnienia. Zarządzeniem z dnia 19 października 2022 r. pełnomocnikowi zakreślono termin 7 dni na uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu oraz wskazanie zachowania terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, pod rygorem pominięcia. W dniu 14 listopada 2022 r. do Sądu wpłynęło pismo M.W.2 w którym wyjaśniła, że data wniosku o przywrócenie terminu wynika z daty doręczenia postanowienia z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt II GZ 209/2 w dniu 11 sierpnia 2022 r. W zakresie dotyczącym uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu wskazano, że strona na etapie postępowania administracyjnego domagała się od organu przesyłania jej korespondencji w formie papierowej. W ocenie pełnomocnika, organ powinien o tym fakcie powiadomić także Sąd. Ponieważ zaś tego obowiązku nie dopełnił, pełnomocnik nie ponosi winy w uchybieniu terminu, skoro Sąd wezwał o uzupełnienie braków w formie elektronicznej, czego pełnomocnik się w ogóle nie spodziewał, oczekując korespondencji z Sądu w formie papierowej. Pełnomocnik strony podkreślił, że złożył w organie administracji prośbę o doręczenie korespondencji w formie papierowej, mając na uwadze po pierwsze staranność w zadbaniu o prawidłowe doręczenie korespondencji oraz brak stałego dostępu pełnomocnika do internetu. Z tych względów, w ocenie pełnomocnika, miał on prawo oczekiwać, że korespondencja zostanie mu doręczona w formie papierowej. Tym bardziej, że we wszystkich innych sprawach, w których M.W.2. nie jest co prawda pełnomocnikiem, ale bezpośrednio stroną, Sąd zawsze wysyłał jej korespondencję w formie papierowej. Ponieważ pismo nie zostało podpisane, Sąd wezwał M.W.2 do jego podpisania. Wykonanie wezwania Sądu nastąpiło w dniu 12 grudnia 2022 r. Następnie Sąd wezwał pełnomocnika do usunięcia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi poprzez prawidłowe złożenie skargi – uzupełnienie jej braków formalnych poprzez podpisanie skargi, nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do występowania w imieniu skarżącej oraz wykazanie dokumentem, że pełnomocnik należy do kręgu osób, które mogą występować jako pełnomocnicy w postępowaniu przez sądem administracyjnym, podanie numeru pesel skarżącej oraz złożenie w 2 egzemplarzach pisma procesowego, zawierającego określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego (uzasadnienie skargi), w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu jako niedopuszczalnego. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi strony w dniu 30 stycznia 2023 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 116) Pismem z dnia 6 lutego 2023 r. za pośrednictwem platformy ePUAP pełnomocnik przesłał do Sądu pismo przewodnie, w którym zawarł w uzupełnieniu uzasadnienie skargi oraz PESEL skarżącej. Do pisma dołączono załączniki w postaci uzasadnienia skargi oraz kserokopii pełnomocnictwa, które nie zostały podpisane podpisem elektronicznym Z tych względów Sąd wezwał M.W.2 do przedłożenia w terminie 7 dni – pod rygorem odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu – oryginału pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionej kopii. Wezwanie doręczono w dniu 31 marca 2023 r. W dniu 7 kwietnia 2023 r. za pośrednictwem platformy ePUAP do Sądu wpłynęło podpisane przez M.W.1 pełnomocnictwo dla jej córki, M.W.2 do reprezentowania strony przez sądem administracyjnym w sprawie III SA/Gd 22/22. Jednocześnie w tym też dniu M.W.2. wystąpiła do Sądu o przesłużenie terminu do przedłożenia podpisanego pełnomocnictwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi podlega oddaleniu. Postępowanie przed sądami administracyjnymi regulowane jest przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.:Dz.U z 2023 , poz. 259 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." Dokonywanie czynności przez stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest w przeważającej części terminami procesowymi. Mają one służyć m.in. zdyscyplinowaniu, zdynamizowaniu postępowania, jak również potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie i stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Uchybienie terminu prowadzi do