Sygnatura
III SA/Gl 615/25
III SA/Gl 615/25 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2026-06-16
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
- Data orzeczenia
- 16 czerwca 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Centrum [...] w Z. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 30 kwietnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Zarząd Województwa Śląskiego decyzją z 15 lipca 2020 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku Centrum [...] w Z., utrzymał w mocy własną decyzję z 26 lutego 2020 r. nr [...], w sprawie zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur, wraz z należnymi odsetkami, udzielonego na podstawie umowy nr [...] z 15 lutego 2017 r. realizowanej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, stanowiącego płatność ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego oraz środków budżetu krajowego, w łącznej kwocie 15.575,16 zł, powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych naliczanych od dnia przekazania środków. W podstawie prawnej decyzji organ przywołał art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. dalej: k.p.a.), art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 512 ze zm.), art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 1 i ust. 12a pkt 1 w zw. z art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 3 pkt 2 oraz art. 67 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 869, dalej: u.f.p.) oraz w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 9 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1431 ze zm., dalej: ustawa wdrożeniowa). Z akt administracyjnych wynika, że 15 lutego 2017 r. została zawarta pomiędzy Województwem Śląskim, reprezentowanym przez Zarząd Województwa Śląskiego, pełniący funkcję Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Śląskiego (dalej: ZWŚ, Organ lub IZ RPO WSL) a Stowarzyszeniem Centrum [...] (dalej: Beneficjent, CRL, strona, skarżący), umowa nr [...] o dofinansowanie projektu pn. "Pozasystemowe wdrażanie wychowanków zakładów poprawczych w życie społeczno-zawodowe", współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020: Aneksy do tej umowy zawarto: 18 sierpnia 2017 r. o nr [...] i 20 listopada 2018 r. o nr [...]. Projekt realizowany był w okresie od 1 marca 2017 r. do 30 listopada 2018 r. Zgodnie z treścią wniosku o dofinansowanie celem głównym projektu było pozasystemowe przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu i zapewnienie równych szans społeczno- zawodowych 60 wychowankom (kobiet i mężczyzn) zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich w Z., P. i R. poprzez kompleksowe wsparcie w zakresie aktywizacji i odbudowy umiejętności społecznych i zawodowych. W dniu 18 stycznia 2018 r. IZ RPO WSL dokonała kontroli dokumentacji zapytania ofertowego z 4 kwietnia 2017 r. nr [...] dot. kursu spawania blach i rur spoinami pachwinowymi metodą MAG wraz z przeprowadzeniem egzaminu zewnętrznego i stwierdziła naruszenie przez Beneficjenta zapisów Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 z 19 września 2016 r. (dalej: "Wytyczne"), poprzez fakt sformułowania warunków udziału naruszających uczciwą konkurencję i równe traktowanie wykonawców. Nadto, w okresie od 12 marca 2018 r. do 14 marca 2018 r. w siedzibie Beneficjenta została przeprowadzona kontrola planowa, dotycząca prawidłowości realizacji projektu nr [...] pn. "Pozasystemowe wdrażanie wychowanków zakładów poprawczych wżycie społeczno-zawodowe", w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości wynikające z określenia przez CRL warunków udziału w zamówieniach w sposób ograniczający krąg potencjalnych wykonawców - skutkiem czego zastosowano 25% korekty. Pismem z 14 sierpnia 2019 r. Beneficjent został wezwany do zwrotu wydatków stanowiących nieprawidłowość w ramach projektu w wysokości 15.575,16 zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania transzy dofinansowania, z której został poniesiony dany wydatek, tj. od dnia 5 marca 2018 r. do dnia zwrotu przedmiotowej kwoty, w terminie 14 dni od dnia doręczenia przedmiotowego wezwania. Na skutek braku zwrotu środków przez Beneficjenta w wymaganym terminie, IZ RPO WSL postanowieniem z 28 listopada 2019 r. wszczęła z urzędu postępowania administracyjne w sprawie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania. Decyzją z 26 lutego 2020 r. ZWŚ orzekł o zwrocie dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur i określił termin, od którego nalicza się odsetki, zobowiązując Beneficjenta do zwrotu środków w łącznej kwocie 15.575,16 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Organ decyzją z 15 lipca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia 26 lutego 2020 r. Wyrokiem 27 stycznia 2021 r., sygn. III SA/Gl 595/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę CRL na ww. decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 15 lipca 2020 r. Na wstępie wobec zarzutu dotknięcia zaskarżonej decyzji kwalifikowaną wadą nieważności określoną w art. 156 K.p.a. poprzez wydanie decyzji w sprawie zakończonej już decyzją ostateczną, a to decyzją Zarządu Województwa Śląskiego z 20 lutego 2019 r. nr [...] zobowiązującą stronę do zwrotu dofinansowania w kwocie 72.172,10 zł, wykorzystanego z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. wraz z odsetkami, to WSA stwierdził, że nie jest on trafny. Jakkolwiek wspomniana decyzja dotyczy realizacji tożsamego co w niniejszej sprawie projektu- "Pozasystemowego wdrażania wychowanków zakładów poprawczych w życie społeczno-zawodowe" to jednak zaskarżona obecnie decyzja wynika z faktu zakwestionowania wydatków przedstawionych do rozliczenia przez Beneficjenta z innych wniosków o dofinansowanie projektów, co wnioski strony i dokumentacji im towarzyszącej objętej decyzją z 14 czerwca 2019 r. nr [...]. Dotyczy bowiem wniosków o płatności o numerach od [...] do [...] podczas, gdy obecnie sporna decyzja dotyczy wniosku o płatności o nr [...]. W konsekwencji w obu wspomnianych decyzjach nie ma tożsamości przedmiotowej gdyż jakkolwiek wnioski o płatności dotyczyły zbliżonych kursów zawodowych, to jednak wydatki zakwestionowane w nich przez Instytucję Zarządzającą RPO WSL były innymi wydatkami dokumentowanymi odrębnymi fakturami obejmujące poszczególne wydatki wynikającymi z innych wniosków o płatność co zakończono wskazaną decyzją z 14 czerwca 2019 r. nr [...]