III SA/Gl 214/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Protokolant St. sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2023 r. nr BP.501.969.2022.0161.GR4.356753 w przedmiocie kary pieniężnej w transporcie drogowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 20 kwietnia 2022 r. nr [...]; 2) umarza postępowanie administracyjne; 3) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie na rzecz strony skarżącej 4000 (cztery tysiące) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżoną decyzją z 31 stycznia 2023r. nr BP.501.969.2022.0161.GR4.356753 Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 20 kwietnia 2022 r. nr [...] o nałożeniu na skarżącą W. L. – zarządcę sukcesyjnego Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "T." H. L. w spadku kary pieniężnej w wysokości 12 000 z powodu wykonywania transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji. W uzasadnieniu skargi organ przestawił stan faktyczny sprawy. Stwierdził, że 21 grudnia 2021 r. miała miejsce kontrola drogowa zespołu pojazdów przeprowadzona przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Zgodnie z okazanymi dokumentami przewozowymi, kierowca wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy - z Niemiec do N. w imieniu i na rzecz Przedsiębiorstwa Branżowego "T." H. L. w spadku. W trakcie kontroli okazał natomiast wypis z licencji nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy wystawiony dla przedsiębiorcy: H. L., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "T." H. L. Zgodnie z wpisem w CEDIG ww. firma była na dzień kontroli w zarządzie sukcesyjnym i wypis z licencji powinien być wystawiony na Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "T." H. L. w spadku. Kierowca jednak nie dysponował żadnym innym dokumentem upoważniającym ww. przedsiębiorstwo do wykonywania tego przewozu. W toku postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej, na podstawie informacji uzyskanej z Biura ds. Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego, organ I instancji ustalił że przedsiębiorca H. L. na dzień kontroli: - posiadał zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie przewozu rzeczy wydane przez Starostę T; - posiadał licencję wspólnotową w zakresie przewozu rzeczy wydaną przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego; - do ww. licencji nie został zgłoszony pojazd, którym wykonywany był przewóz w dniu kontroli. Nadto pismem z 25 marca 2022 r. Starostwo Powiatowe w T. przekazało organowi I instancji informację, że na dzień kontroli drogowej Starosta nie wydał decyzji dla zarządcy sukcesyjnego związanej z licencją na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy. Postępowanie zakończyło się więc wydaniem przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego jako organu I instancji decyzji administracyjnej z 20 kwietnia 2022 roku, nakładającej na skarżącą karę pieniężną w wysokości 12 000 złotych z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji. W związku z wniesionym przez stronę odwołaniem, Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Organ podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji. Stwierdził, że zgodnie z informacjami znajdującymi się w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej H. L. zmarł. Zgon przedsiębiorcy miał miejsce [...] r., natomiast od 31 marca 2021 r. skarżąca zaczęła pełnić funkcję zarządcy sukcesyjnego. Organ powołał się na art. 29 ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej, zgodnie z którym od chwili ustanowienia zarządu sukcesyjnego, zarządca sukcesyjny wykonuje prawa i obowiązki zmarłego przedsiębiorcy wynikające z wykonywanej przez niego działalności gospodarczej oraz prawa i obowiązki wynikające z prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku. Stosownie do treści art. 38 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw, w terminie 3- miesięcy od dnia ustanowienia zarządu sukcesyjnego zarządca sukcesyjny może złożyć do organu administracji publicznej, który wydał decyzje związaną z przedsiębiorstwem, wniosek o potwierdzenie możliwości wykonywania tej decyzji. Z informacji zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że strona jest zarządcą sukcesyjnym od 31 marca 2021 r., a więc od tego czasu do dnia kontroli, tj. do 21 grudnia 2021 r. upłynęło prawie 9 miesięcy, a więc tak długi czas, że w ocenie organu skarżąca była w pełni świadoma, że wykonując transport czyni to bez stosownego uprawnienia. Natomiast Starosta T. nie wydał żadnej decyzji dla zarządcy sukcesyjnego związanej z licencją na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy; również do Biura ds. Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego do 29 marca 2022 r. nie wpłynął żaden wniosek strony w powyższym zakresie. Przytoczył również art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca powinien mieć przy sobie wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji. Zacytował także art. 92a ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy z naruszeniem jego warunków podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie. Natomiast w myśl lp.1.1 załącznika nr 3 do ustawy, wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 12 000 zł. W ustawie istnieje co prawda art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy, stanowiący, że jeśli okoliczności sprawy wskazują, że podmiot wykonujący przewozy nie miał wpływu na powstanie naruszenia, to nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej a wszczęte umarza, ale – zdaniem organu – przesłanka ta w przypadku strony nie zachodzi. W skardze na to rozstrzygnięcie strona zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa który stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Przypadkiem tym objęta jest m.in. sytuacja skierowania decyzji, tj. ukształtowania sytuacji prawnej osoby, która nie może być podmiotem praw i obowiązków, gdyż już nie istnieje. Wyjaśniając powyższe stwierdzenie strona wskazała, że zarząd sukcesyjny wygasł z dniem [...]r., co potwierdza wydruk z CEDIG, który dołączyła do skargi. Oznacza to, że w dacie wydania decyzji tj. 31 stycznia 2023r. skarżąca nie była już zarządcą sukcesyjnym. Natomiast decyzja wydana na nieistniejący podmiot tj. na nieistniejącego zarządcę sukcesyjnego jest nieważna. W oparciu o wskazane powyżej zarzuty, strona wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji, gdyż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenie od organu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że to skarżąca ponosi odpowiedzialność administracyjną, niezależnie od statusu określonego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, ze zm. dalej także: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy). Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że przedsiębiorca, któremu udzielona została licencja na przewóz towarów zmarł [...]r. Kontrola miała miejsce 21 grudnia 2021r., a więc prawie rok później i mimo tego skarżąca, będąca zarządcą sukcesyjnym przedsiębiorstwa w spadku od 31 marca 2021r. nie wystąpiła do właściwych organów o przeniesienie decyzji na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego mimo, że jest taka prawna możliwość, wynikająca z art. 38 ustawy z 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (t.j. Dz. U. z 2021r., poz.170) – dalej powoływana jako ustawa o zarządzie. Zgodnie z powołanym przepisem: 1. W terminie trzech miesięcy od dnia ustanowienia zarządu sukcesyjnego zarządca sukcesyjny może złożyć do organu administracji publicznej, który wydał decyzję związaną z przedsiębiorstwem, wniosek o potwierdzenie możliwości wykonywania tej decyzji. 2. Organ administracji publicznej, który wydał decyzję związaną z przedsiębiorstwem, potwierdza, w drodze decyzji, możliwość wykonywania decyzji związanej z przedsiębiorstwem przez zarządcę sukcesyjnego, jeżeli: 1) są spełnione warunki do uzyskania tej decyzji, określone w odrębnych przepisach; 2) zarządca sukcesyjny przedłoży dokumenty potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w pkt 1; 3) zarządca sukcesyjny oświadczy, że przyjmuje wszystkie warunki zawarte w tej decyzji i zobowiązuje się do wykonania związanych z nią obowiązków. 3. Warunki, o których mowa w ust. 2 pkt 1, które mają charakter osobisty, uważa się za spełnione, jeżeli spełnia je zarządca sukcesyjny. Status prawny i kompetencje zarządcy sukcesyjnego określa art. 21 ustawy o zarządzie. Stosownie do wskazanego przepisu: 1. Zarządca sukcesyjny działa w imieniu własnym, na rachunek właściciela przedsiębiorstwa w spadku. 2. Zarządca sukcesyjny może pozywać i być pozywany w sprawach wynikających z wykonywanej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej lub prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku oraz brać udział w postępowaniach administracyjnych, podatkowych i sądowoadministracyjnych w tych sprawach. W postępowaniach w takich sprawach zarządca sukcesyjny działa w imieniu własnym, na rzecz właściciela przedsiębiorstwa w spadku. 3. Oświadczeń oraz doręczeń pism w sprawach wynikających z wykonywanej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej lub prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku dokonuje się wobec zarządcy sukcesyjnego. Zgodnie z art. 28 Kpa, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z art. 21 ust. 2 ustawy o zarządzie wynika, że to zarządca sukcesyjny posiada status strony w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Skarżąca podnosiła, że wystąpiła o przeniesienie decyzji, ale złożyła taki wniosek zbyt późno i nie został on rozpatrzony; nie przedłożyła jednak na potwierdzenie tego żadnych dowodów. Niezależnie jednak od tych okoliczności, faktem jest, że nie posiadała w dniu kontroli aktualnej licencji na wykonywanie działalności w zakresie przewozów. Wskazuje to, że nałożenie na nią kary było zasadne. Tym niemniej uchylenie decyzji było konieczne z innego powodu. W aktach sądowych sprawy (karta 102) znajduje się wydruk z CEIDG, z którego wynika, że 8 stycznia 2023r. wygasł zarząd sukcesyjny przedsiębiorstwem a 9 stycznia 2023r. nastąpiło wykreślenie przedsiębiorstwa z rejestru. Z powyższego wynika, że o ile strona pełniła funkcję zarządcy sukcesyjnego w dacie wydania decyzji I instancji i wniesienia od niej odwołania, to już w dniu wydania zaskarżonej decyzji tj. 31 stycznia 2023r. zarządcą tym nie była, a wpis przedsiębiorstwa do rejestru został wykreślony. Skoro skarżąca była stroną postępowań toczących się przed organami obu instancji, decyzja I instancji została wydana w stosunku do niej prawidłowo, to – zdaniem Sądu – stwierdzanie nieważności takiej decyzji - byłoby zbyt daleko idące. Nie było bowiem tak, że całe postępowanie od początku było prowadzone wobec osoby niebędącej jego stroną. Skarżąca utraciła przymiot strony dopiero w toku postępowania przed organem II instancji na skutek wykreślenia jej z rejestru jako zarządcy sukcesyjnego, o czym organ w dacie wydania decyzji odwoławczej najprawdopodobniej nie wiedział, bo w aktach administracyjnych brak informacji z CEIDG późniejszej, niż 24 września 2022r. Ponieważ jednak skarżąca utraciła przymiot zarządcy sukcesyjnego w dacie wydania decyzji odwoławczej i tym samym strony postępowania, to nie mogła być jej adresatem. Wobec powyższego, zasadnym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji, gdyż naruszała ona przepisy procesowe w stopniu nie tyle mogącym mieć, ile mającym wpływ na wynik sprawy zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa. Stosownie do art. 145 § 3 ppsa, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Ponieważ przyczyna uchylenia decyzji jest tego rodzaju, że wada ta nie może być już usunięta (bo nie będzie już podmiotu, który mógłby być stroną postępowania zakończonego tą decyzją), zasadne stało się także uchylenie decyzji I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego. Zatem z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów procesowych, w szczególności art. 28 Kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), Sąd orzekł o uchyleniu decyzji obu instancji i umorzeniu postępowania administracyjnego. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa, gdyż strona była reprezentowana przez radcę prawnego.