III SA/Gl 521/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2023 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 1 czerwca 2023 r. nr SKO.L/41.6/77/2023/11642 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję.

D. B. (dalej jako "Skarżąca") zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 1 czerwca 2023 r., nr SKO.L/41.6/77/2023/ 11642, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K.z 14 kwietnia 2023 r., nr [...], odmawiającą Skarżącej przyznania dodatku mieszkaniowego. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, SKO uznało, że w marcu 2023 r. Skarżąca nie poniosła żadnego wydatku na zajmowany przez siebie lokal, ponieważ wydatki z tego tytułu zostały poniesione w kwocie 275 zł przez M. B. (brat Skarżącej) oraz w kwocie 507,07 zł z przyznanego jej dodatku mieszkaniowego. Tym samym nie zostały spełnione warunki do przyznania dodatku mieszkaniowego określone w przepisach art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( t.j. w Dz.U. z 2023 r., poz. 1335, dalej w skrócie jako "ustawa"). W skardze na tę decyzję Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem SKO, jakoby wpłata dokonana z konta innej osoby oraz pokrycie części wydatków na lokal z przyznanego jej dodatku mieszkaniowego nie stanowiły poniesionego przez nią wydatku na lokal. SKO wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Skarga jest uzasadniona. Nie ma w sprawie sporu co do tego, że Skarżąca spełnia warunki uprawniające ją do dodatku mieszkaniowego z uwagi na zajmowany lokal (art. 2 ust. 1 ustawy) oraz z uwagi na kryterium dochodowe (art. 3 ust. 1 ustawy). Przyczyną odmowy przyznania Skarżącej dodatku było ustalenie, że w marcu 2023 r. Skarżąca nie poniosła wydatków na zajmowany lokal, ponieważ zostały one pokryte w części przez osobę trzecią (M. B.), a w pozostałej części z przyznanego wcześniej dodatku mieszkaniowego. W tej sytuacji, zdaniem SKO, art. 6 ust. 1 ustawy wyklucza przyznanie dodatku mieszkaniowego, ponieważ zgodnie z nim wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą wydatków poniesionych przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy w wysokości 15, 12 lub 10 % dochodów gospodarstwa domowego w zależności od jego składu osobowego. Do wydatków mieszkaniowych, zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy, zalicza się świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Zdaniem Sądu SKO, a wcześniej organ pierwszej instancji, dopuściło się wadliwego zastosowania wskazanych tu przepisów. Są tu dwie kwestie do oceny. Pierwsza, to spełnienie warunków lokalowych i dochodowych do bycia uprawnionym do dodatku mieszkaniowego, co Skarżąca spełnia i co nie jest kwestionowane przez organ. Druga, to wysokość dodatku mieszkaniowego. Ustala się go zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy. Zgodnie z nim stanowi on różnicę między wydatkami, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą wydatków poniesionych przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy w wysokości: 15, 12 lub 10 % dochodów gospodarstwa domowego. Wynika stąd, że poziom wydatków ponoszony przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy odnosi się do określonej części uzyskiwanych dochodów. Ustawodawca przyjął tu swego rodzaju założenie, że w zależności od składu osobowego gospodarstwa domowego jego wydatki będą stanowiły określony procent dochodów. Porównanie tych dwóch wartości (wydatki przypadające na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego minus określony procent dochodu) daje wysokość dodatku mieszkaniowego. Orzekające w sprawie organy w istocie nie zastosowały tego wyliczenia. Nie kwestionując uprawnienia Skarżącej do dodatku mieszkaniowego, pozbawiły go jej uznając, że nie poniosła wydatków na zajmowany lokal. Umknęło uwadze organów, że owe wydatki określone są w ustawie jako z góry przyjęte założenie wyrażone w procencie dochodów gospodarstwa domowego. Gdyby przyjąć myślenie organów, to mielibyśmy prosty rachunek – wydatki normatywne minus wydatki poniesione przez osobę ubiegającą się o dodatek (w tym przypadku – zero), daje dodatek w wysokości wartości wydatków normatywnych. Sąd nie zgadza się również z twierdzeniem, że skoro część należności za lokal zajmowany przez Skarżącą wpłynęła z rachunku bankowego innej osoby, w tym przypadku jej brata, to wydatek nie został poniesiony przez Skarżącą. To zbytnie uproszczenie sytuacji i przyznanie sobie przez organy prawa do badania skąd Skarżąca ma pieniądze na opłacenie lokalu. Kwestię tę można by badać na etapie ustalania prawa do dodatku – kryterium dochodowego, a nie na etapie kiedy ustala się wysokość dodatku. Trudno też zaakceptować twierdzenie, w myśl którego pokrycie wydatków na lokal z przyznanego wcześniej dodatku mieszkaniowego prowadzi do pozbawienia tego dodatku, bo oznacza, że uprawniony nie ponosi wydatków na lokal. To przekreśla wszelki sens przyznawania dodatku mieszkaniowego dla osób "potrzebujących", bo oznacza, że przyznanie dodatku na dany miesiąc przekreśla ich szanse na kolejny miesiąc, właśnie dlatego, że otrzymali dodatek na miesiąc poprzedzający. Mając to wszystko na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego – art. 6 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przez jego wadliwą wykładnię i w efekcie również wadliwe zastosowanie i dlatego uchylił tę decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2023 r., poz. 1634).