. Następnie WSA podniósł, że słusznie wskazał organ w decyzji drugoinstancyjnej, że CRL nie jest zobowiązany do stosowania P.z.p., tym niemniej na podstawie zawartej umowy Beneficjent był zobowiązany do stosowania Wytycznych na podstawie zawartej umowy. W tej sytuacji, skoro Beneficjent naruszył zasadę konkurencyjności, wynikającą z umowy i Wytycznych, nie stanowiło naruszenia prawa przywołanie przez organy poglądów ukształtowanych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w zakresie P.z.p. W ocenie WSA zasadne jest też stanowisko organu, że doszło do naruszenia zasady zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców w zakresie przeprowadzenia kursów: spawania blach i rur spoinami pachwinowymi metodą MAG wraz z przeprowadzeniem egzaminu zewnętrznego, magazyniera z obsługą wózka widłowego wraz z przeprowadzeniem egzaminu zewnętrznego, poprzez umieszczenie w zapytaniach ofertowych jako jednego z kryteriów oceny oferty wymogu doświadczenia w realizacji projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej. W związku z tym zaistniała możliwość szkodliwego wpływu działania skarżącego na budżet UE, zatem szkoda ma charakter hipotetyczny. Nie można bowiem wykluczyć, że gdyby prawidłowo przeprowadzono postępowania w sprawie zamówień publicznych, to zgłosiłoby się więcej oferentów, którzy zaproponowaliby niższą cenę. Od ww. wyroku CRL złożyło skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 października 2024 r., sygn. akt I GSK 725/21, uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia 30 kwietnia 2025 r. nr [...] Zarząd Województwa Śląskiego po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w wykonaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2024 r., sygn. akt I GSK 725/21, utrzymał w mocy decyzję nr [...] z 26 lutego 2020 r. zobowiązującą Beneficjenta do zwrotu kwoty 15.575,16 zł wraz z odsetkami określonym jak dla zaległości podatkowych. Organ ustalił, że Beneficjent nie jest podmiotem zobowiązanym zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (dalej: Pzp) do jej stosowania. Natomiast w przypadku zamówień publicznych przekraczających wartość 50 tys. zł netto, zobligowany był realizować wydatki zgodnie z zasadą konkurencyjności opisaną w sekcji 6.5.2 Wytycznych. Organ wyjaśnił, że stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości wymaga kumulatywnego spełnienia trzech okoliczności. Pierwsza to naruszenie jakiegokolwiek przepisu prawa (procedury), drugą okolicznością jest takie naruszenie prawa, które stanowi wynik działania lub zaniechania beneficjenta, a trzecia przesłanka polega na powiązaniu naruszenia ze szkodliwym wpływem na budżet UE, w tym z wpływem potencjalnym, polegającym na obciążeniu budżetu UE nieuzasadnionym wydatkiem. Następnie, po stwierdzeniu nieprawidłowości, państwo członkowskie ma - zgodnie z art. 143 ust. 2 rozporządzenia ogólnego - obowiązek dokonania korekt finansowych, które polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach operacji lub programu operacyjnego. Korekty dokonuje się w sytuacji, gdy środki w ramach dofinansowania zostały już Beneficjentowi przekazane. W świetle § 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień zasadą jest, iż wartość korekty finansowej związanej z nieprawidłowością indywidulaną stwierdzoną w danym zamówieniu jest równa wartości wydatków objętych współfinansowaniem UE poniesionych w ramach tego zamówienia oraz wartość pomniejszenia związanego z nieprawidłowością indywidualną stwierdzoną w danym zamówieniu jest równa kwocie wydatków kwalifikowalnych poniesionych w ramach tego zamówienia. Z kolei na mocy § 3 ww. aktu prawnego, wartość korekty finansowej lub pomniejszenia może zostać obniżona, jeżeli anulowanie całości współfinansowania UE lub całości wydatków kwalifikowalnych poniesionych w ramach zamówienia jest niewspółmierne do charakteru i wagi nieprawidłowości indywidualnej. Organ wskazał, że w rozdziale 6 podrozdziale 6.5.2. Wytycznych określone zostały warunki, jakie winien spełnić Beneficjent, aby uznać, że zachowana została zasada konkurencyjności. Warunki muszą zostać określone: - w sposób proporcjonalny do przedmiotu zamówienia, - zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, - zakaz formułowania warunków przewyższających wymagania wystarczające do należytego wykonania zamówienia. Tymczasem Beneficjant określił warunek udziału w postępowaniach odnoszący się do doświadczenia wykonawcy w brzmieniu: "udokumentowane doświadczenie w realizacji usług szkoleniowych skierowanych do osób wykluczonych społecznie z ostatnich 3 lat". Powyższy warunek został zastosowany w dwóch postępowaniach będących przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia: a) kursu spawania blach i rur spoinami pachwinowymi metodą MAG wraz z przeprowadzeniem egzaminu zewnętrznego (za nieprawidłowość uznano wydatki rozliczone przez Beneficjenta we wniosku o płatność nr [...]), b) kursu magazyniera z obsługą wózka widłowego wraz z przeprowadzeniem egzaminu zewnętrznego (za nieprawidłowość uznano wydatki rozliczone przez Beneficjenta we wniosku o płatność nr [...]). Co do pierwszej części sformułowania warunku Organ podzielił stanowisko CRL, że grupa docelowa tego projektu jest specyficzna, a zatem wymóg szczególnych umiejętności i doświadczenia w pracy z takimi osobami jest uzasadniony. Jednak wymóg posiadania udokumentowanego doświadczenia w realizacji usług szkoleniowych skierowanych do osób wykluczonych społecznie, połączony został w jedno z wymogiem udokumentowania tego doświadczenia w zarysowanym przez zamawiającego okresie - ostatnich 3 lat. Takie sformułowanie warunku - kilku lat doświadczenia w pracy z trudną młodzieżą (w tym przypadku 3 lat) w ocenie Organu stanowi nadmierne, nieuzasadnione wymaganie. Określenie wymogu doświadczenia poprzez wskazanie czasu nie umożliwia samo w sobie weryfikacji oferentów pod kątem posiadanych przez nich kwalifikacji i umiejętności do przekazywania wiedzy w ramach zajęć, której adresatem jest trudna młodzież. Przy takim sformułowaniu warunku - dalece nieprecyzyjnym - nie ma możliwości obiektywnego porównania doświadczenia. Nasuwa się bowiem pytanie dlaczego Beneficjent - zamawiający wskazał akurat okres 3 lat, a nie dwóch czy czterech? W ocenie Organu nie ma możliwości, aby rozdzielić ocenę tego warunku na dwa niezależne od siebie elementy (odrębnie: samo posiadanie doświadczenia i czas za jaki miało zostać wykazane). Warunek ten stanowi nierozerwalną całość - nie jest możliwe, aby spełnić go jedynie w części i zakwalifikować się do udziału w postępowaniu. Co za tym idzie żaden z potencjalnych oferentów posiadający wskazane doświadczenie, ale jednocześnie nie spełniający części warunku w postaci wykazania go za okres 3 ostatnich lat, nie mógł wziąć udziału w postępowaniu. Organ nie znalazł uzasadnienia dla wskazania akurat 3 lat doświadczenia. Odnosząc się natomiast do części zarzutu, w której Beneficjent uznał za niespójne stanowisko organu odnośnie oceny tak postawionego