bezskuteczności podjętej czynności, o czym wyraźnie mówi art. 85 p.p.s.a. Przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu strona może bronić się poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Na podstawie dyspozycji przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Z przytoczonego przepisu wynika, że przywrócenie terminu determinuje wykazanie przez stronę braku winy w niedokonaniu czynności w terminie. Przesłanki przywrócenia terminu, wynikające z art. 87 p.p.s.a., to uprawdopodobnienie przez zainteresowany podmiot braku swojej winy, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia takiego wniosku i dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin. Przywrócenie terminu uwarunkowane jest wystąpieniem łącznie wymienionych przesłanek. Przystępując do badania wystąpienia lub braku wystąpienia wskazanych przesłanek, Sąd zobowiązany jest uwzględnić treść art. 88 p.p.s.a., zgodnie z którym, spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu, sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Tak więc w pierwszej kolejności badaniu podlega przesłanka terminowości złożonego wniosku, a więc czy został złożony w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Termin siedmiodniowy do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie od daty ustania przyczyny uchybienia. Jeżeli strona jest zastępowana przez pełnomocnika procesowego, termin siedmiodniowy liczy się od daty, gdy pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminowi i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej. Jak wynika z akt sprawy, pełnomocnik o uchybieniu terminu powziął wiedzę w dniu 19 kwietnia 2022 r., kiedy doręczono mu za pośrednictwem poczty postanowienie tut. Sądu o odrzuceniu skargi z powodu nieuzupełnienia w terminie braków formalnych skargi oraz nieuiszczenia w terminie wpisu sądowego od skargi. Ponieważ jednak w dniu 25 kwietnia 2022 r. pełnomocnik zdecydował się zakwestionować postanowienie o odrzucenie skargi w drodze zażalenia (to jest na tym etapie kwestionował uchybienie terminowi do dokonania ww. czynności procesowych), Sąd uwzględnił, że początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych w skargi, wyznaczać będzie data doręczenia pełnomocnikowi orzeczenia rozstrzygającego zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi. W przedmiotowej sprawie, postanowienie z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt II GZ 209/22 oddalające zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi zostało odebrane przez pełnomocnika strony w dniu 11 sierpnia 2022 r. Termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu został zachowany – wniosek został bowiem złożony w dniu 18 sierpnia 2022 r. Zważywszy, że pełnomocnik strony faktycznie, co przyznaje sam w piśmie z dnia 17 lutego 2022 r., już w tej dacie wiedział, że wystosowano do niego wezwanie o uzupełnienie braków skargi oraz wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, Sąd uwzględnił na korzyść strony skarżącej, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, jeżeli na podstawie okoliczności sprawy nie da się jednoznacznie ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. został zachowany, należy rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu merytorycznie (por. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo CH. Beck 2021, s. 605 i następne). Sąd ocenił wniosek jako dopuszczalny, wobec ostatecznego uzupełnienia przez pełnomocnika strony braków wniosku o przywrócenie terminu, poprzez prawidłowe dokonanie uchybionych czynności w zakresie w jakim dotyczyły uzupełnienia braków skargi (uzasadnienie skargi, podanie nr PESEL skarżącej, nadesłanie pełnomocnictwa procesowego, wykazanie, że pełnomocnik należy do kręgu osób, które mogą reprezentować skarżącą) – co nastąpiło pismami z dnia 6 lutego 2023 r. i 7 kwietnia 2023 r. Sąd przystąpił zatem do badania wystąpienia dalszych przesłanek uprawniających do przywrócenia terminu, uwzględniając, że przy braku ich łącznego wystąpienia, wniosek o przywrócenie terminu podlega oddaleniu w oparciu o art. 86 § 1 p.p.s.a. a contrario. W orzecznictwie sądowym podnosi się, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W razie gdy ustalone przez sąd okoliczności uchybienia terminu świadczą o zachowaniu się strony noszącym znamiona winy - w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, sąd nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu. Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o niej tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że okoliczności podniesione przez pełnomocnika strony nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do uzupełniania braków formalnych skargi. Z treści wniosku oraz akt sprawy wynika, że uchybienie terminu było przez pełnomocnika strony zawinione. Jako przeszkodę w terminowym uzupełnienie braków skargi pełnomocnik strony wskazuje, że pomimo, iż on sam kieruje do Sądu wszelkie pisma wyłącznie w formie elektronicznej, to spodziewał się, że wszelka korespondencja będzie mu doręczana przez Sąd w formie papierowej za pośrednictwem poczty polskiej. Wskazać należy, że tożsama argumentacja została przez pełnomocnika podniesiona w zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wobec wniesienia skargi w formie elektronicznej, pełnomocnik strony inicjując postępowanie sądowoadministracyjne, poprzez swoje działanie sam zdeterminował początkowy sposób doręczeń pism procesowych w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 74 a § 1 pkt 1 p.p.s.a. doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona wniosła pismo w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczna skrzynkę podawczą sądu lub organu, za pośrednictwem którego składne jest pismo. Taka też sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Inicjująca przedmiotowe postępowanie skarga została bowiem wniesiona za pośrednictwem organu w formie elektronicznej. Dyspozycja jaką M.W.2. miała złożyć organom w toku postępowania administracyjnego, aby przesyłano jej korespondencję w formie papierowej, tradycyjnej, mogła mieć zaś tylko skutek w tym postępowaniu, w którą ją złożono, a zatem w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu sądowadministracyjnym taka dyspozycja została zaś złożona dopiero w dniu 17 lutego 2022 r., po upływie terminu do uzupełniania braków formalnych skargi. Dopiero w tej dacie pełnomocnik strony złożył oświadczenie, że rezygnuje z doręczenia pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W dalszym toku postępowania dyspozycja ta była przez Sąd uwzględniana, korespondencję do strony kierowano bowiem za pośrednictwem operatora pocztowego. W takiej sytuacji trudno przyjąć, aby pełnomocnik strony nie ponosił winy, w tym, że nie odebrał i nie zrealizował w terminie wystosowanego do niego przez Sąd w formie elektronicznej wezwania do uzupełniania braków formalnych skargi. Istotne pozostaje, że brak odbioru pisma elektronicznego nie oznacza, że nie wywiera ono skutków procesowych. Po upływie określonego w art. 74 a § 8 p.p.s.a. terminu (14 dni od pierwszego zawiadomienia) pismo takie uznaje się za doręczone. Podkreślić należy, że pełnomocnik, poza wskazaniem, iż nie zdawał sobie sprawy jakie skutki procesowe, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, będzie miało wniesienie skargi w formie elektronicznej, nie przytoczył żadnych okoliczności, które wskazywałyby, że faktycznie napotkał jakiekolwiek inne przeszkody, które obiektywnie i w sposób niemożliwy do przezwyciężenia uniemożliwiały wykonanie wezwania do uzupełniania braków formalnych. Okoliczności takie nie zostały przez pełnomocnika wskazane ani uprawdopodobnione. Biorąc zaś pod uwagę treść art. 86 i 87 p.p.s.a., to na osobie wnoszącej o przywrócenie terminu spoczywa obowiązek wykazania, że nie ponosi ona winy w uchybieniu terminu, ponieważ z obiektywnych i niezależnych niej przyczyn nie mogła dokonać czynności w określonym czasie. Zaznaczyć należy, że za tego rodzaju przyczynę niezależną od strony, nie może być uznana nieznajomość przepisów prawa. Skutki zaniedbań pełnomocnika w należytym prowadzeniu czynności procesowych, obciążają zaś stronę, która wybrała określoną osobę do prowadzenia jej spraw. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł o odmowie przywrócenia terminu do uzupełniania braków formalnych skargi.