warunku, Organ przyznał mu rację. Z zaskarżonej decyzji faktycznie wynika, że Organ I instancji zakwestionował brzmienie tego warunku tylko w odniesieniu do kursu spawania blach i rur spoinami pachwinowymi metodą MAG, wraz z przeprowadzeniem egzaminu zewnętrznego. W drugim natomiast zamówieniu Organ I instancji skupił się wyłącznie na warunku dotyczącym doświadczenia, ale w realizacji projektów współfinansowanych z UE. Organ powinien był potraktować jednakowo zastosowanie obydwu tych warunków we wszystkich postępowaniach, gdzie uznał, że doszło do nieprawidłowości (były sformułowane identycznie w obydwu postępowaniach). Niemniej, błąd ten nie przekłada się na finalną wysokość nałożonej korekty i tym samym kwoty przypadającej do zwrotu odnośnie kursu magazyniera z obsługą wózka widłowego wraz z przeprowadzeniem egzaminu zewnętrznego w ramach projektu. Powyższe wynika bowiem z § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia, gdzie sformułowano zasadę, zgodnie z którą "w przypadku stwierdzenia w ramach jednego zamówienia kilku nieprawidłowości indywidualnych wartość korekt finansowych lub pomniejszeń nie podlega sumowaniu (ust. 1)", a "w przypadku, o którym mowa w ust. 1, do wszystkich stwierdzonych nieprawidłowości indywidualnych stosuje się jedną korektę finansową lub jedno pomniejszenie o najwyższej wartości (ust. 2)". Podsumowując, zarzut jest uzasadniony w części dotyczącej niespójności rozstrzygnięcia, w pozostałym zakresie nie podlega uwzględnieniu. Organ wskazał, że kolejny warunek udziału w postępowaniach w brzmieniu; "posiadanie doświadczenia w realizacji projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej" został zastosowany w dwóch postępowaniach będących przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia: a) kursu spawania blach i rur spoinami pachwinowymi metodą MAG wraz z przeprowadzeniem egzaminu zewnętrznego (za nieprawidłowość uznano wydatki rozliczone przez Beneficjenta we wniosku o płatność nr [...]), b) kursu magazyniera z obsługą wózka widłowego wraz z przeprowadzeniem egzaminu zewnętrznego (za nieprawidłowość uznano wydatki rozliczone przez Beneficjenta we wniosku o płatność nr [...]). W ocenie Organu CRL, ustalając w zapytaniu ofertowym wymóg doświadczenia w realizacji projektów współfinansowanych ze środków UE w żaden racjonalny sposób nie uzasadniło, dlaczego potencjalny oferent, będący bez doświadczenia w realizacji projektów unijnych, miałby wykonać taką samą usługę gorzej niż inny podmiot mający doświadczenie w tym zakresie. Powyższy warunek narusza zasadę proporcjonalności, uczciwej konkurencji i równego traktowania, gdyż jest całkowicie oderwany od przedmiotu zamówienia. Nie pozwala bowiem na ocenę tego czy oferent zrealizuje przedmiot zamówienia z należytą starannością, a jednocześnie wyklucza z udziału w postępowaniu potencjalnych wykonawców, którzy nie mają doświadczenia w zakresie realizacji zamówień z udziałem środków z UE. Zdaniem Organu warunek ten był on zupełnie niepotrzebny. Dla prawidłowego wykonania zamówienia w postaci usługi szkoleniowej, gdzie decydujące dla Beneficjenta było doświadczenie w jej realizacji w kontekście określonej grupy docelowej, doświadczenie w realizacji projektów unijnych pozostaje bez znaczenia. Podmiot dysponujący odpowiednimi zasobami ludzkimi doskonale poprowadziłby takie zajęcia bez znajomości zasad prowadzenia projektów unijnych. W ocenie Organu w przypadku analizowanych postępowań o udzielenie zamówienia doszło do postawienia wymogów w zapytaniach ofertowych w sposób nieadekwatny do realizowanych celów, co mogło zakłócić konkurencję. Prawdopodobieństwo tego jawi się jako wysokie, mając na uwadze to, że w postępowaniach tych zgłosiła się niewielka liczba wykonawców. Organ podkreślił znaczenie właściwego formułowania warunku dopuszczającego do udziału w postępowaniu dla potencjalnych wykonawców. Niespełnienie bowiem warunku, już na wstępie, dyskwalifikuje potencjalnego wykonawcę z ubiegania się o udzielenie zamówienia. Tym właśnie różni się warunek od kryteriów oceny ofert - przy ich pomocy zamawiający ma możliwość zróżnicowania ofert, które już wpłynęły (bo wykonawcy spełnili warunki udziału w postępowaniu, a więc byli potencjalnie zdolni do wykonania zamówienia). Wówczas zamawiający dla przykładu określa w warunku minimalne wymagania w postaci doświadczenia wymaganego od osób skierowanych do realizacji zamówienia, a poprzez kryterium oceny ofert różnicuje oferty poprzez przyznanie im stosownej liczby punktów za doświadczenie większe niż minimalne określone w ramach warunku udziału w postępowaniu. Jak sprecyzowano w Wytycznych warunki udziału w postępowaniu powinny być określane w sposób proporcjonalny do przedmiotu zamówienia, zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Nie można formułować warunków przewyższających wymagania wystarczające do należytego wykonania zamówienia (czy w inny sposób nieadekwatnych). Organ odwoławczy, wykonując zalecenia NSA, ponownie ocenił możliwość obniżenia stawki korekty finansowej, stosownie do pkt 12 Taryfikatora będącego załącznikiem do Rozporządzenia Ministra Rozwoju w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień z dnia 29 stycznia 2016 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 615). Powtórna analiza obejmowała nieprawidłowości w zamówieniach na realizacje usług: - "kurs spawania blach i rur spoinami pachwinowymi metodą MAG, wraz z przeprowadzeniem egzaminu zewnętrznego", -"kurs magazyniera z obsługą wózka widłowego wraz z przeprowadzeniem egzaminu zewnętrznego w ramach projektu". W stosunku do ww. zamówień Organ uznał, że nieprawidłowości mają charakter uzasadniający nałożenie korekty finansowej w wysokości 25 %. Naruszenia dotyczyły bowiem ustalenia warunków dopuszczenia do udziału w postępowaniu. Określone w ogłoszeniach dotyczących ww. zamówień warunki udziału w postępowaniach nie zapewniały zachowania uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców, a zatem utrudniały uczciwą konkurencję. Taka sytuacja miała miejsce w każdym z ww. postępowań, a warunki takie były dwa. Odnosiły się do wykonawców, którzy "posiadają udokumentowane doświadczenie w realizacji usług szkoleniowych skierowanych do osób wykluczonych społecznie z ostatnich 3 lat" oraz "posiadających doświadczenie w realizacji projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej". W ocenie Organu Beneficjent, jako zamawiający usługi, nie ograniczył się do sporządzenia warunków udziału w postępowaniu w taki sposób, aby umożliwić wykonawcom zdolnym do zrealizowania usługi jednakowy dostęp do zamówienia i spowodował tym samym nieuzasadnioną przeszkodę w otwarciu zapytania ofertowego na konkurencję. Wysokość powstałej szkody jest trudna do oszacowania (tzw. szkoda potencjalna). Nie sposób bowiem wycenić o ile korzystniejsze i niższe byłyby oferty wykonawców konkurencyjnych, którzy mogliby przystąpić do postępowania przy prawidłowym sformułowaniu warunków udziału w postępowaniach. Co za tym idzie trudno jest wskazać jednoznacznie, o ile niższy byłby to wkład UE gdyby dokonano wyboru innego wykonawcy. Organ, ustalając wysokość kwoty wymaganej do zwrotu wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, w tym przede wszystkim naruszony przez Beneficjenta przepis prawa (powstanie nieprawidłowości), a ponadto zapisy umowy o dofinansowanie. Ustalając kwotę do zwrotu, kierował się przede wszystkim rodzajem i wagą dokonanego naruszenia oraz konsekwencjami z niego wynikającymi. ZWŚ argumentował, iż bez względu na liczbę składanych ofert, istotnym jest waga i charakter naruszenia, które w przedmiotowej sprawie zostało uznane jako znaczące, uzasadniające wymierzenie korekty finansowej na poziomie 25%. W § 3 ust. 1 rozporządzenia przewidziano możliwość obniżenia wartości korekty finansowej, jeżeli anulowanie całości współfinansowania UE lub całości wydatków kwalifikowalnych poniesionych w ramach zamówienia jest niewspółmierne do charakteru i wagi nieprawidłowości indywidualnej. W ust. 2 natomiast określono, że charakter i wagę nieprawidłowości indywidualnej ocenia się odrębnie dla każdego zamówienia, biorąc pod uwagę stopień naruszenia zasad uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców, przejrzystości i niedyskryminacji. ZWŚ stwierdził, że nałożenie korekty w pełnej wysokości (tj. równej kwocie wydatków kwalifikowalnych poniesionych w ramach tego zamówienia) byłoby nieuzasadnione. Stąd też, zgodnie z punktem 12. Tabeli Taryfikatora, zastosowano stawkę procentową o wartości 25% - jako obniżoną wartość korekty finansowej. Przewidziano tam co prawda możliwość obniżenia stawki do 10% albo 5%. Jednak ZWŚ nie znalazł podstaw do dalszego miarkowania, tj. obniżenia zastosowanego wskaźnika. Podkreślił, że określenie warunków udziału w postępowaniu nie było obligatoryjne (Sekcja 6.5.2. pkt 6 Wytycznych). Zwrócił uwagę na różnice między poszczególnymi elementami postępowania o udzielenie zamówienia (warunkami a kryteriami) i skutkami jakie mają dla oferentów. Od spełnienia warunków uzależniony jest udział wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia. Wykonawca niespełniający nawet jednego z określonych warunków w postępowaniu jest wykluczony z udziału w procedurze, a jego oferta podlega odrzuceniu. Ich ocena jest bowiem "zero-jedynkowa". CRL zablokowało potencjalną możliwość przystąpienia do postępowania dla wykonawców, którym prawidłowo określone minimalne poziomy zdolności dawałyby taką szansę. W ocenie Organu był to istotny błąd, którego potencjalnym skutkiem było wystąpienie szkody w budżecie unijnym. Możliwym jest, że wykonawcy, którzy nie spełnili nadmiernych, nieuzasadnionych warunków, mogliby zaoferować korzystniejsze ceny za wykonanie usługi, co doprowadziłoby do powstania oszczędności w budżecie UE. Charakter i waga tych nieprawidłowości spowodowały, że Beneficjent jako zamawiający wyeliminował z postępowania potencjalnych oferentów zdolnych zrealizować usługę. Ten fakt z kolei spowodował ryzyko wyrządzenia szkody w środkach publicznych, gdyż ta eliminacja, także potencjalna, mogła prowadzić do pominięcia oferty najlepszej, która na skutek wadliwego działania zamawiającego w ogóle nie została zgłoszona. Jedną z podstawowych zasad udzielania zamówień jest efektywność udzielenia zamówienia, a więc osiągnięcie efektywności ekonomicznej zakupu, przez co rozumieć należy zawarcie umowy na możliwie najlepszych warunkach, co może zostać uzyskane wskutek otwarcia zamówienia na jak najszerszy krąg potencjalnych wykonawców. Organ stwierdził, że Beneficjent poprzez swoje działanie doprowadził do naruszenia Wytycznych, do których przestrzegania sam się zobowiązał. Powyższe spowodowało potencjalną szkodę finansową w budżecie UE, a zaistnienie takiej okoliczności jest jednoznaczne z wystąpieniem nieprawidłowości w projekcie, co wiąże się z nałożeniem korekty finansowej. Kierując się powyższym oraz mając na uwadze cały zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności umowę o dofinansowanie, wyniki kontroli, wyjaśnienia Beneficjenta, a także uzasadnienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, po ponownym przeanalizowaniu wszystkich okoliczności w sprawie, Organ uznał, że Beneficjent naruszył zasady konkurencyjności w stopniu uzasadniającym nałożenie korekty finansowej w wysokości 25 %. Organ stwierdził, że CRL naruszyło: 1. postanowienia umowy o dofinansowanie w zakresie: § 4 ust. 1, ust. 2, ust. 4 i § 27 ust. 1; 2. Zapisy Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020: z dnia 19 września 2016 roku oraz z dnia 19 lipca 2017 (decydujące znaczenie dla stosowania danej wersji Wytycznych ma data publikacji ogłoszenia o wszczęciu postępowania). Naruszono zasady wynikające z Rozdziału 6 Wspólne warunki i procedury w zakresie kwalifikowalności wydatków. Podrozdziału 6.5 Zamówienia udzielane w ramach projektów, sekcji 6.5.2. Zasada konkurencyjności, punkt 6 i 7. Wskazane naruszenia stanowią nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego, wpisują się w hipotezę normy prawnej przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. jako wykorzystanie środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 w/w ustawy. Zgodnie z dyspozycją ww. normy w takiej sytuacji środki podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący zarzucił: I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania, tj.: - art. 143 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt. 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (dalej: rozporządzenie 1303/2013) poprzez orzeczenie korekty finansowej w maksymalnej wysokości 25 %, a nie np. w wysokości 10 % albo 5 % wartości wydatków kwalifikowanych, - naruszenie art. 24 ust. 1-10 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2020 poz. 818 z późn. zm.) - poprzez nieprawidłowe określenie kwoty przypadającej do zwrotu oraz zaniechanie obniżenia wysokości korekty finansowej, - naruszenie § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2179 z póżn. zm.) - poprzez jego niezastosowanie, pomimo zaistnienia przesłanek obniżenia wysokości korekty finansowej, 2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.; - art. 170 p.p.s.a. - poprzez niewykonanie przez Zarząd Województwa Śląskiego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2024 r. sygn. akt:I GSK 725/21, który wskazał, że "Naruszenie naczelnych zasad związanych z przedmiotowym zamówieniem (...) nie stanowi samo przez się o obowiązku nałożenia korekty w maksymalnej wysokości" w związku z czym NSA polecił dokonanie przez organ powtórnej oceny w zakresie wysokości korekty, podczas gdy Zarząd Województwa Śląskiego, orzekając ponownie w przedmiotowej sprawie - ponownie orzekł o maksymalnej wysokości korekty, - art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego sprawy, w tym pominięcie okoliczności związanych z uniewinnieniem Prezesa Centrum [...] przez Regionalną Komisję Orzekającą w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych przy Regionalnej Izbie Obrachunkowej w K. od zarzutu naruszenia zasady konkurencyjności w postępowaniach tożsamych przedmiotowo z postępowaniami prowadzonymi przez Zarząd Województwa Śląskiego. Skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 30 kwietnia 2025 r. nr [...] oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Zarządu Województwa Śląskiego nr [...] z dnia 26 lutego 2020 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Na wstępie Sąd wyjaśnia, że rozpoznając przedmiotową skargę związany był wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 października 2024 r., sygn. akt I GSK 725/21. Zgodnie bowiem z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie sądu administracyjnego pierwszej instancji wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie nawet wówczas, gdy nie podziela wyrażonych w tym wyroku ocen (wyrok NSA z dnia 24 listopada 2022r., sygn. akt I FSK 1346/22). Pojęcie "wykładni prawa", użyte w art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa. Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie przyjmuje się, że "związanie wykładnią prawa" obejmuje interpretację przepisów materialnych i procesowych oraz ocenę zasadności ich zastosowania jako podstawy wydania decyzji administracyjnej. Przez ocenę prawną rozumie się natomiast wykładnię istotnych treści przepisów oraz sposób ich stosowania w konkretnej sprawie. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią konsekwencję tej oceny i określają sposób działania organów w toku ponownego rozpoznania sprawy, ukierunkowany na uniknięcie wcześniejszych uchybień (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 9 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 598/17). W ww. wyroku NSA wskazał, że CRL nie jest podmiotem, który jest zobowiązany do stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych, jednakże w przypadku zamówień o wartości przekraczającej 50 tysięcy złotych netto był zobligowany wyłonić wykonawcę usługi zgodnie z zasadą konkurencyjności opisaną w Wytycznych, gdzie zasada ta jest w istocie uproszonym odpowiednikiem zasad rządzących przetargami nieograniczonymi w Prawie zamówień publicznych. NSA nie podzielił zasadności wszystkich zarzutów kasacyjnych postawionych przez CRL. Za nietrafne uznał zarzuty, w których CRL podważa stanowisko Sądu I instancji, że: 1) naruszało pkt 6 i pkt 7 sekcji 6.5.2. Wytycznych sformułowane przez CRL kryterium oceny ofert dotyczące wymogu 3 - letniego doświadczenia w realizacji usług szkoleniowych dla osób wykluczonych społecznie; 2) zaskarżona decyzja nie była obarczona wadą o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.; 3) umieszczenie w zapytaniach ofertowych, jako jednego z kryteriów oceny oferty, wymogu doświadczenia w realizacji projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej spowodowało, iż doszło do naruszenia zasady zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców w zakresie przeprowadzenia dwóch kursów: (I) spawania blach i rur spoinami pachwinowymi metodą MAG wraz z przeprowadzeniem egzaminu zewnętrznego a także (II) magazyniera z obsługą wózka widłowego wraz z przeprowadzeniem egzaminu zewnętrznego. Natomiast za trafne i podlegające uwzględnieniu, a w efekcie prowadzące do wydania niniejszego wyroku NSA uznał zarzuty kasacyjne, w których CRL zarzucił Sądowi pierwszej instancji niezasadne uznanie, że skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., pomimo że WSA w Gliwicach uznał za trafne część argumentów Skarżącego dotyczących postawienia warunku "wymaganego doświadczenia" w pracy z osobami wykluczonymi, co w efekcie powinno prowadzić do uwzględnienia skargi, bowiem uznając wymieniony warunek za nienaruszający prawa, organ miał podstawę do obniżenia wartości korekty finansowej, czego w tej sprawie nie uczyniono. W tym zakresie NSA wskazał, że w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego kryteria oceny ofert są powiązane z wyborem najkorzystniejszej oferty. Zarówno same kryteria oceny ofert wybrane dla konkretnego postępowania, jak i sposób dokonywania wyboru oferty najkorzystniejszej w oparciu o te kryteria, powinny pozostawać w ścisłym związku z przedmiotem zamówienia, jak również powinny uwzględniać pożądany przez zamawiającego sposób realizacji zamówienia przez wykonawcę. Szczególnym instrumentem przewidzianym w ustawie, umożliwiającym uwzględnienie kwestii społecznych w procedurze udzielania zamówienia publicznego są tzw. klauzule społeczne. Klauzule społeczne w procesie zamówień publicznych mają stanowić sposób na wyrównywanie szans w dostępie do rynku pracy grup defaworyzowanych, stąd też, podejmując stosowanie społecznych kryteriów oceny ofert, należy zadbać, by kryterium to było nie tylko spełnione formalne, ale aby w realny sposób zmieniało sytuację osób społecznie marginalizowanych, bezrobotnych, niepełnosprawnych etc. Klauzule społeczne umożliwiają zamawiającemu ograniczenie prawa ubiegania się o dane zamówienie do wykonawców np. zatrudniających osoby niepełnosprawne (zakładów pracy chronionej), a także do innych wykonawców, których działalność lub działalność ich wyodrębnionych organizacyjnie jednostek, które będą realizowały zamówienie, obejmuje społeczną i zawodową integrację osób będących członkami grup społecznie marginalizowanych. Tym samym istnieje możliwość skierowania zamówień do realizacji przez krąg wykonawców przyczyniających się do integracji społecznej i zawodowej m.in. osób niepełnosprawnych, bezrobotnych, bezdomnych, osób z zaburzeniami psychicznymi, osób pozbawionych wolności lub zwalnianych z zakładów karnych, uchodźców lub mniejszości narodowych lub etnicznych. Stosując społeczne kryteria oceny ofert, należy przypisywać kryteriom społecznym takie wagi, aby wykonawcy wypełniający kryteria społeczne mieli realną szansę powodzenia w postępowaniu. NSA wyjaśnił, że należy jednak mieć na uwadze również postulat celowego, racjonalnego i oszczędnego wydatkowania środków publicznych, a także konieczność wyboru wykonawcy zdolnego do realizacji zamówienia. Kryteria społeczne mogą stanowić czynnik wyboru pomiędzy wykonawcami zdolnymi do należytego wykonania zamówienia. Niemniej jednak, aspekty społeczne uwzględniane przy ocenie ofert nie powinny również – podobnie jak w przypadku zwykłych zamówień - odnosić się do właściwości wykonawcy – w szczególności niedopuszczalne jest np. przyznawanie w ramach oceny ofert punktów za posiadanie przez wykonawcę np. statusu zakładu pracy chronionej, prowadzenie działalności obejmującej społeczną i zawodową osób będących członkami grup społecznie marginalizowanych czy legitymowanie się określonym wskaźnikiem zatrudnienia takich osób. Wśród kryteriów pozacenowych Pzp wymienia w szczególności (wyliczenie przykładowe) takie jak organizacja, kwalifikacje zawodowe i doświadczenie osób wyznaczonych do realizacji zamówienia, jeżeli mogą mieć znaczący wpływ na jakość wykonania zamówienia; kryteria oceny ofert nie mogą dotyczyć właściwości wykonawcy, a w szczególności jego wiarygodności ekonomicznej, technicznej lub finansowej. Kryteria te pomimo, że nadal mają charakter przedmiotowy i dotyczą badania jakości realizacji świadczenia, które ma być realizowane przez wykonawcę przy pomocy określonych osób, których wiedza, doświadczenie i kwalifikacje zawodowe, są gwarancją dla jakości świadczenia, co ma w szczególności znaczenie w odniesieniu do nabywanych przez zamawiającego usług. Kryterium odnoszące się do jakości personelu (zespołu) mającego wykonywać przedmiot zamówienia nie łamie zasady uczciwej konkurencji przy założeniu, że kryterium to zostanie prawidłowo sformułowane, tj. będzie się odnosiło do konkretnego personelu (zespołu) wyznaczonego do realizacji zamówienia, a nie ogólnie personelu wykonawcy bez wskazania jego powiązania z przedmiotem zamówienia i jego jakością. Tym samym kryterium to powinno być powiązane ze sposobem wykonania zamówienia. NSA wskazał, że w niniejszej sprawie zamówienie dotyczyło usług szkoleniowych dla trudnej młodzieży, znajdującej się w warunkach nie wolnościowych, o różnym stopniu zdemoralizowania, z określonymi deficytami, szczególnie w warstwie zdrowia psychicznego. Zastosowane kryterium doświadczenia miało na celu pozyskanie wykonawcy gwarantującego wysoką jakość zleconych prac. Stąd całkowicie usprawiedliwione było postawić warunek, aby osoby wykonujące zamówienie legitymowały się doświadczeniem w pracy z tego typu słuchaczami. Kryterium to w żadnym stopniu nie naruszało zachowania zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Dlatego kryterium odnoszące się do jakości personelu (zespołu), tj. doświadczenia w pracy z trudną młodzieżą mającego wykonywać przedmiot zamówienia było prawidłowe, jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, jednakże postawiony dodatkowy warunek, że oferent ma obowiązek wykazać 3 lata doświadczenia w realizacji usług szkoleniowych dla osób wykluczonych społecznie doświadczenia w pracy z trudną młodzieżą już tak oceniony być nie może, bowiem naruszył zasadę konkurencyjności, co też trafnie skwitował Sąd pierwszej instancji. Tym niemniej powyższe (słuszne ) stanowisko Sądu pierwszej instancji nie przełożyło się na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, choć w ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego powinno. Z jednej strony bowiem strony, WSA uwzględnił w części stanowisko skarżącego, kwestionując tym samym wadliwy pogląd organu w tym zakresie, a z drugiej, na stronie 21 zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nałożenie korekty w pełnej wysokości było zabiegiem prawidłowym. Tymczasem naruszenie naczelnych zasad związanych z przedmiotowym zamówieniem - a do takich bez wątpienia zaliczamy zasadę konkurencyjności oraz równego traktowania - nie stanowi samo przez się o obowiązku nałożenia korekty w maksymalnej wysokości. Gdyby tak było, ustawodawca wyłączyłby konieczność miarkowania w sytuacji naruszenia ww. zasad. W tej sprawie organ nie w pełni prawidłowo ocenił rozmiar/stopień wzmiankowanego naruszenia. NSA wskazał na konieczność dokonania przez organ powtórnej oceny w zakresie wysokości korekty, co trafnie podniosło Centrum [...] w zarzutach skargi kasacyjnej. NSA nie uznał za trafne pozostałych postawionych zarzutów kasacyjnych CRL. Argumentował, że nawet przy zamówieniu obejmującym usługi społeczne w rozumieniu dyrektywy 2014/24/UE, a do takich zaliczały się usługi w niniejszej sprawie, postawienie warunku kilku lat doświadczenia w pracy z trudną młodzieżą (w tym przypadku 3 lat) stanowiło nadmierne wymaganie niemające związku z przedmiotem zamówienia. Stawianie warunku 3 (trzech) lat doświadczenia (a dlaczego nie: jednego roku, dwóch, pięciu?) stawia podmiot, który spełnia ten warunek w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych potencjalnych wykonawców. O ile posiadanie doświadczenia w pracy z trudną młodzieżą nie narusza zasady konkurencyjności i równego traktowania i podlega stosownej ocenie w trakcie postępowania, to konieczność spełnienia przez potencjalnego wykonawcę ściśle określonego warunku w postaci trzech lat takiego doświadczenia ogranicza zasadę uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Ten wymóg pod żadnym kątem nie weryfikuje oferentów, czy posiadają odpowiednie kwalifikacje i umiejętności do przekazywania wiedzy w ramach zajęć, której adresatem jest trudna młodzież. Tak samo negatywnie NSA ocenił ustanowiony przez CRL wymóg posiadania przez wykonawcę doświadczenia w realizacji projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej. NSA zaakceptował stanowisko WSA w Gliwicach i stanowisko organu, że powyższy warunek narusza zasady proporcjonalności, uczciwej konkurencji i równego traktowania. NSA przyznał rację organowi, że warunek ten jest całkowicie oderwany od przedmiotu zamówienia. Nie pozwala na ocenę: czy oferent zrealizuje przedmiot zamówienia z należytą starannością; utrudnia uczciwą konkurencję, gdyż eliminuje z grona potencjalnych wykonawców podmioty, które nie mają doświadczenia w zakresie realizacji zamówień z udziałem środków z UE. Podkreślił, że realizacja przedmiotowych projektów wymaga specyficznych kompetencji i umiejętności w szeroko rozumianej kategorii usług szkoleniowych, co w żadnym razie nie przekłada się na wymóg spełnienia warunku doświadczenia w realizacji projektów finansowanych ze środków Unii Europejskiej. Z tych względów NSA uznał za nietrafne zarzuty kasacyjnie wobec oceny tego warunku przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji. NSA nie podzielił również stanowiska CRL, że zaskarżona decyzja była obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zdaniem NSA Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że zaskarżona decyzja Zarządu Województwa Śląskiego z 15 lipca 2020 r. nie została wydana w sprawie uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, nie zachodzi więc przesłanka z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. do stwierdzenia jej nieważności. Słusznie WSA w Gliwicach stwierdził, że nie zachodzi tożsamość przedmiotowa sprawy niniejszej ze sprawą zakończoną decyzją ostateczną z 20 lutego 2019 r. nr [...]. Wydatki przedstawione do rozliczenia przez Skarżącą w niniejszym postępowaniu przed organem dotyczą innych wniosków i dokumentów o dofinansowanie, niż w sprawie zakończonej decyzją z 20 lutego 2019 r. Tym samym nie jest spełniony obligatoryjny łączny warunek, tj. tożsamość podmiotowa i przedmiotowa obu ww. spraw niezbędna dla możliwości stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Dokonując oceny legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji w ponownie prowadzonym postępowaniu, w ocenie Sądu, ZWŚ uwzględnił w całości ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wynikające z wyroku NSA z 11 października 2024 r., sygn. akt I GSK 725/21. NSA przesądził, że postawienie przez CRL w zamówieniach warunku kilku lat doświadczenia w pracy z trudną młodzieżą (w tym przypadku 3 lat) stanowiło nadmierne wymaganie niemające związku z przedmiotem zamówienia oraz ograniczające zasadę uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Ten wymóg pod żadnym kątem nie weryfikuje oferentów, czy posiadają odpowiednie kwalifikacje i umiejętności do przekazywania wiedzy w ramach zajęć, której adresatem jest trudna młodzież. Tak samo NSA uznał, że wymóg posiadania przez wykonawcę doświadczenia w realizacji projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej narusza zasady proporcjonalności, uczciwej konkurencji i równego traktowania. Natomiast zgodnie z wytycznymi NSA sprawa wymagała ponownego rozpoznania, z uwagi na konieczność dokonania przez ZWŚ powtórnej oceny w zakresie wysokości korekty finansowej nałożonej na Skarżącego. Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. stanowi, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Stosownie zaś do art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Ugruntowanym już w orzecznictwie stanowiskiem jest, że poprzez inne procedury w rozumieniu art. 184 ust. 1 u.f.p. należy rozumieć nie tylko przepisy prawa powszechnego krajowego i unijnego, ale również procedury, o jakich jest mowa w umowie o dofinansowanie ustanowione w dokumentach programowych, jak i samą umowę (np. wyroki NSA: z 14 września 2023 r., I GSK 1283/22; z 13 kwietnia 2023 r., I GSK 173/19; z 11 października 2018 r., I GSK 931/18; z 12 października 2018 r., I GSK 1076/18, z 11 lipca 2018 r., I GSK 712/18; wyroki: WSA w Warszawie z 13 października 2017 r., V SA/Wa 1316/17; WSA w Gliwicach z 12 marca 2018 r., IV SA/Gl 815/17 i z 27 lutego 2018 r., IV SA/Gl 886/17). Stosownie do art. 24 ust. 9 pkt 2 ustawy wdrożeniowej w przypadku stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej w uprzednio zatwierdzonym wniosku o płatność - właściwa instytucja ma obowiązek nałożenia korekty finansowej oraz wszczęcia procedury odzyskiwania od beneficjenta kwoty współfinansowania UE w wysokości odpowiadającej wartości korekty finansowej, zgodnie z art. 207 u.f.p., a w przypadku programu EWT - zgodnie z umową o dofinansowanie projektu albo decyzją o dofinansowaniu projektu. Obowiązek odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo, tj. nałożenia korekty finansowej w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych wynika również z art. 143 Rozporządzenia 1303/2013. Warunkiem nałożenia korekty i wydania decyzji o zwrocie środków jest wykazanie związku przyczynowego między stwierdzonym naruszeniem prawa a rzeczywistą lub potencjalną szkodą w budżecie UE. ZWŚ prawidłowo uznał, że stwierdzone w sprawie naruszenia stanowią nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego, wpisują się w hipotezę normy prawnej przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. jako wykorzystanie środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., co w konsekwencji skutkowało obowiązkiem zastosowania korekty finansowej. Istotą sporu jest natomiast to, czy ZWŚ właściwie ustalił wysokość korekty finansowej. Zasady stosowania przez instytucje zarządzające korekt finansowych wynikają z rozporządzenia Ministra Rozwoju z 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżenia wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (Dz. U. z 2016 r. poz. 200 z późn. zm., dalej rozporządzenie). § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia stanowi, że wartość korekty finansowej lub pomniejszenia może zostać obniżona, jeżeli anulowanie całości współfinansowania UE lub całości wydatków kwalifikowalnych poniesionych w ramach zamówienia jest niewspółmierne do charakteru i wagi nieprawidłowości indywidualnej. Charakter i wagę nieprawidłowości indywidualnej ocenia się odrębnie dla każdego zamówienia, biorąc pod uwagę stopień naruszenia zasad uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców, przejrzystości i niedyskryminacji. Zgodnie z pkt 12 załącznika określającego stawki procentowe stosowane przy obniżaniu wartości korekt finansowych i pomniejszeń dla poszczególnych kategorii nieprawidłowości indywidualnych (załącznik do Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów 1 z dnia 22 lutego 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień; [...].), określenie dyskryminacyjnych warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia, zawarcia umowy koncesji, kryteriów kwalifikacji, kryteriów selekcji lub kryteriów oceny ofert, podlega korekcie finansowej według stawki procentowej 25 %, z możliwością obniżenia do 10 albo 5 %. Określone w ogłoszeniach dotyczących ww. zamówień warunki udziału w postępowaniach odnosiły się do wykonawców, którzy "posiadają udokumentowane doświadczenie w realizacji usług szkoleniowych skierowanych do osób wykluczonych społecznie z ostatnich 3 lat" oraz "posiadających doświadczenie w realizacji projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej". W sprawie NSA przesądził, że warunki te naruszają zasady proporcjonalności, uczciwej konkurencji i równego traktowania. Sąd zgadza się z organem, że określenie wymogu doświadczenia poprzez wskazanie określonego czasu nie umożliwia samo w sobie weryfikacji oferentów pod kątem posiadanych przez nich kwalifikacji i umiejętności do przekazywania wiedzy w ramach zajęć, której adresatem jest trudna młodzież. Przy takim sformułowaniu warunku nie ma możliwości obiektywnego porównania doświadczenia. Co istotne nie ma możliwości, aby rozdzielić ocenę tego warunku na dwa niezależne od siebie elementy (odrębnie: samo posiadanie doświadczenia i czas za jaki miało zostać wykazane). Warunek ten stanowi nierozerwalną całość - nie jest możliwe, aby spełnić go jedynie w części i zakwalifikować się do udziału w postępowaniu. Co za tym idzie żaden z potencjalnych oferentów posiadający wskazane doświadczenie, ale jednocześnie nie spełniający części warunku w postaci wykazania go za okres 3 ostatnich lat, nie mógł wziąć udziału w postępowaniu. CRL, ustalając w zapytaniu ofertowym wymóg doświadczenia w realizacji projektów współfinansowanych ze środków UE w żaden racjonalny sposób nie uargumentował, dlaczego potencjalny oferent, będący bez doświadczenia w realizacji projektów unijnych, miałby wykonać taką samą usługę gorzej niż inny podmiot mający doświadczenie w tym zakresie. Ustalone w takim brzmieniu warunki w sposób oczywisty naruszają zasadę proporcjonalności, uczciwej konkurencji i równego traktowania i są nieadekwatne do przedmiotu zamówienia. Zdaniem Sądu organ prawidłowo ustalił, że w niniejszej sprawie wystąpiła szkoda potencjalna. CRL doprowadziło bowiem do nieuzasadnionego ograniczenia konkurencji i nie jest znana liczba podmiotów, które potencjalnie mogły przystąpić do postępowania, gdyby warunki zostały określone adekwatnie do założonego celu. Nie sposób również wycenić o ile korzystniejsze i niższe byłyby oferty wykonawców konkurencyjnych, którzy mogliby przystąpić do postępowania przy prawidłowym sformułowaniu warunków udziału w postępowaniach. Organ zgodnie z wytycznymi NSA przeanalizował możliwość obniżenia 25 % korekty finansowej i wyjaśnił, jakimi kryteriami kierował się przy zastosowaniu maksymalnej 25% stawki korekty i z jakich przyczyn nie było możliwe obniżenie wartości korekty do 10% lub 5 %. Sąd zgadza się z oceną Organu w tym zakresie. Mianowicie Organ trafnie zwrócił uwagę na różnice między poszczególnymi elementami postępowania o udzielenie zamówienia (warunkami a kryteriami) i skutkami jakie mają dla oferentów. Od spełnienia warunków uzależniony jest udział wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia. Wykonawca niespełniający nawet jednego z określonych warunków w postępowaniu jest wykluczony z udziału w procedurze, a jego oferta podlega odrzuceniu. Ich ocena jest bowiem "zero-jedynkowa". Taka sytuacja wystąpiła w sprawie. CRL, ustalając warunki udziału w zamówieniach, zablokowało potencjalną możliwość przystąpienia do postępowania dla wykonawców, którym prawidłowo określone minimalne poziomy zdolności dawałyby taką szansę. Sąd zgadza się z organem, że był to istotny błąd, którego potencjalnym skutkiem było wystąpienie szkody w budżecie unijnym. Możliwym jest, że wykonawcy, którzy nie spełnili nadmiernych, nieuzasadnionych warunków, mogliby zaoferować korzystniejsze ceny za wykonanie usługi, co doprowadziłoby do powstania oszczędności w budżecie UE. Ujawnione uchybienia stanowiły zaprzeczenie istoty i celu postępowania konkurencyjnego, do którego stosowania zobowiązany był Beneficjent. Sąd zgadza się z poglądem wyrażonym przez WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 15 kwietnia 2026 r. (sygn. akt III SA/Gl 613/25, gdzie skarżącym było CRL), że ustalone przez CRL warunki zamówień godzą w fundamentalne zasady prowadzenia postępowania w oparciu o zasadę konkurencyjności w postaci równego traktowania wykonawców i uczciwej konkurencji oraz zasady przejrzystości i proporcjonalności. Z przedstawionej przez organ argumentacji w zakresie możliwości obniżenia Beneficjentowi wartości korekty finansowej jednoznacznie wynika, że przy dokonywaniu tej oceny organ miał na uwadze charakter i wagę stwierdzonych nieprawidłowości, ich liczbę, stopień naruszenia zasad uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców oraz zasadę przejrzystości i niedyskryminacji. Zdaniem Sądu wskazane przez Organ okoliczności, świadczą o tym, że w sprawie nie może być mowy o miarkowaniu wysokości nałożonej na CRL korekty finansowej. Świadome niezachowanie przez Skarżącego podstawowych zasad zasady konkurencyjności, równego traktowania wykonawców oraz przejrzystości i niedyskryminacji doprowadziło do niczym nieusprawiedliwionego ograniczenia kręgu potencjalnych oferentów, co mogło spowodować szkodę w budżecie Unii Europejskiej rozumianą jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. W rozpoznawanej sprawie obniżenie wartości nałożonej korekty, przy tak znacznej wadze stwierdzonych naruszeń, mogłoby oznaczać niejako przyzwolenie na przeprowadzanie postępowań z naruszeniem zasad obowiązujących w tych postępowaniach. Sąd podziela przy tym stanowisko wyrażone przez WSA w Łodzi z 6 listopada 2025r., sygn. akt III SA/Łd 448/25. Wynika z niego, że możliwość obniżenia korekty ma charakter uznania administracyjnego. Organ może, ale nie musi dokonać tego rodzaju obniżenia. Zapisy Taryfikatora określają maksymalne stawki korekt za konkretne naruszenia, określając je jako zalecane. Funkcja Taryfikatora sprawia, że obniżenie wskaźnika procentowego korekty finansowej należy traktować jako instytucję szczególną, wyjątkową, co oznacza, że jej zastosowanie i wszelkie przesłanki należy interpretować ściśle. Zatem jedynie wyjątkowo wysokość korekty może zostać obniżona. W analizowanej sprawie nie zachodzą żadne szczególne okoliczności. Z powyższych przyczyn niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 143 ust. 2 Rozporządzenia 1303/2013 i art. 24 ust. 1 ustawy wdrożeniowej oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia przez nienależyte ich zastosowanie wynikające z nierozważenia miarkowania korekty finansowej w wysokości 25%. Wbrew zarzutom skargi organy działały zgodnie z prawem (art. 6 k.p.a.), podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), a nadto zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz dokonały swobodnej jego oceny (art. 80 k.p.a.), co zresztą znalazło wyraz w uzasadnieniach wydanych przez nie decyzji (art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a.) - organy szczegółowo wskazały dowody, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. Nie jest zasadny zarzut Skarżącego co do nie uwzględnienia przez ZWŚ okoliczności związanych z orzeczeniami Regionalnej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznego przez RIO w K. Stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości w realizowanym przez Beneficjenta projekcie jak i nakładanie korekt finansowych oraz odzyskiwanie środków jest kompetencją organu jako Instytucji Zarządzającej. Słusznie zatem orzeczenia te nie zostały uwzględnione przy ocenie nieprawidłowości, bowiem ZWŚ nie jest nimi związana. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 3 lipca 2025
- Symbol z opisem
- 6559
- Skarżony organ
- Zarząd Województwa
- Sędziowie
- Beata Machcińska /sprawozdawca/ Małgorzata Herman /przewodniczący/ Marzanna Sałuda
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny